آیا تب مصرف پروتئین برای سلامت مفید است؟

قفسه‌های سوپرمارکت‌ها پر هستند از انواع مواد غذایی و میان‌وعده‌هایی با برچسب «سرشار از پروتئین»؛ از پن‌کیک و پاستا گرفته تا پودینگ برنجی و پیتزای تنوری.

سرشناسان هم به این موج پیوسته‌اند. کلویی کارداشیان اخیرا از پاپ‌کورن پروتئینی خود رونمایی کرد و آن را «ترکیبی بی‌نظیر از یک میان‌وعده خوشمزه و پروتئینی برای تأمین انرژی روزانه» توصیف کرد. زک افران هم در ژانویه فرنی پروتئینی را تبلیغ کرده بود.

اما آیا این افزایش تبلیغات برای پروتئین فقط ترفند بازاریابی است، یا این محصولات واقعاً برای افرادی که به دنبال ساختن عضله یا سبک زندگی سالم هستند مفیدند؟ آیا پرداخت هزینه بالاتر برای این محصولات منطقی است؟

فروش این محصولات رو‌به‌افزایش است.

کیتی سوینینن،- از مدیران شرکت تحقیقاتی مینتل، می‌گوید: ادعای پروتئین بالا این روزها حتی در محصولاتی که ذاتاً سرشار از پروتئین هستند، مانند سینه مرغ و حبوبات هم دیده می‌شود، اما این روند به محصولاتی که کسی انتظارش را ندارد هم سرایت کرده است.

ایتان می‌گوید: «وقتی کسی عجله دارد و می‌خواهد یک وعده سریع برای ناهار تهیه کند، قابل درک است که به‌جای دو تخم‌مرغ آب‌پز، سراغ یک نوشیدنی یا بار پروتئینی برود. در ۱۲ سالی که مربی بوده‌ام، هرگز این‌قدر تب مصرف پروتئین ندیده بودم.»

پروتئین می‌تواند به ساخت عضله، بهبود عملکرد ورزشی، کاهش اشتها و کمک به تغذیه دوران بارداری کمک کند.

دکتر پاول مورگان، استاد تغذیه، می‌گوید اگر هدف ساخت عضله باشد، روزانه باید حدود ۱.۶ گرم پروتئین به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن مصرف کرد. برای افراد معمولی، این عدد حدود ۱.۲ گرم توصیه می‌شود.

او معتقد است بسیاری از محصولات سوپرمارکتی که با ادعای «پروتئین بالا» تبلیغ می‌شوند، بیشتر ترفند بازاریابی هستند و الزاماً به آن خوبی که تبلیغ می‌شود نیستند.

او می‌گوید: «ممکن است این محصولات مفید باشند، اما بیشترشان جزو مواد غذایی فوق‌فرآوری‌شده‌اند، و ما هنوز دانش کافی درباره تأثیر بلندمدت آن‌ها نداریم.»

او توضیح می‌دهد: «موس شکلاتی، انواع دسر، گرانولا، غلات صبحانه، پن‌کیک و حتی بعضی پیتزاها با ادعای پروتئین بالا عرضه می‌شوند. پروتئین این روزها در ذهن عموم به نوعی «هاله سلامت» تبدیل شده است.»

ایتان اسمیت، مربی بدنسازی در لیورپول، می‌گوید رژیم‌های پرپروتئین برای ساخت عضله ضروری‌اند، اما این رژیم‌ها باید با استفاده از مواد غذایی کامل و طبیعی انجام شوند، نه میان‌وعده‌ها و نوشیدنی‌هایی که در فروشگاه‌ها عرضه می‌شوند.

او می‌گوید: «هیچ چیز بهتر از غذای کامل نیست. می‌شود‌ پروتئین لازم را از سبزیجات و گوشت کم‌چرب دریافت کرد.»

به باور او، راحتی دسترسی به این میان‌وعده‌ها در کنار ذهنیت مثبت مصرف‌کنندگان به پروتئین، باعث شده شرکت‌های تولیدی از آن به‌عنوان ابزار بازاریابی استفاده کنند.

برای اینکه تولیدکنندگان بتوانند ادعا کنند که محصولشان منبع پروتئین است، باید نشان دهند حداقل ۱۲٪ از انرژی محصول از پروتئین تأمین می‌شود. برای ادعای «پروتئین بالا»، این مقدار باید دست‌کم ۲۰٪ باشد.

برای رسیدن به این معیار، می‌توانند از مواد سرشار از پروتئین مثل حبوبات و دانه‌ها استفاده کنند، یا با کاهش محتوای آب، محصول را متراکم‌تر و غلیظ‌تر کنند.

خطر مصرف بیش از حد پروتئین

پس از آنکه در پژوهشی اخیرا غذاهای فوق‌فرآوری‌شده را با مرگ زودرس مرتبط اعلام شد، این محصولات بیشتر مورد توجه و بررسی قرار گرفته‌اند.

مورگان توضیح می‌دهد که اکنون محققان تلاش می‌کنند تفاوت تأثیر پروتئین با منشأ طبیعی و فوق‌فرآوری‌شده را بر عضله‌ها بررسی کنند.

او همچنین به نگرانی دیگر اشاره می‌کند: افزایش کالری. زیرا بسیاری از افرادی که به دنبال مصرف بیشتر پروتئین هستند، ممکن است به‌طور ناخواسته وزن اضافه کنند؛ چرا که پروتئین اضافی به چربی تبدیل می‌شود.

برخی از میان‌وعده‌ها و نوشیدنی‌های پروتئینی حتی به اندازه محصولات معمولی کالری دارند.

مورگان تئوری‌هایی را که می‌گویند مصرف زیاد پروتئین برای استخوان‌ها یا کلیه‌ها مضر است، رد می‌کند؛ هرچند در موارد خاص برای افراد با بیماری‌های زمینه‌ای ممکن است استثنا وجود داشته باشد.

با وجود این نگرانی‌ها، مورگان افزایش پروتئین در غذاهای پایه مانند پاستا را برای برخی گروه‌ها از جمله سالمندان مثبت ارزیابی می‌کند. زیرا آن‌ها برای حفظ عضلات و استخوان‌هایشان به پروتئین بیشتری نیاز دارند.

ایتان می‌گوید اگر کسی واقعاً نیاز به پروتئین بیشتری برای سلامتی یا عضله‌سازی داشته باشد، این محصولات شاید مفید باشند.

او می‌افزاید: «اگر رژیم غذایی عمدتاً بر پایه مواد غذایی کامل باشد و فقط به ۲۰ گرم پروتئین اضافی برای رسیدن به هدف نیاز باشد، و دلتان هم خوراکی شیرین خواسته باشد، می‌شود آن پودینگ یا میان‌وعده را انتخاب کنید. تعادل مهم است. اما نباید کل رژیم‌تان را بر اساس این محصولات بچینید.»

ایتان در پایان می‌گوید: «وقتی کارم را شروع کردم، مردم پروتئین را فقط به‌عنوان مکمل رژیمی می‌شناختند. اما حالا شرکت‌ها دیوانه‌وار در حال افزودن پروتئین به همه‌چیز هستند.»