جعفر پناهی برنده نخل طلای کن: برای آزادی ایران اختلاف‌ها را کنار بگذارید

جعفر پناهی، کارگردان سرشناس ایرانی که با فیلم «یک تصادف ساده» در بخش مسابقه هفتاد و هشتمین جشنواره کن شرکت کرده بود، توانست نخل طلای این جشنواره را به دست آورد. آقای پناهی این فیلم را بدون مجوز رسمی در ایران ساخته است.

این اولین حضور آقای پناهی بر فرش قرمز جشنواره‌های فیلم خارجی پس از حدود ۱۵ سال ممنوع الخروجی است. به‌ دلیل حمایت از اعتراضات به نتایج انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸ که به جنبش سبز معروف شد، آقای پناهی مدتی به زندان رفت و ممنوع‌الخروج بود.

این کارگردان ۶۴ ساله گفته است تقریبا هفت ماه زندان در اوین الهام‌بخش این فیلم شوخ بوده است. نمایش این این فیلم در جشنواره کن با استقبال تماشاگران روبه رو شد.

«یک تصادف ساده» داستان زندگی جوانی است که از زندان آزاد شده و یک مرد دیگر را که پای مصنوعی دارد، می‌رباید چون فکر می‌کند او همان مردی است که در زندان شکنجه و زندگی‌اش را تباه کرده است.

جعفر پناهی پس از دریافت جایزه ابراز امیدواری کرد با متحد شدن ایرانیان، آنان زودتر به «آزادی» برسند: «من از همه گروه‌ها، با هر عقیده و مرامی، در کشورم و خارج از کشورم، تمام ایرانیان که برای آزادی و رسیدن به مقام انسانی تلاش می‌کنند،‌ می‌خواهم تمام اختلافات را کنار بگذارید. الان یکپارچگی کشومان مهم است. به امید آنکه هرچه زودتر به آزادی برسیم. برسیم به جایی که دیگر کسی به ما نگوید 'چه بپوش، چه نپوش، چه بکن، چه نکن'. و در سینما که عشق ماست، کسی به ما نگوید 'چه بساز، چه نساز'.»

این دومین بار در تاریخ سینمای ایران است که یک فیلم ایرانی برنده نخل طلای کن می‌شود. عباس کیارستمی با فیلم «طعم گیلاس» در سال ۱۹۹۷ موفق به دریافت این جایزه شده بود. جایزه نخل طلا در آن سال به طور مشترک به طعم گیلاس عباس کیارستمی و فیلم «مارماهی» ساخته شوهی ایمامورا داده شد.

شمار زیادی از ایرانیان در شبکه‌های اجتماعی از دریافت این جایزه معتبر سینمایی برای جعفر پناهی ابراز خوشحالی کرده‌ و به او تبریک گفته‌اند.

نرگس محمدی، برنده جایزه نوبل صلح که در مرخصی از زندان است، در شبکه ایکس نوشت: او نه با یک تصادف ساده که در روندی خستگی ناپذیر برای تعمیق مفاهیمی انسانی و حقوق بشری در این جایگاه ممتاز ایستاده است. به ملت ایران به سرزمین پر افتخارمان و به جعفر پناهی تبریک می‌گویم.»

شاهزاده رضا پهلوی، ولیعهد پیشین ایران هم در شبکه ایکس خطاب به جعفر پناهی نوشت «کسب نخل طلای کن افتخار بزرگی نه فقط برای شما بلکه برای کشور ما ایران است». او در واکنش به سخنان جعفر پناهی بعد از دریافت جایزه گفت: «خواست آزادی ایران...همه آن چیزی است که ایرانیان یکصدا و متحد برای دستیابی به آن با جمهوری اسلامی مبارزه می‌کنند. آرزومند روزی هستم که شما و همه سینماگران ایرانی بتوانید در کشور خود آزادانه و به دور از هر گونه ممنوعیت و سانسور فیلم بسازید.»

