چطور از اطلاعات شخصی خودمان در اپلیکیشن‌های قاعدگی محافظت کنیم؟

اپلیکیشن‌های پیگیری چرخه قاعدگی اطلاعاتی بسیار شخصی مثل نشانه‌های پیش از قاعدگی، روابط جنسی، روش‌های جلوگیری از بارداری و وضعیت روانی کاربران را جمع‌آوری می‌کنند.

به گفته کارشناسان، این اطلاعات ممکن است به اندازه‌ای که کاربران انتظار دارند خصوصی نباشند.

اپلیکیشن «فلو هلث»، بزرگ‌ترین اپلیکیشن پیگیری چرخه قاعدگی در جهان، در آمریکا یک پرونده حقوقی را به اتهام نقض حریم خصوصی میلیون‌ها کاربر از راه اشتراک‌گذاری و فروش داده‌ها، حل‌وفصل کرده است.

این اپلیکیشن تأکید کرده که این توافق به‌معنای پذیرش هیچ تخلفی نیست.

موسسه حریم خصوصی بین‌الملل، که یک سازمان غیرانتفاعی مستقر در بریتانیاست، در سال ۲۰۲۱ اعلام کرد ۶۱ درصد از ۳۶ اپلیکیشن پیگیری چرخه قاعدگی که بررسی شدند، به‌طور خودکار داده‌ها را به طرف‌های ثالث منتقل می‌کنند.

با اینکه وضعیت بعضی از اپ‌ها بهتر شده، نگرانی درباره حفظ حریم خصوصی کاربران همچنان پابرجاست.

یک تحقیق در سال ۲۰۲۴ نشان داد این اپلیکیشن‌ها در بیش از ۱۱۲ کشور استفاده می‌شوند.

در جهانی که به‌گفته مرکز حقوق باروری، ۴۰ درصد مردم با قوانین محدودکننده سقط جنین زندگی می‌کنند، کارشناسان نگران نحوه استفاده و دسترسی نهادهای قانون‌گذار به این داده‌ها هستند.

لورن هندری پارسونز، پژوهشگر بنیاد موزیلا، می‌گوید: «اطلاعات مربوط به چرخه قاعدگی می‌تواند به ابزاری برای سوءاستفاده تبدیل شود. چیزی که به‌نظر می‌رسد وسیله‌ای برای خودمراقبتی باشد، شاید به ابزاری برای نظارت، شرم‌زایی یا آسیب تبدیل شود.»

در سال ۲۰۱۹، در دوره نخست ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، اداره بهداشت ایالت میزوری آمریکا چرخه‌های قاعدگی بیماران را پیگیری می‌کرد تا موارد سقط جنین ناموفق را بررسی کند.

دعوی حقوقی گروهی

در دسته سلامت اپلیکیشن‌‌ها، «فلو هلث» در بسیاری از کشورها از جمله هند، کنیا و برزیل جزو پنج اپلیکیشن برتر بوده است.

این اپلیکیشن که توسط دو مرد بنیان‌گذاری شده، می‌گوید هدفش «کمک به زنان در سراسر جهان برای درک بهتر نشانه‌های بدنشان» است.

با این حال، از سال ۲۰۱۹ با اتهام‌هایی درباره‌ اشتراک‌گذاری داده‌های کاربران روبه‌رو بوده است.

در ۳۱ ژوئیه امسال، این اپ یک دعوای حقوقی گروهی را که این شرکت را به اشتراک‌گذاری داده‌های شخصی میلیون‌ها زن آمریکایی با شرکت متا و سایر طرف‌های ثالث متهم کرده بود، حل‌وفصل کرد.

در بیانیه‌ای، فلو هلث اعلام کرد که «نبود شواهد کافی برای اثبات این اتهام‌ها در دادگاه به‌تدریج روشن شد.»

این شرکت افزود: «ما همواره تأکید کرده‌ایم که این ادعاها بی‌اساس‌اند.»

پرونده‌های حقوقی گروهی دیگری نیز علیه فلو هلث در کانادا در جریان بوده و یک پرونده مربوط به حقوق مصرف‌کننده نیز در پرتغال در حال بررسی است.

داده‌های تندرستی یا سلامت؟

اپلیکیشن‌های پیگیری پریود به ابزارهایی رایج برای افرادی که پریود می‌شوند تبدیل شده‌اند و به آن‌ها کمک می‌کنند تا دوره پریود خود را پیگیری و مدیریت کنند.

