کاپ ۲۹: آیا کشورهای ثروتمند حاضرند پول بیشتری برای مبارزه با تغییرات اقلیمی پرداخت کنند؟

در سال ۲۰۰۹، کشورهای توسعه‌یافته توافق کردند که سالانه ۱۰۰ میلیارد دلار به کشورها فقیرتر کمک کنند تا این کشورها بتوانند با تغییرات اقلیمی مبارزه کرده و برای عواقب ناشی از آن آماده شوند.

۱۵ سال بعد از رسیدن به این توافق، دمای هوای کره زمین بالاتر رفته است. تولید گازهای گلخانه‌های هم افزایش پیداکرده است و حالا برای کنترل عواقب تغییرات اقلیمی به تریلیون ها دلار نیاز است.

نشست اقلیمی کاپ ۲۹ سازمان ملل، امسال در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان در حال برگزاری است. در این نشست قرار است کشورها بر سر اهداف جدیدی به توافق برسند.

اما اول‌ از همه، کشورهای حاضر در اجلاس باید بر سر مبلغ جدید، اینکه کدام کشورها باید این مبلغ را پرداخت کنند و چگونه خرج کردن آن به توافق برسند.

کشورها برای چه‌کارهایی پول می‌خواهند؟

پولی که به اقدامات اقلیمی اختصاص داده می‌شود، معمولاً در سه زمینه خرج می‌شود:

آسیب‌ها و صدمات:

دو سال پیش در جلسه کاپ ۲۷، رهبران جهان برای اولین بار توافق کردند مبلغی را برای رسیدگی به آسیب‌ها و صدمات ناشی از تغییرات اقلیمی اختصاص دهند.

این پول برای کشورهای درحال‌ توسعه است تا بتوانند تأثیرات مخرب و آسیب‌های ناشی که تاکنون از تغییرات اقلیمی ایجادشده است را جبران کنند.

به‌عنوان‌مثال در ۱۲ ماه گذشته، کشورهای درحال‌توسعه با حوادث مخرب شدید که ناشی از تغییرات اقلیمی هستند- مانند سیل در میانمار تا خشک‌سالی‌های شرق آفریقا- مواجه بوده‌اند.

ده‌ها سال طول کشید تا بتوان این صندوق کمک‌هزینه مالی را ایجاد کرد زیرا کشورهای توسعه‌یافته در مورد تعریف این پرداخت به‌عنوان غرامت و مسئولیتی که به‌عنوان ایجادکننده‌های تغییرات اقلیمی متوجه آن‌ها می‌شد، مشکلاتی داشتند و در پذیرفتن آن بسیار محتاط بودند.

مدیریت و کمک به کاهش تغییرات:

این مبلغ همچنین برای کمک به کشورها برای کم کردن وابستگی به سوخت‌های فسیلی و دیگر فعالیت‌های آلاینده است. بیشتر پول تا اینجا صرف این حوزه شده است زیرا هم‌زمان می‌تواند سودآور باشد.

بسیار از کشورها هنوز نیروگاه‌های وابسته به زغال‌سنگ دارند که همچنان تا پایان عمرشان باقی‌مانده است. این کشورها برای تبدیل راه‌های تولید انرژی به شیوه‌های پاک مانند مزارع پنل های خورشیدی، نیاز به کمک مالی دارند.

تطابق با شرایط جدید:

این بخش از مبلغ برای کمک کردن برای آماده‌سازی برای بدترین تأثیرات تغییرات اقلیمی است.

این بخش با بخش آسیب‌ها و صدمه‌ها فرق دارد و تمرکز آن بر آسیب‌های آینده است.

فعالیت‌هایی که در این زمینه لازم است بر اساس موقعیت جغرافیایی هر کشور متفاوت است اما می‌تواند شامل فعالیت‌های زیر باشد:

تاکنون چه مبلغی پرداخت‌ شده است؟

در سال ۲۰۰۹، کشورهای ثروتمند توافق کردند تا سال ۲۰۲۰، سالانه ۱۰۰ میلیارد دلار برای کمک به اقدامات اقلیمی به کشورهای درحال‌ توسعه کمک کنند.

تا آخر سال ۲۰۲۰، مبلغ پرداخت‌شده به ۸۳.۳ میلیارد دلار رسید. عاقبت سه سال پیش این هدف به‌طور کامل به دست آمد.

بر اساس گزارش سازمان همکاری اقتصاد و توسعه، حدود ۸۲ درصد این پول از بودجه های عمومی تامین شده و بقیه آن را بخش خصوصی فراهم کرده است.

