آنچه در سفر لاریجانی به عراق امضا شد «قرارداد امنیتی» نبود

وزارت خارجه ایران تأیید کرده است که آنچه در سفر هفته گذشته علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی آن کشور به عراق، امضا شد «قرارداد امنیتی» نبوده است.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، گفت: «آنچه که قرار بود امضا شود، یادداشت تفاهم‌ امنیتی بود که سند معتبری است و دو کشور بعد از مذاکراتی که انجام شد، به محتوای سند رسیدند.»

آقای بقایی گفته است: «این تفاهم‌نامه امنیتی در مورد همکاری‌های امنیتی دو کشور در ارتباط با مسائل امنیتی از جمله امنیت مرزهای دو کشور است.»

تفاوت یادداشت تفاهم یا تفاهم‌نامه با قرارداد در ماهیت حقوقی، الزام‌آوری و جزئیات فنی آنهاست. یادداشت تفاهم سطح الزام‌آور کمتر و جزئیات محدودتری در مقایسه با قرارداد دارد.

تفاهم‌نامه امنیتی بین ایران و عراق هفته گذشته به امضای علی لاریجانی و قاسم عرجی، مشاور امنیت ملی عراق، رسید.

محمد شیاع سودانی، نخست‌وزیر عراق، در زمان امضای این یادداشت تفاهم در مراسم حاضر بود.

آقای لاریجانی به تازگی و برای دومین بار پس از هجده سال به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران منصوب شده است.

در یک فیلم خبری که دو شب پیش از تلویزیون ایران پخش شد، آقای لاریجانی در مسیر بازگشت از سفرش توضیح داده بود که تفاهم با عراق «شامل تعهد متقابل به جلوگیری از هرگونه اخلال توسط افراد، جریان‌ها یا کشورهای ثالث است به گونه‌ای که هیچ طرفی نتواند از خاک کشور دیگری علیه طرف مقابل سوءاستفاده کند یا در مسائل امنیتی رخنه ایجاد کند.»

آقای لاریجانی گفته بود «در جنگ ۱۲ روزه گذشته نیز این موضوع مورد توجه بود به‌طوری که بخشی از جنگ از آسمان برخی کشورها پشتیبانی می‌شد. اساس این تفاهم‌نامه امنیتی به‌روزرسانی شده و بر پایه تعهد دو کشور است؛ البته طبیعتاً ملاحظاتی هم وجود دارد، زیرا برخی کشورها ممکن است در عمل نتوانند تمام الزامات را رعایت کنند، اما این موارد قابل اصلاح است.

دیدار عرجی با سرپرست سفارت آمریکا در عراق درباره تفاهم با ایران

در همین حال دیروز گزارش شد که قاسم عرجی، مشاور امنیت ملی عراق، درباره یادداشت تفاهم امنیتی اخیر با ایران با استیون فَگین، سرپرست سفارت آمریکا در بغداد، صحبت کرده بود.

دفتر آقای عرجی در بیانیه‌ای اعلام کرد که این دیدار بر «راه‌های تقویت روابط دوجانبه بین دو کشور دوست» و اهمیت ادامه همکاری در زمینه مقابله با تروریسم، تبادل اطلاعات و اشتراک تجربه متمرکز بود.

این مقام عراقی گفته بود که هدف این توافق «تقویت امنیت و ثبات منطقه و جلوگیری از قاچاق و نفوذ غیرقانونی» است و تأکید کرده بود که عراق سیاست‌هایی را بر اساس «منافع عالی ملی» خود دنبال و به عنوان یک «کشور مستقل و دارای حاکمیت» عمل می‌کند.

یک روز پس از امضای توافق بین ایران و عراق، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، تامی بروس، درباره یادداشت تفاهم عراق و ایران اظهار داشت: «ما با هر قانونی که با اهداف کمک‌های امنیتی و شراکت دوجانبه ما ناسازگار باشد و برخلاف تقویت نهادهای امنیتی موجود عراق باشد، مخالفیم. ما از حاکمیت واقعی عراق حمایت می‌کنیم، نه قوانینی که عراق را به یک کشور تابع ایران تبدیل کند.»

این سفر در شرایطی انجام شد که عراق در تلاش برای تنظیم فعالیت گروه‌های شبه‌نظامی هوادار ایران و لبنان برای خلع سلاح حزب‌الله، متحد اصلی ایران در آن کشور بود.

سفر آقای لاریجانی به لبنان و دیدارش با مقام‌های آن کشور، از جمله جوزف عون، رئیس‌جمهور لبنان، در شرایطی انجام شد که روابط دو کشور چندان گرم نیست.

در حالی که ایران مخالف خلع سلاح حزب‌الله لبنان است که یکی از شروط آتش‌بس بین این گروه و اسرائیل بوده است، رئیس‌جمهور لبنان در دیدار با آقای لاریجانی گفته بود که هیچ گروهی در لبنان اجازه حمل سلاح یا تکیه بر حمایت خارجی را ندارد.

آقای عون گفته بود: «دوستی که ما با ایران به دنبال آن هستیم باید با همه لبنانی‌ها باشد، نه فقط از طریق یک گروه یا بخش خاص.»

روابط ایران با برخی از کشورهای منطقه در ماه‌های اخیر تحت تاثیر تحولاتی قرار داشت که از جمله مربوط به حمله حماس به اسرائیل در مهر/اکتبر دو سال پیش است.