این اپ‌ها می‌توانند اطلاعات دقیقی درباره‌ مشکلات احتمالی سلامت ارائه دهند، از جمله بیماری‌هایی که با چرخه‌های نامنظم مرتبط هستند، مانند: سندرم تخمدان پلی‌کیستیک.

یک پژوهش در سال ۲۰۲۴ نشان داد که در کشورهای کم‌درآمدی که نیاز برآورده‌نشده‌ به برنامه‌ریزی خانواده و نرخ باروری کل بالاتری دارند، میزان دانلود این اپلیکیشن‌ها بیشتر است.

با وجود اپلیکیشن‌هایی که برای بازارهای محلی طراحی شده‌اند، این مطالعه نشان داد که در بیشتر کشورها از اپلیکیشن‌های مشابهی استفاده می‌شود.

دکتر استفانی فِلس‌برگر، پژوهشگر حریم خصوصی در مرکز فناوری و دموکراسی «مایندرو» در دانشگاه کمبریج، به بی‌بی‌سی گفت: «در بعضی کشورها، این اطلاعات به‌جای داده‌های سلامت، در دسته اطلاعات مربوط به تندرستی عمومی قرار می‌گیرند.»

این یعنی ممکن است هیچ قانون یا محافظت خاصی برای داده‌های کاربران وجود نداشته باشد.

تحقیقات انجام‌شده از سوی «پرایوسی اینترنشنال» بریتانیا و «چوپادادوس»، یک سازمان تحقیقاتی در آمریکای لاتین، نشان داده‌اند که برخی از این اپلیکیشن‌ها همچنان به اشتراک‌گذاری داده‌های کاربران ادامه می‌دهند و برخی نیز دارای ضعف‌های امنیتی هستند که می‌تواند آن‌ها را در معرض نشت اطلاعات قرار دهد.

خانم فلسبِرگر به بی‌بی‌سی گفت که اپلیکیشن‌های پیگیری قاعدگی اغلب دارای سیاست‌های حریم خصوصی‌ هستند که درک‌شان برای کاربران دشوارست و اغلب اطلاعات کاملی درباره‌ نحوه‌ استفاده از داده‌ها ارائه نمی‌دهند: «این اپ‌ها اغلب بر گزینه‌های رضایت "همه یا هیچ" تکیه دارند.»

یعنی کاربران برای استفاده از اپ، مجبورند با تمام شرایط جمع‌آوری داده‌ها موافقت کنند.

تبلیغات مبتنی بر چرخه‌ قاعدگی؟

داده‌های مربوط به سلامت باروری نه‌تنها حساس که بسیار ارزشمند نیز هستند.

استفانی فلسبِرگر می‌گوید: «نکته‌ مهم این است که این اپلیکیشن‌ها اطلاعاتی درباره‌ بارداری دارند و این اطلاعات بسیار مورد توجه تبلیغ‌دهندگان است.»

یک تحقیق توسط روزنامه فایننشال تایمز در سال ۲۰۱۳ نشان داد که اگر مشخص شود فردی در سه‌ ماهه‌ سوم بارداری است، ارزش داده‌های او تا ۲۲۰ برابر افزایش می‌یابد.

خانم فلسبِرگر گفت: «این اپلیکیشن‌ها همچنین اطلاعاتی درباره‌ وضعیت سلامت روان کاربران دارند. آسیب‌پذیر بودن یا قرار داشتن در وضعیت روحی شکننده، متأسفانه چیزی است که مورد توجه تبلیغ‌دهندگان قرار می‌گیرد.»

خانم فلسبِرگر این موضوع را «تبلیغات مبتنی بر چرخه قاعدگی» نامیده است؛ روشی که شرکت‌ها ممکن است از آن برای هدف‌گیری کاربران بر اساس چرخه‌ قاعدگی‌شان استفاده کنند.

لورن هندری پارسونز به بی‌بی‌سی گفت که موضوع فقط به تبلیغات محدود نمی‌شود: «احتمال دارد که بیمه‌گرها، دولت‌ها یا کارفرماها هم به این داده‌ها دسترسی پیدا کنند و این ممکن است بر دسترسی افراد به شغل، خدمات درمانی یا خدمات عمومی تأثیر بگذارد.»

اگرچه تاکنون مورد مستندی از تبعیض در اشتغال یا سلامت به‌دلیل استفاده از اپلیکیشن‌های پیگیری پریود گزارش نشده است اما کارشناسان نگرانند که این موضوع در آینده شکل واقعیت به خود بگیرد.

