ابهام درباره سرنوشت صدای آمریکا و رادیو فردا؛ کارکنان به «مرخصی فرستاده شدند»
منبع تصویر، Getty Images
پس از فرمان اجرایی دونالد ترامپ، بخش بزرگی از بودجه دولت فدرال آمریکا برای آژانس رسانههای جهانی آمریکا قطع میشود. صدای آمریکا و رادیو اروپای آزاد و رادیو آسیای آزاد زیرمجموعه این نهاد رسانهای مستقل هستند. اکنون ادامه فعالیت بخش فارسی صدای آمریکا و رادیو فردا در وضعیتی مبهم قرار گرفته است.
فرمان اجرایی دونالد ترامپ برای قطع بخش بزرگی از بودجه دولت فدرال آمریکا تنها مشمول رسانههای فارسی زبان نیست. بر اساس این فرمان بودجه «آژانس رسانههای جهانی آمریکا» و شش نهاد مرتبط با فعالیتهای مدنی بهشدت محدود شده است.
کاخ سفید در متنی نوشته فرمان آقای ترامپ برای اطمینان از این است که «مالیاتدهندگان دیگر مجبور به تأمین هزینههای تبلیغات رادیکال نخواهند بود.»
بر این اساس از روسای چندین نهاد مرتبط با دولت خواسته شده است که عملکردشان را تا سر حد ممکن بر اساس قانون «کاهش» دهند.
مایک آبراموویتز، مدیر صدای آمریکا گفت که تقریبا تمامی ۱۳۰۰ کارمند این رسانه به مرخصی باحقوق فرستاده شدهاند.
کاری لیک مشاور ویژه دونالد ترامپ در امور سازمان رسانههای جهانی آمریکا دیروز در بیانیهای این نهاد را «ناقض شدید امنیت ملی» و «باری بر دوش مالیاتدهندگان آمریکایی» توصیف کرد.
او نوشت این نهاد «قابل نجات دادن» نیست و تمام کارکنانش از شنبه (دیروز) تا اطلاع ثانوی در مرخصی باحقوق خواهند بود.
صدای آمریکا در سال ۱۹۴۲ برای مقابله با «کمونیسم» با فرستندهای که از بیبیسی قرض کرده بودند، آغاز به کار کرد.
اما کار بخش فارسی صدای آمریکا در دهه ۶۰ شمسی و پس از انقلاب ایران آغاز شد تا آنکه در دهه هفتاد شمسی، تلویزیون فارسی این رسانه کارش را آغاز کرد. این تلویزیون در ابتدا توانست در ایران مخاطب گستردهای را جلب کند.
رادیو اروپای آزاد اما سرشتی متفاوت داشت که به جنگ سرد مرتبط بود. هدف این نهاد رسانهای که به زبانهای مختلف از جمله آذری و روسی پخش میشد مقابله با تبلیغات کمونیستی اتحاد جماهیر شوروی و همچنین کشورهای متحدش در اروپای شرقی بود.
بخش فارسی رادیو اروپای آزاد اما خیلی دیرتر متولد شد و استثنای این مجموعه بود. این رادیو که در ۱۹۹۹ میلادی کارش را آغاز کرد ابتدا بر مسائل سیاسی و اجتماعی تمرکز داشت. با آغاز ریاست جمهوری جورج دبلیو بوش، کارایی این مجموعه هم زیر سوال رفت تا آنکه با تغییر نام «رادیو فردا» با موج بلند آغاز به کار کرد.
رادیو فردا این بار عمده برنامههایش را با پخش موسیقی ادامه داد و در آن بخشهای کوتاه خبری و سیاسی گنجاند هرچند که کارهای تحلیلی و تحقیقی هم در آن منتشر میشد.
مشکل دولت ترامپ با آژانس رسانههای جهانی آمریکا چیست؟
دولت آمریکا از یک سو تعطیلی این مجموعهها را بخشی از «صرفهجویی در مخارج اداری دولت» عنوان کرده است و از سوی دیگر با انتشار مقالهای در سایت رسمی کاخ سفید گرایش سیاسی این مجموعهها را در تصمیم برای قطع بودجه موثر دانست.
در وبسایت کاخ سفید، صدای آمریکا «مروج پروپاگانداهای رادیکال» خوانده شده است.
این مقاله در دلایل رادیکال خواندن صدای آمریکا به یک تصمیم مدیریت این رسانه اشاره کرد که «به کارکنان این رسانه دستور داده بود که از بهکار بردن واژه "تروریست" برای حماس و اعضای آن خودداری کنند، مگر در نقلقول از بیانیهها.»
