گفت‌وگوی ایران و آمریکا در عمان؛ ترامپ می‌گوید مذاکرت خوب پیش رفت

دونالد ترامپ، رئیس‌ جمهور آمریکا ساعاتی پس از پایان دور اول مذاکرات استیو ویتکاف، نماینده ویژه‌اش و عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران در عمان به خبرنگاران گفت که مذاکرات «خوب» پیش می‌رود.

هنوز جزئیات گفت‌وگوها اعلام نشده اما دو طرف می‌گویند که نتیجه مذاکرات «مثبت» بوده و شنبه آینده ۳۰ فروردین(۱۹ آوریل) ادامه خواهد یافت.

رییس‌ جمهور آمریکا که به فلوریدا رفته، در هواپیما به خبرنگاران گفت: «فکر می‌کنم مذاکرات خوب جلو می‌رود. تا وقتی که به نتیجه نرسد، چیز مهمی نمی‌شود گفت. بنابراین دوست ندارم درباره آن صحبت کنم. اما اوضاع بد نیست. فکر می‌کنم وضعیت ایران نسبتا خوب پیش می‌رود.»

پیشتر شبکه خبر تلویزیون ایران در جریان اطلاع‌رسانی مذاکرات عمان به نقل از یک منبع آگاه اعلام کرد: «ترامپ احتمالا در ساعت‌های آینده اظهاراتی درباره محتوای مذاکرات بیان خواهد کرد که هدف آن صرفا تاثیرگذاری بر فضای افکار عمومی و روند مذاکرات خواهد بود و ارزش دیگری ندارد.»

مذاکرات روز شنبه ۲۳ فروردین (۱۲ آوریل) در عمان، اولین گفت‌وگوهای اتمی از این دست میان ایران و آمریکا از تابستان سال ۱۴۰۱ است.

بدرالبوسعیدی، وزیر خارجه عمان و میزبان مذاکرات هم در پیامی در ایکس فضای امروز بین ایران و آمریکا را «دوستانه» توصیف کرد.

شاخص‌ بورس اوراق بهادار تهران صبح شنبه، واکنش مثبتی به خبر شروع مذاکرات داشت و شاخص‌های آن رشد کرد. هر دلار آمریکا در برابر ریال واحد پول ملی ایران هم با کاهش اندکی روبه‌رو شد.

آقای عراقچی پس از پایان این مذاکرات گفت که «در خروج از محل مذاکرات، با استیو ویتکاف، نماینده آمریکا، برخورد کردیم. چند دقیقه گفت‌وگوی ساده داشتیم، صرفا در حد سلام‌ وعلیک.» او گفت «این امری عادی در دیپلماسی است و ما همیشه نزاکت دیپلماتیک را رعایت کرده‌ایم.»

طبق بیانیه وزارت خارجه، طرف‌ها توافق کردند گفت‌وگوها هفته آینده ادامه یابد. این مذاکرات با محوریت مسائل هسته‌ای و کاهش تنش‌های دوجانبه انجام می‌شود اما محتوای دقیق آن اعلام نشده است.

آقای عراقچی پیش از شروع مذاکرات گفت: «اگر طرف مقابل از موضع برابر وارد مذاکره شده باشد، شانسی برای یک تفاهم اولیه که منجر به یک مسیر مذاکراتی شود، وجود خواهد شد و اگر اراده کافی وجود داشته باشد درباره جدول زمانی تصمیم می‌گیریم.»

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران پیشتر مذاکره کنندگان را از تماس مستقیم با نمایندگان ایالات متحده منع کرد و آقای عراقچی هم از چند روز پیش از شروع این مذاکرات و پس از پایان آن بر تعهد ایران به گفت‌وگوهای «غیرمستقیم» تأکید داشت.

خبرگزاری‌های نزدیک به نهادهای امنیتی و نظامی ایران نیز جو مذاکرات را مثبت ارزیابی کردند و به گزارش ایرنا، خبرگزاری دولتی ایران، آقای عراقچی و آقای ویتکاف «در فضایی سازنده و مبتنی بر احترام متقابل مواضع دولت‌های متبوع خود راجع به موضوعات مرتبط» تبادل نظر کردند.

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه ایران در مسقط به تلویزیون دولتی عمان گفت هدف کشورش از مذاکرات «تامین منافع ملی و پیشبرد دیپلماسی برای لغو تحریم‌هاست.»

