تحولات عمده که به توافق آتش‌بس در جنگ غزه منجر شد

در پی توافق اسرائیل و حماس و اعلام نام گروگان‌هایی که حماس قصد دارد آزاد کند، از امروز آتش‌بس در غزه آغاز شد.

این توافق پس از ۱۵ ماه درگیری بین اسرائیل و حماس، که یک گروه مسلح فلسطینی و یک جنبش سیاسی است، صورت گرفت.

درگیری کنونی پس از آن آغاز شد که صدها عضو مسلح حماس و دیگر گروه‌های فلسطینی غزه در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به مرز جنوبی اسرائیل حمله کردند، حدود ۱۲۰۰ اسرائیلی و خارجی را کشتند و بیش از ۲۵۰ را گروگان گرفتند و با خود به غزه بردند.

اسرائیل با عملیات نظامی به این حمله واکنش نشان داد. این عملیات با بمباران هوایی فوری آغاز شد و با تهاجم زمینی تمام عیار در ۲۷ اکتبر ادامه یافت.

از آن زمان اسرائیل به اهدافی در سراسر غزه از زمین، دریا و هوا حمله کرده و حماس هم به سوی اسرائیل موشک پرتاب کرده است.

به گفته وزارت بهداشت غزه که حماس آن را در دست دارد، بیش از ۴۶۷۰۰ نفر - که اکثر آنها غیرنظامی هستند - در حملات اسرائیل کشته شده‌اند.

در اینجا رویدادهای کلیدی در این تحولات مرور می‌شود.

سیر تحولات از آغاز جنگ تا توافق آتش‌بس

سال ۲۰۲۳

۷ اکتبر: صدها فرد مسلح به رهبری حماس حمله بی‌سابقه‌ای را به جنوب اسرائیل آغاز کردند، حصار مرزی شکستند و محله‌های اطراف و همچنین مراکز پلیس و پایگاه‌های ارتش را هدف قرار دادند. حدود ۱۲۰۰ نفر کشته و ۲۵۱ به گروگان گرفته و به غزه برده شدند.

حماس همچنین هزاران موشک به سمت اسرائیل شلیک کرد. ارتش اسرائیل بلافاصله با حملات هوایی و توپخانه به غزه به این حمله پاسخ می‌دهد.

۲۷ اکتبر: ارتش اسرائیل حمله زمینی به غزه را آغاز کرد. به گفته وزارت بهداشت حماس، لشکرکشی گسترده اسرائیل به ویرانی بخش عمده غزه، بیجاشدن بخش اعظم جمعیت ۲.۳ میلیون نفری و کشته شدن بیش از ۴۶۰۰۰ نفر منجر شده است.

۲۱ نوامبر: با میانجیگری ایالات متحده، قطر و مصر، طی یک آتش‌بس یک هفته‌ای، حماس ۱۰۵ گروگان را در ازای آزادی حدود ۲۴۰ فلسطینی در زندان‌های اسرائیل آزاد کرد. این آتش‌بس دوام نداشت و اسرائیل و حماس یکدیگر را نقض آن متهم کردند.

۲۸ دسامبر: دیپلماسی رفت و آمد برای دستیابی به توافقی برای آتش‌بس آزادی گروگان‌ها آغاز شد.

سال ۲۰۲۴

۳۱ مه: جو بایدن، رئیس جمهور ایالات متحده، پیشنهاد اسرائیل برای آتش‌بس سه مرحله‌ای در ازای آزادی گروگان‌های اسرائیلی را تشریح کرد. این پیشنهاد اساس توافقی را تشکیل می‌دهد که هشت ماه بعد پذیرفته شد.

۱۰ ژوئن: شورای امنیت سازمان ملل قطعنامه‌ای را در حمایت از طرح آتش‌بس تصویب کرد.

۳۱ ژوئیه: مذاکرات پس از ترور اسماعیل هنیه، رهبر سیاسی و مذاکره‌کننده ارشد حماس توسط اسرائیل در تهران، پایتخت ایران، به حالت تعلیق درآمد. مذاکرات دو هفته بعد، در ابتدا در غیاب حماس، از سر گرفته شد.