در ادامه این یادداشت نوشته شده که صدای آمریکا «بیطرفی» خود را زیر پا گذاشته و «در سالهای اخیر بهشدت جناحی شده است.» در این متن به نامه سال ۲۰۲۲ اسکات پری، نماینده جمهوریخواه اشاره شده است که در گزارشی نوشته بود برخی کارکنان بخش فارسی صدای آمریکا گفته بودند این رسانه «تحت تأثیر فشارهای سیاسی جناحی» قرار داشته است.
دونالد ترامپ کاهش هزینههای دولت را در برنامههایش قرار داده و چند روز پس از پیروزی در انتخابات اعلام کرد که ایلان ماسک هدایت یک سازمان تازه تحت عنوان «کارآمدی دولت» را به عهده خواهد گرفت. آقای ترامپ گفت هدف کاستن از هزینههای دولت و کاهش نیروی کار در ادارات است.
اما مدتی بعد، ایلان ماسک، مدیر اداره کارآمدی دولت آمریکا (دوج) خواستار تعطیلی رادیو اروپای آزاد (سازمان مادر رادیو فردا) و صدای آمریکا شد.
ایلان ماسک در پاسخ به پستی در شبکه اجتماعی ایکس که رادیو اروپای آزاد و صدای آمریکا را رسانههای «چپ افراطی» خوانده بود که «مالیاتدهندگان آمریکایی هزینهشان را پرداخت می کنند»، پاسخ داد که «بله آنها باید تعطیل شوند.»
مالک شبکه اجتماعی ایکس نوشت «اروپا اکنون آزاد» است و دیگر کسی به آنها (رادیو اروپای آزاد) گوش نمیدهد. او گردانندگان این رسانهها را «چپهای افراطی دیوانه» خواند که «در سال یک میلیارد دلار از پول مالیات دهندگان آمریکا را آتش میزنند.»
پیش از این نیز گزارشهایی درباره قطع بودجه نهادها و رسانههای فارسی زبان از جمله رادیو زمانه در هلند منتشر شده بود که کارکنانش اکنون یا کار خود را از دست دادهاند یا در آستانه اخراجاند.
آمریکا یکی از اصلیترین دولتهای تأمینکننده کمکهای مالی به این نهادها بوده است.
محمدرضا نیکفر، مدرس فلسفه و از چهرههای شناخته شده در فضای رسانهای میگوید: «آنچه در محیط رسانهای میگذرد، حکایت از یک تحول ساختاری دارد که از مدتها پیش شروع شده. در محیط ایرانی این تحول ویژگی خود را دارد، اما اصل آنچه را که میگذرد، بایستی بر زمینه عمومی آن مطالعه کرد.»
آقای نیکفر همچنین گفت: «کار سختی شده است، دفاع از استقلال، دفاع از آزادی اندیشه و بیان. همه نبردهایی که در دورههای قبلی جریان داشتند، در مداری دیگر از سر گرفته میشوند. تلاش قدرتهای انحصارطلب برای فتح کامل قلمرو رسانه با این گمان رایج صورت میگیرد که رسانه همه چیز است، رسانه است که واقعیت را تعریف میکند. ممکن است محور نبرد اصلی نیروی بدیل آن باشد که واقعیت را در برابر "رسانه" در این معنا بگذارد. هنوز دقیق روشن است که این امر چگونه میتواند صورت گیرد. کار سختی است مقابله کردن با "رسانه" از طریق رسانه.»
قطع بودجه بخشی از این نهادها پس از آن رخ داد که دونالد ترامپ در یک فرمان اجرایی دیگر تمام کمکهای خارجی آمریکا را ابتدا تعلیق و سپس ۸۳ درصد بودجه آژانس توسعه بینالمللی آمریکا (یواساید) را لغو کرد.
بودجه کمکهای خارجی آمریکا عمدتا از طریق آژانس توسعه بینالمللی آمریکا پخش میشد. این نهاد از دهه ۶۰ میلادی با عنوان توسعه دموکراسی و کمکهای بشر دوستانه ایجاد شد و یکی از نمادهای حضور و نفوذ جهانی آمریکا در نظم پس از جنگ جهانی دوم به شمار میرفت.
بر اساس دادههای دولتی، در سال ۲۰۲۳ دولت ایالات متحده بودجهای معادل ۶۸ میلیارد دلار برای برنامههای کمک به توسعه در کشورهای خارجی هزینه کرده بود، بودجهای که حالا بخش عمدهای از آن قطع شده است.
