جاسوس‌ها، پهپادها و مشعل‌های جوشکاری: آمریکا چگونه مادورو را دستگیر کرد؟

جاسوس‌های آمریکا ماه‌ها تمام حرکات نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا، را زیر نظر داشتند. تیمی کوچک، شامل یک منبع در داخل دولت ونزوئلا، می‌دانستند که این مرد ۶۳ ساله کجا می‌خوابد، چه می‌خورد، چه می‌پوشد و طبق گفته مقام‌های ارشد نظامی، حتی «حیوانات خانگی‌اش» را زیر نظر داشتند.

اوایل دسامبر بود که ماموریت برنامه‌ریزی‌شده‌ای به نام «عملیات عزم راسخ» نهایی شد. این عملیات نتیجه ماه‌ها برنامه‌ریزی دقیق و تمرین بود. نیروهای نخبه آمریکا حتی یک کپی دقیق در اندازه واقعی از خانه امن مادورو در کاراکاس ساختند تا مسیرهای ورود خود را تمرین کنند.

این طرح در عمل به معنای مداخله نظامی کم سابقه و حیرت‌انگیز ایالات متحده در آمریکای لاتین بود؛ اتفاقی که از زمان جنگ سرد رخ نداده بود. اطلاعات عملیات به شدت محرمانه نگه داشته می‌شد و حتی کنگره از قبل در جریان قرار نگرفت و با آن مشورت هم نشد.

مقام‌های ارشد نظامی پس از تعیین جزئیات دقیق، فقط منتظر شرایط ایده‌آل برای آغاز عملیات بودند. مقام‌های آمریکایی روز شنبه (۱۳ دی/۳ ژانویه) گفتند که می‌خواستند تا حد امکان از عنصر غافلگیری استفاده کنند.

چهار روز قبل، دونالد ترامپ مجوز عملیات را صادر کرده بود اما در نهایت تصمیم گرفته شد منتظر آب‌وهوای بهتر و صاف شدن آسمان بمانند.

ژنرال دن کین، بلندپایه‌ترین افسر نظامی آمریکا، صبح شنبه در یک کنفرانس خبری گفت: «در هفته‌های منتهی به کریسمس و سال نو، مردان و زنان ارتش آماده نشستند و صبورانه منتظر ماندند تا محرک‌های لازم فراهم شود و رئیس‌جمهور دستور اقدام را به ما بدهد.»

«موفق باشید و خدا به همراهتان»

دستور رئیس‌جمهور آمریکا برای شروع ماموریت سرانجام جمعه ساعت ۲۲:۴۶ به وقت شرق آمریکا (۳:۴۶ شنبه به وقت گرینویچ) صادر شد.

خود دونالد ترامپ روز شنبه، ساعاتی پس از حمله شبانه، به برنامه «فاکس اند فرندز» گفت: «قصد داشتیم این کار را چهار روز پیش، سه روز پیش، دو روز پیش انجام دهیم و بعد ناگهان شرایط مهیا شد و ما گفتیم: بروید.» ژنرال کین نیز گفت: «او به ما گفت و ما آن قدردان او هستیم... موفق باشید و خدا به همراهتان.»

دستور رئیس‌جمهور آمریکا کمی قبل از نیمه‌شب کاراکاس صادر شد و این به ارتش فرصت داد تا بیشتر عملیات را در تاریکی شب انجام دهد.

آنچه در ادامه رخ داد، یک ماموریت دو ساعت و بیست دقیقه‌ای از طریق هوا، زمین و دریا بود که بسیاری را در واشنگتن و سراسر جهان شوکه کرد.

این عملیات از نظر مقیاس و دقت، عملا بی‌سابقه بود و بلافاصله با محکومیت چند قدرت منطقه‌ای روبرو شد؛ لولا دا سیلوا، رئیس‌جمهور برزیل، گفت که دستگیری خشونت‌آمیز رهبر ونزوئلا «یک بدعت بسیار خطرناک دیگر برای کل جامعه بین‌المللی» ایجاد می‌کند.

آقای ترامپ این ماموریت را نه از اتاق وضعیت کاخ سفید که در باشگاه مارالاگو در پالم بیچ فلوریدا دنبال کرد؛ جایی که بین مشاورانش و در حالی که جان راتکلیف، رئیس سی‌آی‌ای و مارکو روبیو، وزیر خارجه، در دو طرفش بودند، پخش زنده عملیات را تماشا کرد.

