از پرونده جدید «فساد» در فوتبال ایران چه می‌دانیم؟

بیش از ۱۰ روز از اعلام خبر باز شدن پرونده فساد بزرگ فوتبالی می‌گذرد، پرونده‌ای که با بررسی اسناد باشگاه مس رفسنجان آغاز شد. در همین مدت زمان کوتاه، با گسترده شدن ابعاد، این پرونده می‌تواند به یکی از بزرگ‌ترین پرونده‌های فساد در فوتبال ایران تبدیل شود.

ماجرای این پرونده به جایی رسیده است که بسیاری از رسانه‌ها این پرونده را با یکی از بزرگ‌ترین پرونده‌های فساد در فوتبال جهان مقایسه می‌کنند در سال ۲۰۰۶ در ایتالیا که «کالچوپولی» معروف شد.

نام چهره‌های سرشناس فوتبال و رسانه در کنار رقم‌های سنگین جابه‌جا شده از سکه و ارز تا آپارتمان، گویای فسادی است که فدراسیون فوتبال در روزهای اخیر سعی در انکار گستردگی‌اش داشته است.

تاکنون خداداد افشاریان از ریاست کمیته داوران و سهیل مهدی از ریاست کمیته مسابقات سازمان لیگ به عنوان دو تن از متهمان پرونده استعفا کرده‌اند یا طبق گفته مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال، «تا زمان مشخص شدن روند تحقیقات پرونده، تعلیق شده‌اند.»

با این رویه اما سوال اینجاست که آیا این پرونده هم قرار است با سیاست همیشگی فدراسیون فوتبال، در نهایت با قربانی کردن یک یا دو نفر، مختومه اعلام شود؟‌ یا این بار زمین‌لرزه‌ای در فوتبال ایران رخ خواهد داد؟

ماجرای فساد چگونه لو رفت؟

چندی پیش در جریان بررسی اسناد مالی باشگاه مس رفسنجان، سند خرید تعداد قابل توجهی سکه، توجه «نهادهای نظارتی» را به خود جلب می‌کند. با توجه به اینکه این سکه‌ها برای مصارف تیم مربوط نبوده است، تحقیقات درباره دلیل خرید سکه‌ها ادامه پیدا می‌کند و بعد از اعتراف مسئولان مشخص می‌شود که این سکه‌ها به عنوان رشوه به برخی مدیران داخلی فدراسیون فوتبال و برخی خبرنگاران داده شده است.

این پرونده در شعب قضایی استان کرمان پیگیری می‌شود و روز ۲۳ اردیبهشت (۱۲ می ۲۰۲۴) متهمان پرونده در دادگاه حاضر می‌شوند. همان روز فدراسیون فوتبال در اطلاعیه‌ای با تأکید بر اینکه این اتفاقات مربوط به سال ۱۴۰۰ است، اعلام کرد که کمیته اخلاق فدراسیون هم در حال رسیدگی به این پرونده است.

ابراهیم حمیدی، رئیس کل دادگستری استان کرمان، درباره جزئیات پرونده به خبرگزاری فارس گفت: «پس از کسب گزارشی از سوی سازمان اطلاعات سپاه استان کرمان مبنی بر وقوع فساد مالی در یکی از باشگاه‌های لیگ برتری استان کرمان، بلافاصله رسیدگی به موضوع در دستور کار دستگاه قضایی قرار گرفت.»

«تخلفات صورت پذیرفته مربوط به سال ۱۴۰۰ و قبل از آن است و در این رابطه در زمستان پارسال پرونده‌ای در دستگاه قضایی استان کرمان تشکیل شده بود.»

چه کسی و چقدر «رشوه» گرفت؟

سایت طرفداری تعداد سکه‌های برداشت شده از حساب این باشگاه کرمانی را ۷۰۰ سکه اعلام کرده است. این رسانه البته از اهدای یک حواله خودرو به برخی اعضای بدنه فدراسیون فوتبال خبر داده و در ادامه گزارش خود نوشته است که این باشگاه کرمانی در معامله با فردی که از اعضای فدراسیون فوتبال نیست، قراردادی به ارزش یک میلیارد و هفتصد میلیون تومان بسته است. طرفداری اما از عنوان این قرارداد حرفی نزده است.

روزنامه جوان، وابسته به سپاه پاسداران اعلام کرده که مبلغ «رشوه» ۷ میلیون دلار است. این روزنامه در گزارش خود نوشته است که این مبلغ را دست‌کم سه باشگاه فوتبال ایران به چند مدیر فدراسیون فوتبال، تعدادی داور لیگ برتری و بیش از پنج خبرنگار پرداخت‌اند.

روزنامه جوان همچنین به این نکته اشاره کرده که این پرونده تنها به سال ۱۴۰۰ محدود نمی‌شود و تا فروردین ۱۴۰۳ و فصل جاری لیگ برتر هم ادامه داشته است.

