هک، تعقیب و کتک؛ ۳ میلیون پوند غرامت برای یوتیوبری که هدف حمله عربستان با جاسوس‌افزار قرار گرفت

غانم مصاریر، یوتیوبر عرب‌زبان، با صدها میلیون بازدید در اوج شهرت قرار داشت.

این کمدین پرسر‌وصدا و گاه تندخو، از آپارتمانش در محله ومبلی لندن، با انتقاد از خاندان سلطنتی سعودی جنجال به‌پا می‌کرد. اما در کنار هوادارانش، دشمنان قدرتمندی هم برای خود ساخته بود.

نخستین نشانه‌ای که توجه او را جلب کرد، رفتار عجیب تلفن‌های همراهش بود. گوشی‌ها به شدت کند شده بودند و باتری‌شان خیلی زود خالی می‌شد.

کمی بعد متوجه شد چهره‌های یکسانی را در نقاط مختلف لندن می‌بیند. افرادی که به نظر می‌رسید حامی حکومت عربستان هستند، در خیابان جلو او را می‌گرفتند، آزارش می‌دادند و از او فیلم می‌گرفتند. اما آن‌ها چگونه همیشه از محل حضورش خبر داشتند؟

آقای مصاریر نگران شد که از تلفن همراهش برای جاسوسی علیه او استفاده می‌شود. کارشناسان امنیت سایبری بعدها تأیید کردند که او تازه‌ترین قربانی بدافزار جاسوسی «پگاسوس» بوده است.

او به بی‌بی‌سی می‌گوید: «چیزی بود که نمی‌توانستم درکش کنم. می‌توانند موقعیت تو را ببینند، دوربین را روشن کنند، میکروفن را فعال کنند و به حرف‌هایت گوش بدهند.»

«به همه داده‌هایت دسترسی دارند؛ همه عکس‌ها، همه‌چیز. احساس می‌کنی حریم خصوصی‌ات نقض شده است.»

روز ۲۶ ژانویه ۲۰۲۶، پس از شش سال کشمکش حقوقی، دادگاه عالی لندن حکم داد که عربستان سعودی مسئول این اقدامات بوده و این کشور را به پرداخت بیش از سه میلیون پوند غرامت به غانم مصاریر محکوم کرد.

گوشی‌های آیفون آقای مصاریر در سال ۲۰۱۸، پس از آن هک شد که روی لینک‌هایی در سه پیامک کلیک کرد؛ پیامک‌هایی که ظاهرا از طرف رسانه‌های خبری و به عنوان «پیشنهاد عضویت ویژه» ارسال شده بود.

این هک به تعقیب و آزار او انجامید و در ماه اوت همان سال، در مرکز لندن، مورد ضرب‌وجرح قرار گرفت.

در دادگاه گفته شد که دو فرد ناشناس بعد از نزدیک شدن به غانم مصاریر، سر او فریاد زده و از او پرسیده بودند «چه‌کاره‌ای که درباره خانواده سلطنتی عربستان حرف می‌زنی؟» سپس به صورتش مشت زده و به حمله ادامه داده بودند.

رهگذران دخالت کردند و دو مهاجم عقب‌نشینی کردند، در حالی که او را «برده قطر» خطاب می‌کردند و می‌گفتند «می‌خواهیم ادبش کنیم».

قاضی دادگاه عالی، این حمله فیزیکی را «از پیش طراحی‌شده» توصیف کرد و یادآور شد که یکی از مهاجمان گوشی بی‌سیم در گوش داشته است.

جاستیس سینی، قاضی دادگاه، در رای کتبی خود نوشت «مبنای قانع‌کننده‌ای وجود دارد» که نشان می‌دهد این حمله و عملیات هک «به دستور یا با مجوز پادشاهی عربستان سعودی یا مامورانی که از جانب آن اقدام می‌کردند، انجام شده است».

او افزود: «پادشاهی عربستان سعودی انگیزه و منفعت روشنی برای خاموش کردن انتقادهای علنی فرد شاکی از دولت سعودی داشته است.»

پس از آن حمله، آزار و اذیت ادامه یافت. در سال ۲۰۱۹، کودکی در یک کافه در محله کنزینگتون به مصاریر نزدیک شد و ترانه‌ای در ستایش ملک سلمان، پادشاه عربستان، خواند.

از این صحنه فیلم‌برداری و در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد، با هشتگ اختصاصی ترند شد و حتی از تلویزیون دولتی عربستان نیز پخش شد.

در همان روز، مردی هنگام خروج آقای مصاریر از یک رستوران در غرب لندن به او نزدیک شد و بعد از آن‌که به او گفت «روزهایت به شماره افتاده»، محل را ترک کرد.

غانم مصاریر در عربستان به دنیا آمده، اما بیش از ۲۰ سال است در بریتانیا زندگی می‌کند. او اولین بار برای تحصیل در پورتسموث وارد بریتانیا شده بود.

او اکنون شهروند بریتانیاست و در محله ومبلی زندگی می‌کند، اما دیگر کمتر از خانه‌اش دور می‌شود. رفتن به مرکز لندن پس از آن حمله هنوز برایش ترسناک است.