یکشنبه گذشته در حالی که وزارت خارجه ایران می‌گفت در انتظار پاسخ رسمی دولت آمریکا برای «مذاکره غیرمستقیم» است، همان روز آقای ترامپ در یک کنفرانس خبری اعلام کرد برای مذاکره «سطح بالا و مستقیم» با ایران در روز ۱۲ آوریل برابر با ۲۳ فروردین با ایران توافق شده است.

رئیس جمهور آمریکا اواخر سال ۱۴۰۳ از طریق امارات متحده عربی نامه‌ای برای رهبر جمهوری اسلامی ایران برای دعوت به مذاکره فرستاده بود که وزیر خارجه ایران گفته بود همزمان «حاوی تهدید و فرصت‌هایی» است.

در واکنش به مذاکرات شنبه، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی گفته امیدوار است ایران و آمریکا هر چه زودتر به توافق برسند.

مدیرکل آژانس گفته «میان رئیس‌جمهور دونالد ترامپ و دولت ایران تبادل پیام شده است. می‌دانیم که هنوز اختلاف‌های زیادی وجود دارد، اما تنها یک چیز باید امیدبخش باشد که آن واقف بودن به ضرورت توافق است. سپس درباره چیزهایی مانند مفاد توافق، گستره و شروط آن مذاکره می‌شود.»

آقای ترامپ در دور اول ریاست جمهوری خود از توافق اتمی برجام با ایران خارج شد، همه تحریم‌های رفع شده را دوباره به اجرا گذاشت و برجام را «بدترین توافق تاریخ آمریکا» خواند.

حدود یک سال و نیم پس از خروج از برجام فرمان انجام عملیاتی نظامی در حومه بغداد را علیه قاسم سلیمانی فرمانده وقت نیروی قدس سپاه پاسداران انجام داد که به کشته شدن او و همراهانش منجر شد.

مدتی پس از بازگشت تحریم ها، دولت وقت ایران اعلام کرد که درآمدهای نفتی این کشور از ۱۰۰ میلیارد دلار به کمتر از ۸ میلیارد دلار رسیده است.

ایران پس از پایان ریاست جمهوری آقای ترامپ، اجرای بخش‌های دیگری از توافق برجام را متوقف کرد، غنی سازی ۲۰ درصدی را دوباره شروع کرد و برای اولین بار در فروردین ۱۴۰۰ دست به غنی سازی اورانیوم با خلوص ۶۰ درصد زد.

جو بایدن که در زمان انتخابات ریاست جمهوری گفته بود متمایل به بازگشت برجام است، پس از پیروزی، رابرت مالی از مذاکره کنندگان اتمی در زمان ریاست جمهوری باراک اوباما را به سمت نمایندگی وزارت خارجه در امور ایران منصوب کرد.

مذاکراتی غیرمستقیم میان او عباس عراقچی از فروردین تا خرداد ۱۴۰۰ آغاز شد که هدف از آن بازگشت دو طرف به تعهدات برجام بود.

رئیس دفتر حسن روحانی اخیرا گفت که آقای عراقچی با آمریکا در آن مقطع برای بازگشت به برجام به توافق رسیده بود اما ابراهیم رئیسی، رئیس جمهور ایران گفته بود که دولتش مذاکره با آمریکا را برای توافق ادامه خواهد داد.

علی باقری‌کنی، معاون وقت وزارت خارجه ایران از پاییز سال ۱۴۰۰ تا تابستان سال ۱۴۰۱ مذاکراتی با آقای مالی انجام داد که عمده آن به واسطه میخاییل اولیانف، سفیر روسیه در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی انجام شد.

با شروع اعتراضات موسوم به «زن، زندگی، آزادی» در ایران و سرکوب خونین آن، مذاکرات متوقف شد.

آقای ترامپ گفته است که امیدوار به توافق با ایران است اما تهدید کرده در غیر این صورت حمله نظامی بسیار محتمل خواهد بود. او گفته ایران نباید سلاح اتمی داشته باشد و دنبال تضمین این موضوع در مذاکره با ایران است.

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی می‌گوید ذخایر اورانیوم غنی شده ایران، برای تولید چند بمب اتم کافی است اما ایران می‌گوید مطابق فتوای آقای خامنه‌ای، تولید بمب اتمی را «حرام» می‌داند و برنامه هسته‌ای آن کشور صلح‌آمیز است.