حملات مرگبار در ایران: پنج حمله در شش سال

تا چند سال پیش از ایران به عنوان یکی از کشورهای نسبتا امن در منطقه پرتلاطم خاورمیانه یاد می‌شد. اگر چه ایران همچنان از لحاظ امنیتی نسبت به برخی از همسایگانش شرایط بهتری دارد، افزایش حملات مرگبار در خاک این کشور طی چند سال اخیر، تلاش مقام‌های حکومت را برای ارائه تصویری از ایران به عنوان جزیره ثبات و امنیت در خاورمیانه خدشه‌دار کرده است. در این مطلب پنج حمله بزرگ سال‌های اخیر در ایران را به ترتیب زمان وقوع مرور می‌کنیم.

«گلزار شهدا»، کرمان ۱۴۰۲: انفجار در مراسم سالگرد قاسم سلیمانی

در شرایطی که مقام‌های حکومت به روال سال‌های اخیر از چند روز پیش تبلیغات گسترده‌ای را در آستانه چهارمین سالگرد کشته‌ شدن قاسم سلیمانی، فرمانده سابق نیروی قدس سپاه آغاز کرده بودند، وقوع دو انفجار در جریان برگزاری مراسم یادبود در کرمان در نزدیکی محل دفن او دهها کشته و مجروح بر جا گذاشته است. بر اساس آمار رسمی تا زمان نگارش این مطلب، دستکم ۸۴ نفر کشته و ۲۸۴ نفر زخمی شده‌اند. سه افسر پلیس و سه امدادگر در میان کشته‌شدگان هستند.

در حالی که از زمان وقوع این دو انفجار چند ساعت بیشتر نمی‌گذرد و هنوز هیچ گروهی رسما مسئولیت آن را برعهده نگرفته است، محمد مخبر، معاون اول ابراهیم رئیسی عوامل اسرائیل را مسئول این حمله دانسته، و علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی در بیانیه‌ای از «پاسخ سخت» کسانی که او «سربازان» قاسم سلیمانی نامیده خبر داده است.

بر اساس گزارش‌ها این دو انفجار در مسیر گلزار شهدای کرمان در فاصله چند دقیقه از هم رخ داد. وزیر کشور ایران گفته است که بیشتر کشته‌‌ها و زخمی‌ها مربوط به انفجار دوم، یعنی زمانی بوده است که مردم و امدادگران برای کمک به محل رفته بودند.

به گزارش خبرگزاری تسنیم، بمب‌ها در دو کیف جاسازی شده‌ بودند و از راه دور منفجر شده‌اند. اگرچه هنوز مقام‌ها صحت این ادعا را تایید نکرده‌اند.

شاهچراغ، شیراز ۱۴۰۲: حمله مسلحانه

در جریان یک حمله مسلحانه به حرم شاهچراغ در شیراز در ۲۲ مرداد ۱۴۰۲ دو نفر کشته و هفت نفر دیگر زخمی شدند. این دومین حمله به این مکان مذهبی در کمتر از یک سال بود، که گروه داعش مسئولیت حمله اول را برعهده گرفته بود.

فرمانده سپاه استان فارس به رسانه‌های ایران گفته بود که فرد مهاجم با در دست داشتن یک اسلحه جنگی با هشت خشاب از سمت بازار وارد حرم شد و بلافاصله اقدام به شلیک کرد.

رئیس‌کل دادگستری استان فارس هویت فرد مهاجم را رحمت‌الله نوروزف و از اتباع تاجیکستان معرفی کرد. اگرچه در بعضی از گزارش‌های محلی مهاجمان دو نفر عنوان شده بودند و به نقل از مسئولان محلی گفته شده بود که فرد دوم «متواری» شده است.

محمدهادی ایمانیه، استاندار فارس داعش را مسئول حمله دوم به شاهچراغ دانست و گفت که مهاجمان به دنبال «انتقام اعدام دو تروریست» بودند که دو ماه قبل‌تر به خاطر حمله مشابه به همین مکان در ملا عام اعدام شده بودند.

شاهچراغ، شیراز ۱۴۰۱: حمله مسلحانه

نخستین حمله مرگبار به حرم شاهچراغ در چهارم آبان ۱۴۰۱ رخ داد که طی آن به گفته مقام‌های امنیتی ایران سه نفر با در دست داشتن اسلحه وارد صحن شدند و با شلیک به سوی مردم ۱۳ نفر را کشته و دست‌کم ۴۰ نفر دیگر را زخمی کردند.

این بار هم مشابه حملات دیگر، اخبار و روایت‌های منتشر شده از سوی مسئولان و منابع خبری حکومت درباره هویت، تعداد و نحوه انجام حملات متناقض بود. بر اساس برخی از گزارش‌ها یکی از سه مهاجم موفق به فرار شد. رسانه‌های نزدیک به حکومت هویت افراد دستگیر شده را غیر ایرانی عنوان کردند.

