اردوغان پس از دیدار با زلنسکی: ترکیه میزبان مناسبی برای گفت‌وگوهای صلح اوکراین است

رجب طیب اردوغان رئیس‌جمهور ترکیه پس از دیدار با ولودیمیر زلنسکی در آنکارا گفت سیاست دونالد ترامپ درباره اوکراین مثل سیاست قبلی ترکیه است و کشورش را میزبان «مناسبی» برای گفتگوهای صلح اوکراین دانست. تقریبا همزمان با این دیدار، وزرای خارجه آمریکا و روسیه در عربستان درباره پایان دادن به جنگ اوکراین برای اولین بار ملاقات کردند. رئیس‌جمهور اوکراین از اینکه این مذاکرات بدون حضور کشورش بود انتقاد کرد.

ولودیمیر زلنسکی و رجب طیب اردوغان، روسای جمهور اوکراین و ترکیه، امروز در آنکارا ملاقات کردند درحالیکه دیپلماسی بین‌المللی برای پایان دادن به جنگ روسیه و اوکراین افزایش یافته است.

ترکیه خواستار برپایی فوری مذاکرات صلح است و می‌خواهد در این گفتگوها حضور داشته باشد.

گفته می‌شود که رئیس‌جمهور اوکراین ترکیه را یک شریک استراتژیک می‌داند و به دنبال تقویت روابط به‌ویژه در زمینه صنایع دفاعی است.

آقای زلنسکی به یک تور منطقه‌ای رفته است. او پیش از ترکیه به امارات متحده عربی رفت و قرار بود مطابق برنامه‌ای قبلی به عربستان هم برود. اکنون گفته می‌شود که آقای زلنسکی سفر خود به عربستان را تا ماه مارس (چند هفته) به تعویق انداخته است.

ولودیمیر زلنسکی پس از تهاجم روسیه دو بار در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ هم از ترکیه دیدن کرده بود. این سفر سومین دیدار رئیس‌جمهور اوکراین به ترکیه است.

زمانبندی حساس

عامل مهمی که این سفر آقای زلنسکی را از دیگر سفرهایش متمایز می‌کند، زمانبندی آن است. اینکه رئیس‌جمهور اوکراین و رئیس‌جمهور ترکیه در ساعاتی در آنکارا دیدار می‌کنند که اولین تماس چهره به چهره سطح بالا بین دولت جدید آمریکا و روسیه در ریاض برگزار می‌شود، اهمیت زمانبندی را به‌وضوح نشان می‌دهد.

این تماس‌ها پس از پیام مقامات آمریکایی در کنفرانس امنیتی مونیخ (۱۴ تا ۱۶ فوریه) برای «مذاکرات صلح روسیه و اوکراین بدون حضور اوکراین» از اهمیت ویژه‌ای برخوردار شده است.

بنابراین، اینکه آقای زلنسکی در چنین زمان حساسی به آنکارا برود تا با آقای اردوغان دیدار کند، شخصی که دونالد ترامپ او را «دوست من» خطاب می‌کند، یک تحول قابل توجه است. این باعث می‌شود که پیام‌هایی که دو رهبر از آنکارا ارسال می‌کنند، از سوی جامعه بین‌المللی با دقت دنبال شود.

آنکارا خواستار برپایی فوری مذاکرات صلح روسیه و اوکراین است

موضوع اصلی مذاکرات چگونگی پایان دادن به جنگی است که از سال ۲۰۲۲ ادامه دارد. ترکیه تنها یک ماه پس از آغاز تهاجم روسیه در فوریه ۲۰۲۲، وزرای خارجه اوکراین و روسیه را در آنتالیا گرد هم آورد و سپس مذاکرات صلح استانبول را در سطح کارشناسی ادامه داد. اگرچه این تلاش به نتیجه نرسید، اما به عنوان تنها ابتکاری که دو طرف را گرد هم آورد، ثبت شده است.

آنکارا که روابط نزدیک خود را با هر دو کشور حفظ کرده است، تمایل خود را برای حضور در این فرآیند جدید پنهان نمی‌کند. هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، در ۱۶ فوریه در مصاحبه با شبکه جهانی تی‌آرتی ترکیه گفت: «ترکیه مایل و آماده است تا هر نقشی را برای کمک به صلح در اوکراین و بازسازی این کشور ایفا کند.»

آقای فیدان با اشاره به نیاز به یک برنامه چندمرحله‌ای برای صلح گفته بود: «در حال حاضر دولت آمریکا و اروپایی‌ها و ما همه بر روی جنبه‌های مختلف یک آتش‌بس احتمالی و برنامه صلح کار می‌کنیم. اما نیاز فوری به آتش‌بس کوتاه‌مدت با نگرانی‌های استراتژیک بلندمدت در حال حاضر یک موضوع بسیار مهم است. این دقیقاً همان چیزی است که ما در حال حاضر روی آن کار می‌کنیم.»

آنکارا معتقد است که این فرآیند تنها با میانجیگری آمریکا نمی‌تواند به‌درستی مدیریت شود. مقامات ترکیه بارها تأکید کرده‌اند که علاوه بر اروپایی‌ها، ترکیه نیز باید در این فرآیند حضور داشته باشد.

اوکراین به دنبال تضمین امنیت و نیروی صلحبانی است

برای اوکراین موضوع تضمین امنیت و تشکیل یک نیروی صلحبانی متشکل از قدرت‌های اروپایی اهمیت زیادی دارد و ترکیه به‌عنوان یک عضو ناتو می‌تواند در تشکیل این نیرو نقش بازی کند.

در مذاکرات صلح سال ۲۰۲۲ که به نتیجه نرسید، تشکیل یک گروه برای تضمین صلح با حضور ترکیه مطرح شد و آنکارا از این ایده استقبال کرد. آقای اردوغان در ژوئیه ۲۰۲۳ در دیدار با ولودیمیر زلنسکی حمایت قوی خود از عضویت اوکراین در ناتو را اعلام کرد.

با این حال، منابع دیپلماتیک به شرایط تغییریافته به‌ویژه پس از به قدرت رسیدن ترامپ اشاره و خاطرنشان می‌کنند که همه کشورها مواضع خود را با توجه به شرایط جدید بازنگری کرده‌اند. آنها همچنین اشاره می‌کنند که مشارکت احتمالی ترکیه در یک نیروی صلحبانی در صورت توافق صلح موضوع گفتگوی دو رئیس‌جمهور است.