با این حال وقتی در مصاحبه تلویزیونی از مهدی تاج پرسیده شد که رقم رشوه چقدر بوده است گفت: «اعلام کرده‌اند سه نفر از حوزه فوتبال و یک نفر از رسانه در این پرونده بوده‌اند که هر کدام ۲۵ سکه گرفته‌اند.»

اختلاف حرف تاج با عدد و رقم‌های اعلام شده، به خودی خود گویای این است که افراد و باشگاه‌های بیشتری در پرونده دخیل هستند که هنوز نامی از آن‌ها برده نشده است.

استعفای دو مدیر فدراسیون پایان ماجرا نیست

تاکنون تنها نام دو نفر مشخص به عنوان متهمان این پرونده مطرح شده است. سهیل مهدی که سال‌ها به عنوان رئیس کمیته مسابقات سازمان لیگ، نقشی مهم و اساسی در برنامه‌ریزی و سازمان‌دهی مسابقات فوتبال داشت و خداداد افشاریان که به عنوان مسئول کمیته داوران، مسئولیت چینش داوران مسابقات را برعهده داشته است. مهدی تاج هم در مصاحبه تلویزیونی خود سعی کرد ماجرا را تنها به همین دو نام و باشگاه کرمانی محدود کند.

روزنامه اعتماد اما در گزارشی که در ۲۹ اردیبهشت (۱۸ مه ۲۰۲۴) منتشر کرد، پرونده باز شده را نخستین قطعه از یک «دومینو» دانسته است. در این گزارش آمده است که پرونده یک باشگاه معدنی دیگر را نهادهای قضایی امنیتی استان مربوطه در دست بررسی دارند.

مدارک چند باشگاه صنعتی دیگر نیز زیر ذره‌بین قرار گرفته و پرونده‌هایی درباره آنها تشکیل خواهد شد. رسیدگی به این پرونده‌ها می‌تواند موجب بروز اتفاقات غیرمنتظره‌ای در هفته‌ها و ماه‌های آینده باشد که فوتبال ایران را تحت تأثیر قرار خواهند داد.

شاهدان دیگری در راهند

در همین چند روز که از انتشار خبر پرونده فساد باشگاه کرمانی می‌گذرد، مهدی سیدعلی، داور بازنشسته فوتبال ایران در مصاحبه‌ای تلویزیونی از پیشنهاد رشوه‌ای گفته است که در سال ۱۳۹۹ از باشگاهی جز باشگاه مس رفسنجان دریافت کرده است:

«در یکی از هفته‌های پایانی فصل ۹۹، ساعاتی قبل از برگزاری مسابقه، رئیس هیئت فوتبال استانی که مسابقه در آن برگزار می‌شد، وارد اتاق من در هتل شد و درخواستی از من داشت که نپذیرفتم. با توجه به اینکه یکی از تیم‌های آن استان در آستانه سقوط بود، درخواست داشتند که آن تیم، آن مسابقه را نتیجه بگیرد.»

آقای سیدعلی گفته است که در راستای همین درخواست، در سیستم رادیویی داوری که در اختیار این داور قرار داده شد، تعدادی سکه قرار داده بودند. او می‌گوید همان زمان هم این موضوع را به سرپرست وقت کمیته داوران اطلاع داده بوده است.

در فصل ۹۹-۱۳۹۸ سرپرست فدراسیون فوتبال حیدر بهاروند بود و کمیته داوران با سرپرستی فریدون اصفهانیان اداره می‌شد که همان زمان هم شائبه‌های بسیاری درباره داوری‌ها مطرح بود که مسئولان وقت فدراسیون و وزارت ورزش به آنها بی‌اعتنا بودند.

نگاهی به جدول رده‌بندی لیگ برتر فوتبال در آن فصل نشان می‌دهد که ذوب‌آهن اصفهان، پیکان تهران، سایپا تهران، پارس جنوبی جم و شاهین بوشهر، پنج تیم انتهای جدول بودند که در نهایت شاهین بوشهر و پارس جنوبی جم به لیگ دسته پایین‌تر سقوط کردند.

شاهدان فساد در فوتبال ایران، داوران، بازیکنان و مدیرانی که با پیشنهاد رشوه روبرو شده‌اند در فوتبال ایران کم نیستند، بارها آن‌ها از دریافت پیشنهاد رشوه گفته‌اند و هر بار اعلام کرده‌اند که این موارد را به مسئولان گزارش داده بودند اما اغلب این گزارش‌ها به جایی نرسیده است.

جالب اینکه وقتی درباره اظهارات آقای سیدعلی از مهدی تاج پرسیدند گفت: «من مشتاقم افرادی که با چنین پیشنهادهایی مواجه بوده‌اند، در صورتی که این موارد فوتبالی است، پیش از آنکه به رسانه‌ها بگویند، به نهادهای قضائی فدراسیون فوتبال اطلاع دهند.»