بیانیه گروه ۲۰ در غیبت پوتین و شی؛ بدون سرزنش مستقیم روسیه در جنگ اوکراین

نشست رهبران گروه ۲۰ در دهلی، پایتخت هند، پس از دو روز به کار خود پایان داد. نارندا مودی رسما ریاست این گروه را برای سال آینده به برزیل تحویل داد. بیانیه این گروه با استقبال روسیه و انتقاد اوکراین رو‌به‌رو شد. گروه ۲۰ در بنای یادبود مهاتما گاندی،‌ رهبر استقلال هند، به او ادای احترام کردند.

نارندرا مودی، نخست وزیر هند روز یکشنبه ۱۰سپتامبر در دومین روز این نشست پس از تصویب رسمی بیانیه مشترک گروه ۲۰ و واگذاری ریاست این گروه به برزیل پایان این نشست را اعلام کرد.

لوئیس ایناسیو لولا دا سیلوا،‌ رئیس جمهور برزیل،‌ که ریاست سال آینده گروه ۲۰ را رسما از ماه دسامبر بر عهده می‌گیرد، گفت که برای «ساختن جهانی عادلانه و سیاره‌ای با توسعه پایدار» تلاش خواهد کرد.

او گفت که در دوران ریاست خود بر گروه ۲۰ در سال ۲۰۲۴ مقابله با فقر، توسعه پایدار و اصلاح حکمرانی جهانی در سازمان‌هایی مانند صندوق جهانی پول و شورای امنیت سازمان ملل متحد را در اولویت قرار خواهد داد.

آقای لولا دیروز،‌ شنبه، در مصاحبه‌ای گفته بود که ولادیمیر پوتین،‌ رئیس جمهوری روسیه، در صورت شرکت در نشست سال آینده گروه ۲۰ در ریودوژانیرو، بازداشت نخواهد شد.

ولادیمیر پوتین و شی جین پینگ، رهبر چین در این نشست حضور نداشتند و به جای آن‌ها مقامات ارشد این کشورها در نشست شرکت کرده بودند.

آقای پوتین پارسال هم در نشست گروه ۲۰ در بالی اندونزی شرکت نکرد.

آقای مودی در پایان جلسه برگزاری یک «نشست مجازی گروه ۲۰» را برای ماه نوامبر، که همچنان ریاست گروه را بر عهده دارد،‌ پیشنهاد کرد تا بیانیه اجلاس سران را جمع بندی و بررسی کنند.

نشست گروه ۲۰ کمتر از یک ماه پس از نشست گروه بریکس برگزار شد. هند و برزیل در کنار روسیه، چین و آفریقای جنوبی از اعضای اصلی گروه بریکس هستند که امسال با پیوستن ایران، عربستان سعودی، امارات،‌ آرژانتین،‌ مصر و اتیوپی به این گروه موافقت کردند.

استقبال روسیه از بیانیه گروه ۲۰ و انتقاد اوکراین

سرگئی لاوروف،‌ وزیر خارجه روسیه، در یک کنفرانس مطبوعاتی، اجلاس گروه ۲۰ دهلی را «نقطه عطف» خواند و از تلاش هند قدردانی کرد.

او گفت که هند به عنوان رئیس گروه۲۰،‌ نقشی تعیین کننده در به اجماع رساندن اعضا بر سربندهای مربوط به اوکراین در بیانیه مشترک ایفا کرد.

رهبران گروه ۲۰ در بیانیه‌‌شان توسل به زور برای منافع ارضی را محکوم کردند، اما از انتقاد مستقیم از روسیه خودداری کردند.

نارندا مودی دیروز اعلام کرده بود که این گروه در مورد مفاد این اعلامیه به اجماع رسیدند.

در این بیانیه در مورد رنج جنگ در اوکراین صحبت شده، اما مستقیماً از روسیه نام برده نمی‌شود یا از آن انتقاد نمی‌کند.

لاوروف امروز، یکشنبه ۱۰ سپتامبر، در سخنانی گفت: «به بحران اشاره می‌شود اما به صورت کلی درباره همه درگیری‌ها و مواردی که بر اساس منشور سازمان ملل حل و فصل شده است.»

او گفت: «این پاراگراف بیشتر درباره واقعیت‌های ژئوپلتیکی به طور کلی است. همچنین درباره نکته مهم درباره رسیدن به امنیت غذایی. این بند کاملا منعکس‌کننده موقعیت ماست.»

وزیر خارجه روسیه گفت: «این واقعیت که کشورهای غربی [که تهاجم روسیه را به‌شدت محکوم کرده اند] به این زبان رضایت دادند، گامی در مسیر درست است.»

متن بیانیه، که در آن به طور مستقیم به روسیه اشاره نشده، با انتقاد دولت اوکراین رو‌به‌رو شد. اوکراین گفت که این بیانیه «چیزی ندارد که بتوان به آن افتخار کرد.»

خبرنگار بی‌بی‌سی هم گفته که زبان به کار رفته در بیانیه مبهم است و منتقدان می‌گویند مسکو می‌تواند برای توجیه حفظ اراضی اشغال‌شده غیرقانونی اوکراین از آن استفاده کند.

نشست «گروه بیست» امسال برای اولین بار درهند برگزار شد و اتحادیه آفریقا به‌عنوان یک عضو دائمی این گروه مورد استقبال قرار گرفت.

هر ساله نشستی با حضور رهبران بیست کشوری که بزرگ‌ترین و سریع‌ترین اقتصاد در حال رشد دنیا را دارند، تشکیل می‌شود که به اختصار «گروه ۲۰» گفته می‌شود.

رهبران گروه ۲۰ امسال هم مثل پارسال، که پوتین حضور نداشت، از گرفتن عکس دسته جمعی مشهور، که هر سال گرفته می‌شد، خودداری کردند.

در عوض عکسی که همه رهبران حاضر در محل بنای یادبود مهاتما گاندی، گرفتند به عنوان «عکس گروهی» رهبران گروه ۲۰ در نشست دهلی منتشر شده است.

لوئیس ایناسیو لولا دا سیلوا، رئیس جمهوری برزیل، هنگام ادای احترام به مهاتما گاندی، گفت که احساساتی شده است.

او گفت که در زندگی سیاسی‌اش، مهاتما گاندی همیشه معنای بزرگی برای او داشته و شیوه مبارزه خشونت‌پرهیز او الگوی او بوده و طی دهه‌ها فعالیت در جنبش کارگری از او پیروی می‌کرده است.