در راه کوبانی؛ دنیاهای متفاوت کردستان سوریه و کردستان عراق

برای پوشش دهمین سالگرد شکسته شدن حصرکوبانی و شکست داعش که قرار است ۲۶ ژانویه برگزار شود، به کردستان سوریه، «روژآوا» آمده‌ایم.

برای سفر به روژآوا باید از کردستان عراق عبور کرد. پس از رد شدن از پلی معلق بر روی رودخانه دجله به کردستان سوریه می‌رویم.

در مقایسه، دو منطقه گویی دو دنیای متفاوتند، کردستان عراق کشوری اروپایی و روژآوا کشوری جهان سومی. جاده‌ها و خودروهای کردستان عراق نو و آخرین مدل است، اما در جاده‌های سوریه با چاله چوله‌های فراوان و خودروهای بسیار قدیمی در جاده‌های باریک در حرکتند.

رژیم بشار اسد این منطقه را سال‌ها محروم نگه داشته بود. کردها از سال ۲۰۱۲ به تدریج کنترل آن را به دست گرفتند اما از همان زمان با جنگ‌های متعدد از جمله با حکومت وقت، شبه‌نظامیان اسلامگرای تندرو، با شاخه القاعده سوریه یعنی «جبهه النصره»، گروه داعش، شبه‌نظامیان وابسته به ترکیه و نیز با حملات ارتش ترکیه روبرو بوده‌اند.

چیزی که در مسیر راه به قامیشلو، بزرگترین شهر روژآوا نظرم را جلب کرد، آذین شدن خیابان‌ها با پوستر زنان و مردان جوانی است که در جنگ‌های ده سال گذشته کشته شده اند و شعار «زن، زندگی، آزادی» در کنار پوستر زنان.

بعضی از پوسترها هم عکس برخی از نیروهای دموکراتیک سوریه به رهبری کردهاست که در چند هفته گذشته در حملات هوایی ترکیه یا در درگیری با شبه‌نظامیان وابسته به ترکیه در اطرف منبج و سد تشرین کشته شده‌اند.

حکومت جدید سوریه از کردها خواسته است که سلاح خود را زمین بگذارند و ترکیه هم تهدید کرده اگر نیروهای دموکراتیک سوریه تسلیم نشوند آنها را «خرد» خواهد کرد. اما به نظر می‌رسد کردها خود را برای جنگی دیگر آماده کرده‌اند.

در اطراف جاده مرزی به قامیشلو، تعداد زیادی دستگاه‌های قدیمی چکشی استخراج نفت دیده می‌شود، ابتدایی‌ترین سیستم برای استخراج نفت. محمود، راهنمای محلی ما، مردی ۳۸ ساله که از اهالی کوبانی است و یک برادرش در جنگ کشته شده، می‌گوید بشار اسد تنها نفت این منطقه را می‌دزدید، «اسد هیچ وقت سهمی از پول حاصله از درآمد نفت را در این منطقه سرمایه‌گذاری نکرد.»

محمود با دست تاسیسات نفتی و نیروگاه‌های کوچک تولید برق را که هدف حملات هوایی ترکیه بوده‌اند، نشان می‌دهد. آثار انفجار و سوختگی هنوز دیده می‌شود.

او می‌گوید: «ما بر روی منابع نفتی نشسته‌ایم. اگر ترکیه می‌گذاشت، کمپانی‌های خارجی می‌توانستند بر روی منابع نفتی این منطقه سرمایه‌گذاری کنند و درآمد نفتی می‌توانست سطح زندگی مردم این منطقه و سوریه را بهبود بخشد.»

ترکیه، نیروهای دموکراتیک سوریه را بخشی از حزب کارگران کردستان می‌داند و آنها را تروریست می‌خواند و تهدیدی برای امنیت ملی خود تلقی می‌کند.

اما کردهای سوریه می‌گویند آنان سدی در برابر سیاست‌های زیاده‌طلبانه ترکیه برای احیای امپراطوری عثمانی در سوریه هستند.

در هنگام عبوز از مرز، با گروهی از نمایندگان مجلس و شوراهای محلی فرانسوی برخورد کردیم که برای شرکت در مراسم شکستن حصر کوبانی به شمال سوریه آمده بوداند.

فرانسه یکی از کشورهای اروپایی است که از دولت جدید سوریه خواسته است حقوق کردها را به رسمیت بشناسد و از ترکیه هم خواسته است از حمله به این منطقه پرهیز کند.

حدود ۹۰۰ سرباز آمریکایی در مناطق نفت‌خیر روژآوا حضور دارند. گزارش شده پس از سقوط بشار اسد آمریکا حدود ۲۰۰۰ نیرو به این منطقه اعزام کرده است.

اما بسیاری از مردم منطقه نگرانند که دونالد ترامپ همچون سال ۲۰۱۹ دوباره نیروهای آمریکایی را خارج و راه را برای حملات ترکیه به این منطقه را هموار کند.

اما بسیاری از اعضای کابینه جدید دولت آقای ترامپ حمایت از متحد دیرینه‌شان، کردها، را در جنگ با داعش را مهم می‌دانند.

حدود ۱۱ هزار نیروی کرد در جنگ با داعش کشته شدند و این در حالی است که تنها سه عضو ائتلاف به رهبری آمریکا در جنگ با داعش در سوریه کشته شدند، آن هم در سانحه تصادف.

در این چند روز تلاش خواهیم کرد بدانیم تغییر حکومت سوریه برای مردم این منطقه چه معنی دارد.

همچنین به این موضوع خواهیم پرداخت که آیا منطقه‌ای که نصف رهبرانش زن هستند و ده‌ها هزار زن در کنار مردان می‌جنگند، می‌تواند با هیئت تحریر شام که اسلام‌گراست و زنان نقش کمرنگی در آن دارند، کنار بیاید؟