اما بررسی‌هایی که به سفارش سازمان ملل متحد انجام‌ شده است نشان می‌دهند که بخش خصوصی می‌تواند ۷۰ درصد سرمایه‌گذاری لازم برای رسیدن به هدف‌های اقلیمی را تأمین کند. ائتلافی شامل بیش از ۵۵۰ شرکت خصوصی تا اینجا متعهد شده‌اند تا ۱۳۰ تریلیون دلار سرمایه و دارایی را صرف دستیابی به صفر خالص کنند.

اصطلاح صفر خالص به معنی خودداری از افزودن به تولید گازهای گلخانه‌ای در جوّ زمین است.

یک مطالعه که در سال ۲۰۱۸ انجام‌شده تخمین میزند که کشورهای درحال‌ توسعه تا سال ۲۰۳۰ بین ۲۹۰ میلیارد تا ۵۸۰ میلیارد دلار از تغییرات اقلیمی دچار آسیب خواهند شد. مطالعه‌ای دیگر ضررها را تا ۴۰۰ میلیارد دلار تخمین زده است. پیش‌بینی رقم دقیق مشکل است اما واضح است مبلغی که در حال حاضر برای این اقدامات در نظر گرفته‌شده است، برای حل تمام این مشکلات بسیار کم است.

کشورهای حاضر در باکو در اجلاس کاپ ۲۹ به چه توافقی خواهند رسید؟

مذاکرات در مورد اهداف جدید مدت‌ها است که بین دولت‌های مختلف در جریان بوده است.

موضوع اصلی این مذاکرات مقدار پولی است باید در اختیار کشورهای درحال‌توسعه قرار بگیرد.

بسیاری از مطالعات سعی کرده‌اند به مبلغ مشخصی برسند. ائتلاف کشورهای درحال‌توسعه گروه ۷۷ و چین پیش‌ازاین مبلغ ۱.۳ تریلیون دلار تا سال ۲۰۳۰ را پیشنهاد داده بودند.

کمیته بودجه سازمان ملل سعی کرد تمام این تخمین‌های مختلف را باهم ترکیب کند و اوایل امسال مبلغ بالای ۶.۹ تریلیون دلار را پیشنهاد داد.

بعید می‌رسد رقمی در این حد و حدود در نشست باکو به تصویب برسد. کشورهای توسعه‌یافته ازجمله بریتانیا اخیراً اعلام نگرانی کرده‌اند که ممکن است به دلیل مشکلات اقتصادی داخلی خود، نتوانند به تعهدات قبلی عمل کنند.

یکی دیگر از موضوعات کلیدی ، نحوه پرداخت این کمک‌های مالی است. بیشتر این کمک‌هزینه‌های مالی، ۶۰ درصد آن‌ها، به‌صورت وام به کشورها داده می‌شود و نه کمک‌های مستقیم بلاعوض. این مسئله می‌تواند بار بدهی کشورهای فقیر را سنگین‌تر کند.

نافکوته دابی، مدیر سیاست‌گذاری اقلیمی خیریه آکسفام گفته است این روش بسیار ناعادلانه است.

او می‌گوید: «کشورهای ثروتمند به‌جای حمایت از کشورهایی که با شدت گرفتن خشک‌سالی، طوفان و سیل دچار مشکلات دوچندان شده‌اند و باید برای شوک‌های بعدی خود را آماده کنند، آن‌ها را تحت‌فشار بیشتر قرار داده و فقر آن‌ها را تشدید می‌کنند.»

سؤال سوم و مهم دیگر در این نشست این است که کدام کشورها در تأمین این مقدار پول شرکت خواهند کرد. سی سال پیش چنین توافق شد که کشورهای توسعه‌یافته سهم بیشتری از فشار مالی این کمک‌ها را متقبل شوند زیرا این کشورها بودند که به شکل تاریخی سهمی بزرگ‌تر در بالا رفتن گازهای گلخانه‌ای کره زمین داشته‌اند و از آن فعالیت‌ها و استفاده از منابع سوخت فسیلی، سود اقتصادی کسب کرده‌اند.

اما از آن زمان به بعد، کشورهای درحال‌توسعه‌ای مانند چین، از جهت اقتصادی رشد زیادی داشته‌اند و خود رد پای کربنی بسیاری به‌جا گذاشته‌اند. کشورهایی مانند ایالات‌متحده آمریکا می‌خواهند چین نه‌فقط به شکل داوطلبانه، بلکه به‌طور رسمی ملزم به پرداخت کمک مالی شوند.