ادعای «بسته شدن حریم هوایی ایران» از کجا نشات گرفت؟

در روزهای اخیر گمانه‌زنی‌های هیجانی زیادی در شبکه‌های اجتماعی درباره حمله احتمالی ایران در تلافی حمله اسرائیل به کنسولگری ایران در سوریه در تاریخ ۱۳ فروردین، اول آوریل، منتشر شده است.

این گمانه‌ها با صحبت‌های علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، آغاز شد که در سخنرانی روز ۲۲ فروردین گفت: «اسرائیل باید مجازات شود و مجازات خواهد شد.»

بعضی رسانه‌ها در آمریکا هم با استناد به منابع اطلاعاتی، گزارش دادند که حمله تلافی‌جویانه تهران یا نیروهای نیابتی‌اش در منطقه، ممکن است ظرف چند روز آینده اتفاق بیفتد.

عمده‌ترین شواهدی که مردم به دست آورده‌اند چیست؟

نخستین نکته‌ای که توجه بسیاری را به خود جلب کرد تعلیق پروازهای لوفت‌هانزا به ایران بود. اما این شرکت هوایی هفته گذشته بود که تصمیم گرفت پروازهای آخر هفته را انجام ندهد. این تعلیق لزوما به تنش‌های فعلی مرتبط نیست.

البته هواپیمایی لوفت‌هانزا، روز جمعه اعلام کرد این تعلیق را تا تاریخ ۱۸ آوریل تمدید کرده است.

خبرگزاری مهر هم در حساب کاربری خود به زبان عربی در شبکه اجتماعی ایکس به نقل از وزیر دفاع ایران نوشت که حریم هوایی تهران به علت «مانور نظامی» بسته خواهد شد، اما بعدا با حذف این مطلب، منکر انتشار آن هم شد.

هشدار به خلبان‌ها

یکی از راه‌های بررسی وضعیت پرواز در یک منطقه بررسی هشدارهای رسمی به خلبان‌ها است.

«نوتم‌» مخفف عبارت Notice to Air Missions است؛ به معنی هشدار به خلبان‌ها درباره خطرات یا محدودیت‌ها در یک منطقه خاص یا در طول مسیر پرواز.

می‌توان این موارد را به صورت آنلاین مطالعه کرد. بی‌بی‌سی با بررسی آنها دریافته است که در حال حاضر بیش از ۴۰ مورد در سراسر ایران فعال است. یکی از این موارد، به مختصات جغرافیایی اشاره دارد و می‌گوید که پرتاب موشک در آن منطقه انجام خواهد شد. همچنین، به خلبان‌ها هشدار می‌دهد که از آن دوری کنند.

این نوتم در تاریخ هشتم آوریل اعلام شده و از ساعت ۳:۳۰ تاریخ ۱۰ آوریل تا ۱۰:۳۰ تاریخ ۱۲ آوریل، به وقت گرینویچ، قابلیت اجرایی دارد. مشخص نیست که آیا این هشدار مربوط به پرتاب‌های آزمایشی معمولی هستند یا به تنش‌های منطقه‌ای فعلی ارتباط دارند.

«نوتم» دیگری هم صادر شده که به طور موقت پروازهای وی‌اف‌آر VFR از منطقه را به حالت تعلیق در می‌آورد.

وی‌اف‌آر یا قوانین پرواز بصری، روشی برای ناوبری از طریق بینایی است. از این روش معمولا زمانی که هوا صاف است و هواپیماها در ارتفاعات پایین پرواز می‌کنند استفاده می‌کنند.

در عوض، به خلبانان در منطقه گفته می‌شود که فقط با استفاده از سامانه‌ ارتباطات خود هواپیما با کنترل ترافیک هوایی مسیریابی کنند.

واضح است که این به معنای ممنوعیت کلی برای همه پروازها در منطقه نیست. «فلایت رادار۲۴» هم همین نکته را تایید کرده است.