ساعاتی پس از حمله بود که گروه موسوم به دولت اسلامی، داعش، با انتشار بیانیه‌ای مسئولیت آن را برعهده گرفت.

برخی از مسئولان حکومت ایران از جمله محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی بی‌آنکه شواهدی ارائه دهند، شرایط موجود در کشور را طی چند ماه اعتراضات موسوم به «زن، زندگی، آزادی» که در پی کشته شدن مهسا امینی در بازداشتگاه گشت ارشاد آغاز شده بود، زمینه‌ساز وقوع این حمله مسلحانه دانستند. در آن زمان برخی از مردم و تحلیلگران بر این باور بودند که حکومت سعی دارد با مرتبط دانستن حمله شاهچراغ به اعتراضات سراسری، زمینه را برای سرکوب هرچه شدیدتر معترضان فراهم کند.

در نهایت دو نفر از مهاجمان در هفدهم تیر ۱۴۰۲ در ملا عام اعدام شدند.

اهواز ۱۳۹۷: حمله به رژه نظامی

در جریان حمله‌ مسلحانه به رژه‌ای که در روز ۳۱ شهریور ۱۳۹۷ به مناسبت «هفته دفاع مقدس» در اهواز در جریان بود، ۲۴ نفر کشته و حدود ۶۰ نفر زخمی شدند. با توجه به اینکه عاملان حمله مستقیما به ستون رژه حمله کرده بودند، بیشتر کشته‌شدگان نظامی بودند.

در این حمله سه نفر از چهار مهاجم که گفته شده بود لباس نظامی به تن داشتند، در محل کشته شدند و نفر چهارم پس از انتقال به بیمارستان بر اثر جراحت درگذشت.

داعش با انتشار بیانیه‌ای مسئولیت حمله را برعهده گرفت، اما مقام‌های حکومت ایران گروه موسوم به «مقاومت ملی الاحواز» را در این حمله دخیل دانستند. این گروه یک روز بعد با انتشار بیانیه‌‌ای به زبان‌های انگلیسی و عربی دست داشتن در آن را رد کرد.

مدتی پس از این حمله بود که قوه قضاییه ایران از تحقیق درباره چندین نفر از نیروهای مسلح به دلیل آنچه که «اهمال احتمالی» در تامین امنیت مراسم رژه نامیده بود خبر داد، و سازمان قضایی نیروهای مسلح اعلام کرد که برای ۱۲ نفر از نظامیان در این ارتباط پرونده تشکیل شده و یک نفر از آنها بازداشت شده است.

اوایل مهرماه همان سال سپاه پاسداران در پاسخ به این حمله، با چندین موشک بالستیک به نقاطی در شرق فرات در سوریه که به گفته مسئولان سپاه مقر عوامل طراحی حملات اهواز بود، حمله کرد.

حملات تهران ۱۳۹۶: مجلس و آرامگاه آیت‌الله خمینی

در جریان دو حمله گروه داعش به مجلس شورای اسلامی و آرامگاه آیت‌الله خمینی که در روز هفدهم خرداد ۱۳۹۶ تقریبا در یک زمان رخ داد، در مجموع ۱۷ نفر کشته و بیش از ۴۰ نفر مجروح شدند.

این اولین حمله داعش در خاک ایران بود که خبرساز می‌شد. تا پیش از این عمده حملات این چنینی در مناطق مرزی گزارش شده بود.

وزارت اطلاعات ایران با ذکر نام و بدون اشاره به نام خانوادگی، شمار مهاجمان را پنج نفر اعلام کرد که به گفته این نهاد همگی ایرانیانی بودند که جذب داعش شده بودند و با سفر به خارج از ایران در عملیات موصل و رقه هم شرکت داشتند. در بیانیه وزارت اطلاعات اعلام شد که هر پنج مهاجم کشته شده‌اند.

در حمله به یکی از ساختمان‌های مجلس ایران، یکی از مهاجمان جلیقه انفجاری همراهش را منفجر کرد. همزمان تصاویری از شلیک و انفجار در داخل محوطه آرامگاه آیت‌الله خمینی منتشر شد که حکایت از انتحاری بودن عوامل آن حمله داشت. در یکی از این ویدیوها عوامل حمله در حالی دیده می‌شدند که به زبان عربی شعارهای گروه داعش را بر زبان جاری کرده بودند.

یک سال بعد در تیرماه ۱۳۹۷ ایران از اعدام هشت متهم این پرونده که از «هسته‌های مرتبط» با عوامل حمله بودند خبر داد.