جایزه نوبل صلح؛ برنده روسی می‌گوید به او «گفته شد جایزه را رد کند»

یکی از برندگان مشترک جایزه نوبل صلح می‌گوید که مقامات کرملین به او گفته‌اند که جایزه را رد کند.

جایزه نوبل صلح سال ۲۰۲۲ میلادی به یک فرد و دو سازمان حقوق بشری تعلق گرفت. 

یان راچینسکی که ریاست سازمان حقوق بشر «مموریال» (یادمان روسیه) برعهده دارد می‌گوید که به او گفته شد که جایزه را قبول نکند چون دو شریک دیگر در جایزه، «نامناسب» هستند.

دو برنده مشترک دیگر این جایزه آلس بیالیاتسکی، یک مدافع حقوق بشر از بلاروس و «مرکز آزادی‌های مدنی اوکراین» یک سازمان حقوق بشر اوکراین، هستند.

سازمان «یادمان» یکی از قدیمی‌ترین گروه‌های حقوق مدنی روسیه است و سال گذشته دولت آن را تعطیل کرد.

با وزیر خارجه روسی برای اظهارنظر در این باره تماس گرفته شد.

آقای راچینسکی در یک گفت‌وگوی اختصاصی در برنامه «هارد تاک» بی بی سی گفت به سازمانش گفته شد که جایزه را رد کند اما «طبیعتا ما به این توصیه توجهی نکردیم.»

آقای راچینسکی به‌رغم تهدیدات جانی، گفت فعالیت «یادمان» همچنان ضروری است.

او گفت: «در روسیه امروز، تضمینی برای امنیت هیچکس وجود ندارد. بله، بسیاری کشته شدند. اما می‌دانیم مصونیت از مجازات دولتی به چه ختم می‌شود... ما باید به‌نحوی از این مخمصه بیرون بیاییم.»

سازمان «یادمان» سرکوب‌های تاریخی در زمان شوروی را مستند کرده است.

آرسنی روگینسکی، اولین رئیس این سازمان به‌دلیل مطالعه تاریخ که به‌اصطلاح «ضدکمونیستی» تعبیر شدند، به اردوگاه‎‌های کاراجباری فرستاده شد.

با اعلام برندگان جایزه نوبل، کمیته این جایزه گفت که سازمان یادمان بر این اساس این ایده بنیاد شده که «رویارویی با جنایات گذشته برای جلوگیری از جنایات‌های جدید ضروری است.»

آقای راچینسکی، تصمیم کمیته جایزه صلح نوبل را برای اعطای جایزه به سه کشور متفاوت را «چشمگیر» دانست.

او گفت این موضوع ثابت می‌کند که «جامعه مدنی ورای مرزهای جغرافیایی است و برای حل مشکلات مشترک دارای یک پیکره است.»

اما تصمیم اعطای جایزه به روسیه بحث‌برانگیز بوده است.

اولکساندرا ماتویچوک مدیر«مرکز آزادی‌های مدنی اوکراین»، یکی دیگر از برندگان جایزه، گفت‌وگوی همزمان در این برنامه را همراه با آقای راچینسکی رد کرد. بی‌بی‌سی به‌طور جداگانه در اسلو با آنها گفت‌وگو کرد.

زمانی که از او سوال شد چرا می‌خواهد جداگانه مصاحبه کند، به برنامه «هارد تاک» گفت: «ما اکنون در جنگ هستیم و می‌خواهیم صدای مدافعان حقوق بشری اوکراین محسوس باشد.»

او افزود: «بنابراین مطمئن هستم بدون توجه به این نکته که هریک جداگانه مصاحبه می‌کنیم، اما (در عمل) یک پیام (واحد) را منتقل می‌کنیم.»

«مرکز آزادی‌های مدنی» به‌خاطراقداماتش در ترویج دموکراسی در اوکراین و تحقیقاتش برای جنایات جنگی روسیه که ادعا شدن این کشور مرتکب شده، شناخته شده است.

به‌رغم اینکه او نپذیرفت با آقای راچینسکی در یک برنامه شرکت کند اما اقدامات او را ستود و سازمان «یادمان» را باعنوان «شریک ما» توصیف کرد.

خانم ماتویچوک گفت این سازمان به گروه حقوق مدنی اوکراین سال‌ها کمک کرده است و اضافه کرد او«احترام زیادی برای همه همکاران حقوق بشری در روسیه قائل است» که در شرایط سخت فعالیت می‌کنند.

او همچنین هشدار داد که بدون پرداختن دقیق به جنایات روسیه، اروپای شرقی روی صلح نخواهد دید.

خانم ماتویچوک خواستار تشکیل یک دادگاه جدید بین‌المللی شد تا ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه و روس‌های دیگر را پاسخگوی اقدامات در اوکراین کند. او سیستم جاری را نابسنده توصیف کرد.

او پرسید: «سوال این است که چه کسی عدالت را برای صدها هزار قربانی جنایات جنگی ارمغان خواهد آورد؟»

او روسیه را به استفاده از جنگ به‌عنوان ابزاری برای رسیدن به اهداف ژئوپلتیک متهم کرد که به جنایات جنگی دست زد تا در جنگ پیروز شود.

آلس بیالیاتسکی، مدافع حقوق بشری بلاروس و سومین برنده این جایزه از ژوئیه سال گذشته بدون اینکه دادگاهی برای او برگزار شود در زندان است.

او پایه‌گذار مرکز حقوق بشر ویازنا (بهار) در این کشور است که در سال ۱۹۹۶ در واکنش به سرکوب بی‌رحمانه اعتراضات خیابانی توسط الکساندر لوکاشنکو، رهبر بلاروس، شکل گرفت.

آقای بیالیاتسکی پیشتر سه سال در زندان بود و در سال ۲۰۱۴ آزاد شده بود.

خانم ماتویچوک، همکارش را به‌عنوان «فردی بسیار شجاع که حتی در زندان مبارزه را ادامه خواهد داد» توصیف کرد.