این مرد ۴۵ ساله با ویدیوهای طنزآمیزش که حاکمان عربستان - به ویژه محمد بن سلمان، ولیعهد و حاکم بالفعل کشور - را به باد انتقاد می‌گرفت، در جهان عرب به شهرت رسید.

ویدیوهای طنز او، که گاه با حملات شخصی و تند به دولت عربستان همراه بود، بارها پربیننده شد و در مجموع بیش از ۳۴۵ میلیون بازدید داشت.

در پربیننده‌ترین ویدیو، با ۱۶ میلیون بازدید، او از خشم مقام‌ها نسبت به یک ویدیوی پربیننده رقص دختران در عربستان انتقاد کرده بود. صدای این ویدیو در یوتیوب به شکل مرموزی حذف شده و آقای مصاریر نمی‌داند این کار چه زمانی و چگونه انجام شده است.

او از زمان هک و حمله، اعتمادبه‌نفسش را از دست داده و دچار افسردگی و ترس شده است.

این چهره سابقا شوخ‌طبع و صریح، با وجود پیروزی حقوقی‌اش، با احتیاط با بی‌بی‌سی گفت‌وگو کرد و نخواست چهره‌اش به طور کامل دیده شود.

او سه سال است ویدئویی منتشر نکرده و می‌گوید دولت عربستان، با وجود شکست در دادگاه، عملا موفق شده او را ساکت کند.

می‌گوید: «هیچ مبلغی نمی‌تواند آسیبی را که به من وارد شده جبران کند. این هک واقعاً مرا تغییر داد. من دیگر آن غانمی نیستم که بودم.»

کارشناسان جاسوس‌افزار در سیتیزن‌لب دانشگاه تورنتو تایید کردند که تلفن‌های غانم مصاریر با بدافزار پگاسوس هک شده بودند. آن‌ها یک تحلیلگر به لندن فرستادند و به این نتیجه رسیدند که به احتمال بسیار زیاد، این عملیات از عربستان سعودی هدایت شده است.

پگاسوس، ابزار هک قدرتمند و جنجالی، تولید شرکت اسرائیلی «ان‌اس‌او گروپ» است. این شرکت می‌گوید این ابزار را تنها به دولت‌ها و صرفا برای تعقیب تروریست‌ها و مجرمان می‌فروشد.

اما سیتیزن‌لب این جاسوس‌افزار را روی تلفن سیاستمداران، روزنامه‌نگاران و مخالفان حکومت‌ها، از جمله غانم مصاریر، شناسایی کرده است.

وقتی آقای مصاریر نخستین بار تلاش کرد از عربستان سعودی شکایت کند، این کشور استدلال کرد که بر اساس «قانون مصونیت دولت‌ها» مصوب ۱۹۷۸، از پیگرد حقوقی مصون است.

اما دادگاه در سال ۲۰۲۲ حکم داد که عربستان از چنین مصونیتی برخوردار نیست. از آن زمان، این کشور در هیچ‌یک از مراحل بعدی رسیدگی نماینده‌ای نداشته است.

قاضی دادگاه نتیجه‌گیری کرد: «پادشاهی عربستان سعودی از ارائه لایحه دفاعی یا پاسخگویی به این درخواست بازمانده و چندین حکم دیگر را نیز نقض کرده است. بعید به نظر می‌رسد که این کشور در روند رسیدگی به این شکایت مشارکت کند.»

مجموع غرامت تعیین‌شده کمی بیش از سه میلیون پوند است، اما هنوز روشن نیست که عربستان سعودی این مبلغ را پرداخت خواهد کرد یا نه.

بی‌بی‌سی با سفارت عربستان در لندن تماس گرفت، اما پاسخی دریافت نکرد.

آقای مصاریر می‌گوید مصمم است حکم دادگاه را اجرا کند و در صورت لزوم به دادگاه‌های بین‌المللی متوسل خواهد شد. با این حال، او تاکید می‌کند که هیچ مبلغی نمی‌تواند تبعات این هک را که زندگی‌اش را زیر و رو کرده است، جبران کند.

او می‌گوید: «از اینکه توانستند در لندن - در بریتانیای کبیر - مرتکب چنین کاری شوند و قسر در بروند، احساس افسردگی می‌کنم.»

غانم مصاریر همچنین به جشنواره بزرگ کمدی اخیر در عربستان سعودی اشاره کرد که چهره‌های مطرحی چون جیمی کار، کوین هارت، امید جلیلی و بیل بِر در آن حضور داشتند.

این جشنواره و کمدین‌های شرکت‌کننده در آن با انتقاد سازمان دیده‌بان حقوق بشر روبه‌رو شدند.

آقای مصاریر می‌گوید: «هم‌زمان که چنین جشنواره بزرگی برگزار می‌کنند، یک کمدین را هک می‌کنند و در روشنای روز در لندن به او حمله می‌کنند.»

او افزود: «این نشان می‌دهد حکومت عربستان چقدر ریاکار است. احترامم به بسیاری از این کمدین‌ها که در جشنواره شرکت کردند، از بین رفت.»