او روز شنبه گفت: «دیدنش واقعا باورنکردنی بود. اگر می‌دیدید چه اتفاقی افتاد... منظورم این است که من آن را دقیقا طوری تماشا کردم که انگار دارم یک برنامه تلویزیونی می‌بینم. اگر سرعت و خشونت را می‌دیدید... کار فوق‌العاده‌ای که این افراد انجام دادند، واقعا شگفت‌انگیز بود.»

در ماه‌های اخیر، هزاران سرباز آمریکایی به منطقه اعزام شده‌اند و در کنار یک ناو هواپیمابر و ده‌ها کشتی جنگی، بزرگ‌ترین تجمع نظامی چند دهه اخیر را شکل دادند؛ آن هم در حالی که رئیس جمهور آمریکا، آقای مادورو را به قاچاق و تروریسم مواد مخدر متهم کرده بود و ده‌ها قایق کوچک را که متهم به حمل مواد مخدر در منطقه بودند، منهدم کرده است.

اما نخستین نشانه‌های «عملیات عزم راسخ» در آسمان‌ بود. به گفته مقام‌های آمریکایی، در مجموع بیش از ۱۵۰ فروند هواپیما، شامل بمب‌افکن‌، جنگنده‌ و هواپیماهای شناسایی، در طول شب به کار گرفته شدند.

دونالد ترامپ به فاکس نیوز گفت: «این عملیات بسیار پیچیده بود، فوق‌العاده پیچیده؛ کل مانور، فرودها، تعداد هواپیماها. ما برای هر وضعیت احتمالی یک جنگنده در نظر گرفته بودیم.»

صدای انفجارهای مهیبی حدود ساعت ۲ بامداد به وقت محلی (۶ به وقت گرینویچ) در کاراکاس شنیده و ستون‌های دود بر فراز شهر دیده شد.

آنا ونسا هررو، خبرنگار، به بی‌بی‌سی گفت: « صدای مهیبی شنیدم. یک انفجار بزرگ، تمام پنجره‌ها را لرزاند. بلافاصله بعد از آن توده بزرگی از دود دیدم که تقریبا تمام میدان دید را مسدود کرده بود. هواپیماها و هلیکوپترها در سراسر شهر پرواز می‌کردند.»

به زودی، ویدئوهایی که هواپیماهای متعددی را در آسمان نشان می‌دادند (و ویدئوهای دیگری که پیامدهای واضح انفجارها را به تصویر می‌کشیدند) به طور گسترده در شبکه‌های اجتماعی پخش شدند.

یکی از آن‌ها کاروانی از هلیکوپترها را نشان می‌داد که در ارتفاع پایین بر فراز کاراکاس پرواز می‌کردند، در حالی که دود ناشی از انفجارها به هوا می‌رفت.

دانیلا، از شاهدان عینی، به بی‌بی‌سی گفت: «حدود ساعت ۱:۵۵ با غرش انفجارها و صدای ممتد هواپیماهایی که بر فراز کاراکاس پرواز می‌کردند، بیدار شدیم. همه چیز در تاریکی مطلق فرو رفته بود و فقط نور انفجارهای اطراف بود که فضا را روشن می‌کرد.»

«همسایه‌ها در گروه چت ساختمان پیام می‌دادند، همه گیج بودند و نمی‌دانستند چه اتفاقی دارد می‌افتد و از صدای انفجارها ترسیده بودند.»

بخش «راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی» تعدادی از ویدئوهایی را که انفجار، آتش‌سوزی و دود را در نقاط مختلف اطراف کاراکاس نشان می‌دادند، بررسی کرده است تا دقیقا مشخص کند کجاها هدف قرار گرفته‌اند.

تا کنون پنج مکان تایید شده است: از جمله پایگاه هوایی ژنرالیسیمو فرانسیسکو د میراندا، فرودگاهی معروف به لا کارلوتا و بندر لا گوایرا که مسیر اصلی ارتباطی کاراکاس به دریای کارائیب است.

به گفته مقام‌های آمریکایی بخشی از حملات این کشور، سیستم‌های پدافند هوایی و سایر اهداف نظامی را هدف قرار دادند.

آقای ترامپ همچنین گفت که آمریکا پیش از شروع ماموریت، برق را در کاراکاس قطع کرده بود، هرچند که مشخص نکرد این کار چگونه انجام شده است: «چراغ‌های کاراکاس تا حد زیادی با استفاده از تخصص خاصی که ما داریم خاموش شدند. هوا تاریک بود و مرگبار.»

«می‌دانستند که ما می‌آییم»

هم‌زمان با شنیده شدن صدای حملات در اطراف کاراکاس، نیروهای آمریکایی وارد شهر شدند. به گفته منابع سی‌بی‌اس، شریک خبری بی‌بی‌سی در آمریکا، این نیروها شامل اعضای نیروی نخبه «دلتا فورس»، واحد ارشد ماموریت‌های ویژه ارتش آمریکا، بودند.