۱۷ اکتبر: نیروهای اسرائیلی یحیی سنوار، رهبر گروه حماس را در جنوب غزه کشتند. نتانیاهو کشته شدن او را «آغاز پایان» جنگ خواند.

۹ نوامبر: پس از ماه‌ها فقدان پیشرفت، قطر تلاش خود به عنوان میانجی در مذاکرات را به حالت تعلیق درآورد. دولت قطر گفت اسرائیل و حماس باید مواضع خود را تغییر دهند. هر یک از دو طرف دیگری را مسئول این بن‌بست معرفی کرد.

۲۰ نوامبر: ایالات متحده پیش‌نویس قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل را که خواستار آتش‌بس فوری است وتو کرد و گفت که این قطعنامه ضرورت وجود «ارتباط بین آتش بس و آزادی گروگان‌ها» را «نادیده می‌گیرد.»

۲۷ نوامبر: اسرائیل با آتش‌بس با لبنان برای پایان دادن به درگیری ۱۳ ماهه با گروه حزب‌الله، متحد حماس، که با جنگ غزه شروع شده بود، موافقت کرد. این تحول امید برای دستیابی به توافق آتش‌بس در غزه را تقویت کرد و بایدن گفت که تلاش جدیدی را با همکاری قدرت‌های منطقه‌ای آغاز خواهد کرد.

۲ دسامبر: دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور منتخب آمریکا هشدار داد که اگر گروگان‌هایی که هنوز در دست حماس در غزه هستند تا شروع به کار دولت او در ۲۰ ژانویه ۲۰۲۵، آزاد نشوند، «برای همه جهنم برپا خواهد شد.»

۱۷ دسامبر: یک مقام بلندپایه فلسطینی گفت که مذاکرات غیرمستقیم در «مرحله تعیین کننده و نهایی» است، در حالیکه ایزرایل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، اعلام داشت که حصول توافق بیش از هر زمان دیگری نزدیک شده است.

سال ۲۰۲۵

۱۳ ژانویه: بایدن و نتانیاهو تلفنی در مورد مذاکرات در هفته آخر ریاست جمهوری بایدن صحبت کردند. پیشتر آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه ایالات متحده، گفته بود که توافق «بسیار نزدیک» است و او امیدوار است که قبل از آغاز به کار دولت ترامپ، «آن را به خط پایان» برساند.

۱۵ ژانویه: نخست وزیر قطر گفت که اسرائیل و حماس بر سر آتش‌بس در غزه و آزادی گروگان‌ها توافق کردند و این توافق از ۱۹ ژانویه اجرایی خواهد شد. بایدن گفته است که این توافق «نبرد در غزه را متوقف می‌کند، ارسال کمک‌های بشردوستانه شدیدا مورد نیاز را به غیرنظامیان فلسطینی افزایش می‌دهد و گروگان‌ها را به آغوش خانواده‌هایشان باز می‌گرداند.»

۱۷ ژانویه: با وجود رای منفی دو وزیر از جناح راست افراطی، کابینه اسرائیل پس از ساعت‌ها بحث و بررسی، توافق آتش‌بس را تصویب کرد.

۱۸ ژانویه: نگرانی از شکست آتش‌بس در پی ابرازتردیدها در دولت اسرائیل بالا گرفت. بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل در این روز گفت که در صورت فروپاشی مذاکرات و «در صورت لزوم» این کشور حق ازسرگیری جنگ را برای خود حفظ می‌کند.

۱۹ ژانویه: آتش‌بس قرار بود ساعت ۰۸:۳۰ به وقت محلی آغاز شود اما اسرائیل گفت چون حماس اسامی گروگان‌هایی که قرار است آزاد کند در مهلت مقرر اعلام نکرده است، اتش‌بس به تعویق می‌افتد. به گفته نهادهای تحت کنترل حماس در حملات هوایی اسرائیل پیش از آتش‌بس حداقل ۱۰ نفر در غزه و رفح کشته شدند. درنهایت آتش‌بس ساعت ۱۱:۱۵ به وقت محلی آغاز شد.