در هیچ کجای جهان این همه کودک در حال فرار از جنگ نیستند

محمود، نوجوانی زودآشناست که آماده است با دهانی که ردیف دندان‌های جلویی‌اش در بازی خشونت‌آمیز با بچه‌های دیگر از دست رفته، فورا لبخند بزند.

او یک پسربچه سودانی یتیم است که دو بار به حال خود رها و دو بار به خاطر جنگ سهمگینی که کشورش دچار آن است آواره شده است. او یکی از نزدیک به پنج میلیون کودک سودانی است که تقریبا همه چیزشان را از دست داده‌اند، زیرا در بدترین فاجعه انسانی کنونی جهان، به حاشیه رانده شده‌اند.

در هیچ کجای کره زمین چنین تعداد کودک در حال فرار نیستند، این همه انسانی که با گرسنگی شدید زندگی می‌کنند.

تاکنون وقوع قحطی در یک منطقه رسما اعلام شده است. در بسیاری دیگر از مناطق، مردم به کمترین میزان غذا دسترسی دارند و بسیاری نمی‌دانند وعده بعدی غذا از کجا باید برسد.

تام فلچر، رئیس جدید سازمان امور بشردوستانه سازمان ملل، تاکید دارد که: «این یک بحران نامرئی است.»

او می‌افزاید: «۲۵ میلیون سودانی، یعنی بیش از نیمی از جمعیت این کشور، همین حالا به کمک نیاز دارند.»

در دوران بحران‌های بی‌سابقه متعدد که نیازمندان به کمک در اثر جنگ‌های ویرانگر در مکان‌هایی مانند غزه و اوکراین توجه جهانیان را به خود جلب کرده‌اند، آقای فلچر سودان را برای اولین ماموریت میدانی خود انتخاب کرد تا وضعیت اسفناک آن را به آگاهی جهانیان برساند.

او به بی‌بی‌سی گفت: «این بحران برای سازمان ملل، برای ماموران بشردوست ما در خط مقدم که جان خود را برای کمک به مردم سودان به خطر می‌اندازند و از دست می دهند، نامرئی نیست.»

اکثر افراد گروه او که کار میدانی می‌کنند هم سودانی هستند که در این مبارزه بی‌رحمانه بین ارتش و شبه‌نظامیان گروه نیروهای پشتیبانی سریع، خانه و معیشت خود را از دست داده‌اند.

آقای فلچر در اولین بازدید میدانی‌اش به یتیم‌خانه محمود مایگوما در کاسالا، واقع در شرق سودان رفت. در آنجا اکنون نزدیک به ۱۰۰ کودک در ساختمان سه‌طبقه یک مدرسه که در حال خراب شدن است، به عنوان پناهگاه زندگی می‌کنند.

پیشتر، آنها با مراقبان خود در خارطوم، پایتخت، زندگی می‌کردند تا اینکه در آوریل ۲۰۲۳ ارتش و نیروهای واکنش سریع به روی یکدیگر اسلحه کشیدند و کشورشان را به گرداب خشونت، غارت و آزار مردم کشاندند و یتیم‌خانه در این میان گرفتار شد.

هنگامی که جنگ به پناهگاه جدید یتیمان در واد مدانی در مرکز سودان رسید، آنهایی که جان سالم به در بردند به کاسالا گریختند.

وقتی از محمود ۱۳ ساله خواستم آرزویی کند، بلافاصله لبخندی زد.

او پاسخ داد: «من می‌خواهم فرماندار ایالت باشم تا بتوانم مسئول باشم و خانه‌های ویران شده را بازسازی کنم.»

برای ۱۱ میلیون سودانی که از پناهگاهی به پناهگاه دیگر رانده شده‌اند، بازگشت به آنچه از خانه‌هایشان باقی مانده و بازسازی خانه و زندگی‌شان بزرگترین ارمغان خواهد بود.

در حال حاضر، حتی یافتن غذا برای زنده ماندن به یک جدال روزمره تیدیل شده است.

و برای سازمان‌های امدادی، از جمله سازمان ملل، رساندن غذا به آنها یک مسئولیت بزرگ است.

پس از جلسات چهار روزه آقای فلچر با مقامات رده بالا در پورت سودان، ژنرال عبدالفتاح البرهان، فرمانده ارتش، در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) اعلام کرد که به سازمان ملل اجازه داده است تا مراکز تدارکاتی بیشتری ایجاد و از سه فرودگاه منطقه‌ای دیگر برای تحویل کالا استفاده کند.

هر چند برخی از مجوزها قبلا اعطا شده بود، اما برخی از آنها یک گام به جلو محسوب می‌شود.