آن‌ها کاملا مسلح بودند و یک مشعل گازی همراه داشتند تا در صورت نیاز درهای فلزی خانه امن مادورو را ببرند. به گفته ژنرال کین، نیروها اندکی پس از شروع حملات در ساعت ۲:۰۱ به وقت محلی، به اقامتگاه مادورو رسیدند.

دونالد ترامپ این خانه امن را یک «دژ» نظامی در قلب کاراکاس توصیف کرد: «آن‌ها در وضعیت آماده‌باش منتظر ما بودند. می‌دانستند که می‌آییم. وقتی نیروها رسیدند، به آن‌ها شلیک شد و یکی از هلیکوپترهای آمریکا مورد اصابت قرار گرفت اما همچنان قادر به پرواز بود.»

ژنرال کین گفت: «نیروها وارد مجتمع مادورو شدند و با سرعت، دقت و انضباط حرکت کردند.»

دونالد ترامپ همچنین گفت: «آن‌ها خیلی راحت وارد شدند و به جاهایی نفوذ کردند که واقعا قابل نفوذ نبود. می‌دانید، درهای فولادی دقیقا به همین دلیل آنجا کار گذاشته شده بودند.»

تنها در زمان اجرای عملیات (که طی آن سیلیا فلورس، همسر مادورو نیز بازداشت شد) بود که آقای روبیو، قانون‌گذاران را در جریان گذاشت؛ تصمیمی که خشم برخی از نمایندگان کنگره آمریکا را برانگیخته است.

چاک شومر، نماینده ارشد دموکرات و رهبر این حزب در سنا، گفت: «اجازه دهید روشن بگویم که نیکلاس مادورو یک دیکتاتور بدون مشروعیت است ولی آغاز اقدام نظامی بدون مجوز کنگره و برنامه‌ای معتبر برای بعد از آن، بی‌ملاحظگی است.»

مارکو روبیو روز شنبه در جریان کنفرانس خبری به خبرنگاران گفت که ارائه اطلاعات به کنگره پیش از موعد، ماموریت را به خطر می‌انداخت و آقای ترامپ هم اضافه کرد: «کنگره تمایل دارد اطلاعات را لو دهد و این اصلا اتفاق خوبی نبود.»

به گفته دونالد ترامپ، هم‌زمان با هجوم گسترده نیروهای نخبه آمریکا به محوطه محل اقامت مادورو، او تلاش کرد به یک اتاق امن فرار کند. طبق گزارش‌ها رئیس‌جمهور ونزوئلا در ماه‌های اخیر بیش از گذشته به محافظان کوبایی متکی شده بود.

آقای ترامپ گفت: «سعی کرد به جای امنی برسد، که در واقع امن نبود، چون ما توانستیم در آن را ظرف حدود ۴۷ ثانیه منفجر کنیم. خودش را به در رساند ولی نتوانست آن را ببندد. آن‌قدر سریع به او هجوم بردند که نتوانست وارد آن [اتاق] شود.»

دونالد ترامپ در پاسخ به این سئوال که آیا آمریکا می‌توانست در صورت مقاومت مادورو، رهبری اقتدارگرا که سال ۲۰۱۳ قدرت را به دست گرفت، در برابر بازداشت او را بکشد، گفت: «ممکن بود این اتفاق بیفتد.»

رئیس‌جمهور آمریکا گفت که گرچه «چند نفر هدف قرار گرفتند» اما هیچ‌کدام از نیروهای نظامی این کشور کشته نشدند. مقام‌های ونزوئلا تا کنون هیچ تلفاتی را تایید نکرده‌اند.

آمریکا قبلا ۵۰ میلیون دلار جایزه برای اطلاعاتی که منجر به بازداشت مادورو شود، تعیین کرده بود ولی تا ساعت ۴:۲۰ روز شنبه به وقت محلی، هلیکوپترها در حالی که مادورو و همسرش در بازداشت وزارت دادگستری آمریکا بودند، خاک ونزوئلا را ترک کردند.

آن‌ها در نهایت به سمت نیویورک رفتند، جایی که انتظار می‌رود با اتهامات جنایی روبرو شوند. تقریبا درست یک ساعت بعد، دونالد ترامپ خبر دستگیری را به جهان اعلام کرد و گفت: «مادورو و همسرش به زودی با نهایت اقتدار دستگاه قضایی آمریکا روبرو خواهند شد.»