مهسا پیرایی، فرزند مینو مجیدی، از کشته‌شدگان اعتراض‌های ۱۴۰۱ در ایران، در شبکه ایکس نوشت: «جعفر پناهی با تن ندادن به سانسور و مبارزه با تحجر و ریا، کنار مردمش ایستاد و ثابت کرد مهم نیست کجا و چطور، به هر روشی می‌توانیم برای رسیدن به آزادی مبارزه کنیم.»

جوایز دیگر جشنواره فیلم کن

«اختلاف‌ها را کنار بگذارید»

مریم زهدی خبرنگار بی‌بی‌سی فارسی در کن

نخل طلای هفتاد و هشتمین فستیوال فیلم کن به جعفر پناهی رسید به‌خاطر فیلم «یک تصادف ساده»، آن هم در فضایی احساسی و با تشویق‌های پیاپی.

وقتی نام آقای پناهی در سالن لومیر فستیوال کن اعلام شد او برای چندین ثانیه روی صندلی بی‌حرکت نشسته بود بعد روی سن رفت جایزه‌اش را از کیت بلانشت دریافت کرد و در سخنانی کوتاه از ایرانیان داخل و خارج از ایران خواست اختلافاتشان را کنار بگذارند و متحد شوند.

جعفر پناهی سخنانش را با آرزوی ایرانی آزاد به پایان برد و گفت امیدوار است مردم ایران در شرایطی زندگی کنند که دیگر کسی به آنها نگوید چه بکنند و چه نکنند یا چه بپوشند چه نپوشند و کسی به فیلمسازها نگوید چه بسازند چه نسازند.

در طول مدتی که آقای پناهی صحبت می‌کرد، بازیگران زن فیلمش کنارش ایستاده بودند و اشک می‌ریختند، بازیگرانی که بدون حجاب اجباری و به طور زیرزمینی با آقای پناهی همکاری کرده بودند.

آقای پناهی پیشتر گفته بود به هیچکدام از بازیگران فیلمش نگفته حجاب داشته یا نداشته باشند.

فیلمبرداری‌های مخفیانه

جعفر پناهی پس از دریافت جایزه در حالی که اشک به چشم داشت، جایزه‌اش را به کارگردانان و زنان فیلمسازی تقدیم کرد که به دلیل همراهی با اعتراضات در حمایت از حقوق زنان، از کار ممنوع شده‌اند.

جعفر پناهی بارها ممنوعیت فعالیتش را دور زده و مخفیانه فیلمبرداری کرده است. فیلم «خرس نیست» در سال ۱۴۰۱، یکی از همین فیلم‌هاست.

آن فیلم در جشنواره فیلم ونیز به نمایش درآمد و در حالی که پناهی در زندان بود، جایزه ویژه هیئت داوران را کسب کرد.

او پیش‌تر در سال ۱۳۹۷ برای فیلم «سه رخ» که در بخش مسابقه اصلی کن حضور داشت، جایزه بهترین فیلم‌نامه را به‌صورت مشترک با فیلم «لازاروی خوشحال» ساخته آلیس رورواچر دریافت کرد.

همچنین در سال ۱۳۷۴ با فیلم «بادکنک سفید» جایزه معتبر «دوربین طلایی» این جشنواره را گرفت.

آثار آقای پناهی اغلب با نگاهی تیزبینانه به مسائل اجتماعی و سیاسی، چالش‌های جامعه ایران و عملکرد نهادهای قدرت را زیر ذره‌بین می‌برند. او در سال‌های اخیر با وجود فشارهای داخلی، حضوری تأثیرگذار در عرصه جهانی داشته است.

جشنواره کن سابقه‌ای طولانی در حمایت از فیلمسازان مستقل ایرانی دارد که اغلب با مشکلات حقوقی و فشارهای نهادهای ایرانی مواجه‌اند.

فیلم ایرانی دیگر در بخش مسابقه، «زن و بچه» ساخته سعید روستایی بود.

آقای روستایی برای نمایش فیلم «برادران لیلا» در جشنواره کن سال ۲۰۲۲ به شش ماه زندان محکوم شد.