اعلامیه جدید زمانی منتشر شد که برنامه جهانی غذای سازمان ملل برای دسترسی به گروه‌های آسیب دیده در پشت خطوط تحت کنترل نیروهای واکنش سریع، از جمله اردوگاه زمزم در دارفور که حدود نیم میلیون نفر را در خود جای داده است هم چراغ سبز دریا فت کرد.

الکس ماریانلی، رئیس عملیاتی برنامه غذای سازمان ملل در پورت سودان می‌گوید: «ما ماه‌ها برای رسیدن به این گروه‌ها تلاش کرده‌ایم.»

پشت سر ما در یک انبار متعلق به برنامه جهانی غذا، کارگران سودانی که جعبه‌های مواد غذایی را بار کامیون‌ها می‌کنند آواز می‌خوانند. این کامیون‌ها به نیازمندترین مناطق اعزام می‌شوند.

آقای ماریانلی می‌گوید که هرگز در چنین محیط دشوار و خطرناکی کار نکرده است.

برخی از فعالان امدادرسان در سودان از سازمان ملل انتقاد می‌کنند و می‌گویند که به رسمیت شناختن ژنرال برهان به عنوان رئیس قانونی سودان از سوی سازمان ملل، دست‌های این سازمان را برای کمک‌رسانی بسته است.

آقای فلچر در پاسخ می‌گوید: «ژنرال برهان و مقاماتش پست‌های بازرسی و سیستم صدور مجوز و مسیرهای دسترسی به نیازمندان را کنترل می کنند. اگر بخواهیم وارد این حوزه‌ها شویم، باید با آن‌ها سروکار داشته باشم.»

او امیدوار است که نیروهای واکنش سریع که رقیب ارتش هستند هم مردم را در اولویت قرار دهد.

آقای فلچر می‌افزاید: «من به هر جایی که لازم باشد می‌روم، با هر کسی که باشد صحبت می‌کنم، تا این کمک‌ها را به نیازمندان برسانم و جان انسان‌ها را نجات دهم.»

در جنگ بی‌رحمانه سودان، همه طرف‌های متخاصم به استفاده از گرسنگی به عنوان سلاح جنگی متهم شده‌اند.

در عین حال سازمان ملل خشونت جنسی را «یک اپیدمی» در سودان توصیف می‌کند.

دیدار نمایندگان سازمان ملل با برنامه «۱۶ روز عمل» مصادف شد که به عنوان کارزاری برای توقف خشونت مبتنی بر جنسیت در سراسر جهان راه‌اندازی شده است.

در پورت سودان، مراسم مربوط به این روز در یک اردوگاه آوارگان برگزار شد که اولین اردوگاهی بود که پس از آغاز جنگ به راه افتاد.

آقای فلچر که برای سخرانی زیر یک سایبان و رو به صفوف زنان و کودکان سودانی ایستاده بود، متن نوشته سخنرانی را کنار گذاشت و در میان تشویق حضار گفت: «ما باید بهتر عمل کنیم، باید بهتر عمل کنیم.»

از برخی از زنانی که به این سخنرانی گوش می‌دادند پرسیدم که از دیدار با او چه نتیجه‌ای گرفتند.

رومیسا که برای یک گروه امدادرسانی محلی کار می‌کند و سفر جانکاه خود از خارطوم در آغاز جنگ را بازگو کرده، می‌گوید: «ما واقعا به کمک نیاز داریم، اما کار اصلی را باید خود سودانی‌ها انجام دهند.» او می‌افزاید: «اکنون زمان آن است که مردم سودان در کنار هم بایستند.»

سودانی ها سعی کرده‌اند با امکانات اندک کارهای زیادی انجام دهند.

در یک ساختمان ساده دو اتاقه، خانه‌ای امن به نام «سرپناه شمع»، زندگی زنان مجرد و کودکان یتیمی را که مورد آزار قرار گرفته‌اند اندکی روشن می‌کند.

بنیانگذار این محل نور حسین السیواتی، معروف به ماما نور است که زندگی خود را در یتیم خانه مایگوما آغاز کرد.

او هم مجبور شد از خارطوم فرار کند تا از کسانی که تحت مراقبت او بودند محافظت کند.

یکی از زنانی که اکنون در این محل پناه گرفته است، قبل از جنگ مورد تجاوز جنسی قرار گرفته بود و بعد ربوده شد و دوباره به او تجاوز شد.

حتی ماما نور پرصلابت هم اکنون به نقطه شکست نزدیک شده است.

او می گوید: «ما خیلی خسته‌ایم. به کمک نیاز داریم.»

ماما نور می‌گوید: «ما می‌خواهیم بوی هوای تازه را حس کنیم. می‌خواهیم احساس کنیم هنوز افرادی در جهان هستند که به ما، مردم سودان، اهمیت می‌دهند.»