خطرات مرتبط با اجرای قانون در استفاده از اپلیکیشن‌های پیگیری قاعدگی

در جهان گرایشی به‌سوی آزادی بیشتر در قوانین سقط جنین وجود دارد اما درآمریکا و برخی کشورهای دیگر، حقوق مرتبط با سقط جنین محدودتر شده است. بسیاری از مردم جهان همچنان با قوانین محدودکننده‌ سقط جنین زندگی می‌کنند.

خانم پارسونز می‌گوید اینجاست که جمع‌آوری داده‌ها توسط اپلیکیشن‌های پیگیری پریود می‌تواند خطرآفرین باشد: «در کشورهایی که حقوق سقط جنین در معرض تهدید است، داده‌های قاعدگی می‌توانند برای استنباط بارداری، سقط جنین یا حتی سقط‌های ناخواسته استفاده شوند و سپس در اختیار نهادهای اجرای قانون قرار بگیرند.»

«اگر از این داده‌ها به طور قوی و مؤثری حفاظت نشود، شرکت‌ها اغلب همکاری می‌کنند.»

در ژوئن امسال، پلیس بریتانیا راهنمایی منتشر کرد که در آن گفته شده ماموران در موارد از دست رفتن ناگهانی بارداری ممکن است با رعایت روندهای قانونی بررسی گوشی‌ها برای یافتن اپ‌های قاعدگی را مد نظر قرار دهند.

در مواردی دیگر نیز برای پیگرد قضایی پرونده‌های مرتبط با سقط جنین، داده‌هایی از منابع دیگر جمع‌آوری شده‌اند.

سال ۲۰۲۲ در آمریکا، از چت‌های فیسبوک برای تعقیب قضایی فردی که به دنبال سقط جنین بود، استفاده شد. سال ۲۰۲۰ نیز در بریتانیا، پلیس در جریان تحقیقی درباره مصرف قرص‌های سقط جنین خارج از محدوده‌ قانونی، تاریخچه جست‌وجوی گوگل یک زن را به دست آورد.

خانم فلسبِرگر و هندری پارسونز همچنین به ریسک‌های موجود در صورت نشت اطلاعات اشاره کرده‌اند. وضعیتی که در آن، اگر داده‌ها رمزگذاری نشده باشند، احتمال افشای اطلاعات بسیار حساس کاربران وجود دارد.

پس چه می‌توان کرد؟

کارشناسان معتقدند که اپلیکیشن‌های ردیابی چرخه پریود می‌توانند برای ثبت داده‌های مربوط به سلامت پریود افراد، مفید باشند.

اگر کاربران می‌خواهند از داده‌های خود محافظت کنند، چندین سؤال هست که می‌توانند برای درک محافظت‌های حریم خصوصی در اپلیکیشن‌های ردیابی چرخه پریود بپرسند.

آیا شرایط حفظ حریم خصوصی واضح و قابل فهم هستند؟

خانم فلسبِرگر به بی‌بی‌سی گفت اگر اپلیکیشنی شرایط حفظ حریم خصوصی روشنی داشته باشد و تلاش کند این موضوع را به کاربران منتقل کند، نشان‌دهنده این است که توسعه‌دهندگان حفظ حریم خصوصی را در اولویت قرار می‌دهند.

آیا اپ، داده‌های شما را رمزگذاری می‌کند؟

اگر اپلیکیشن اطلاعات کاربران را رمزگذاری کند، آن‌ها را به کدی محرمانه تبدیل می‌کند که رمزگشایی آن برای افراد غیرمجاز دشوارتر می‌شود.

آیا سئوال‌هایی را که به پیگیری پریود مربوط نیستند، مثل آدرس‌ می‌پرسد؟

خانم فلسبِرگر و پارسونز به سئوال‌هایی اشاره کردند که برخی اپ‌ها می‌پرسند ولی به پیگیری پریود ربطی ندارند و کاربران بهتر است هنگام استفاده از اپلیکیشن‌های پیگیری چرخه، به این موضوع توجه داشته باشند. اطلاعات قابل شناسایی مانند آدرس کاربر برای فهمیدن چرخه قاعدگی لازم نیست.

چطور درآمدزایی می‌کند؟

خانم فلسبِرگر به بی‌بی‌سی می‌گوید که مدل کسب‌وکار بسیاری از این اپ‌ها بر پایه فروش یا اشتراک‌گذاری داده‌ها و تحلیل‌های کاربران به طرف‌های ثالث است.

او به بی‌بی‌سی گفت: «راه حل این نیست که استفاده از اپلیکیشن پیگیری خود را متوقف کنید، بلکه از اپلیکیشن خود بیشتر بخواهید و بپرسید شخصاً حاضر هستید چه اطلاعاتی را با آن به اشتراک بگذارید.»