دیده‌بان حقوق بشر: کاهش شدید کمک‌ها و نقض حقوق زنان، نظام بهداشتی افغانستان را به خطر انداخته است

سازمان دیده‌بان حقوق بشر در گزارشی که امروز (دوشنبه) منتشر شد، گفته که کاهش شدید کمک‌های خارجی در زمینه نظام بهداشت افغانستان و نقض جدی حقوق زنان از سوی طالبان، حق سلامت میلیون‌ها افغان را به خطر انداخته است.

در این گزارش آمده بحران بهداشت، مردم افغانستان را به طور فزاینده‌ای در برابر سوءتغذیه شدید و بیماری آسیب‌پذیر کرده است.

گزارش ۳۸ صفحه‌ای این سازمان با عنوان «فاجعه‌ای برای آینده قابل پیش‌بینی: بحران بهداشت و درمان افغانستان» توضیح می‌دهد که چگونه فروپاشی اقتصاد افغانستان پس از تسلط طالبان در آگوست/اوت ۲۰۲۱ به زیرساخت‌های مراکز بهداشتی و نظام صحی این کشور آسیب جدی وارد کرد.

گزارش می‌افزاید که تصمیم کمک‌کنندگان برای کاهش کمک‌های بشردوستانه، دسترسی به مراقبت‌های بهداشتی را تضعیف کرده، اقتصاد را بی‌ثبات و ناامنی غذایی را بدتر کرده است.

این سازمان تاکید کرده که سیاست‌ها و عملکردهای نادرست طالبان این بحران را تا حد زیادی تشدید کرده است. همچنین ممنوعیت تحصیل برای زنان و دختران، زمینه بیشتر آموزش‌ها را برای کارکنان مراقبت‌های بهداشتی زن در آینده از بین برده و کمبود در این زمینه در آینده قابل پیش‌بینی حتمی خواهد بود.

دیده بان حقوق بشر در این گزارش در فاصله ماه فوریه/فبروری ۲۰۲۳ تا ژانویه/ جنوری ۲۰۲۴ با مقامات کمک‌رسانی افغان و خارجی، کارکنان مراقبت‌های بهداشتی و افرادی که به دنبال مراقبت‌های صحی هستند در ۱۶ ولایت افغانستان مصاحبه کرده است.

این سازمان پیشنهاد کرده که در نشست هفته آینده نمایندگان کشورهای جهان در دوحه که درباره افغانستان با میزبانی سازمان ملل برگزار می‌شود، دولت‌ها باید رهبران طالبان را تحت فشار قرار دهند تا محدودیت‌هایی را که مانع دسترسی مردم به مراقبت های بهداشتی می‌شود، از جمله ممنوعیت تحصیل و اشتغال زنان را لغو کنند.

پاسخ طالبان همواره به پیشنهاد و انتقادهای مشابه این بوده است که حقوق زنان را در چارچوب «شریعت اسلامی» رعایت می‌کنند.

در نشست دوحه که در ۱۸ و ۱۹ فوریه/فبروری برگزار خواهد شد، از هیأت حکومت طالبان هم دعوت شده است و در این نشست در کنار موارد دیگر درباره تعیین یک نماینده ویژه سازمان ملل برای افغانستان بحث خواهد شد. طالبان با انتصاب چنین نماینده‌ای مخالفت کرده‌اند.

سازمان دیده‌بان حقوق بشر همچنین از نمایندگان کشورها در این نشست خواسته که به مشکلات ساختاری که ثبات اقتصادی افغانستان را تضعیف کرده نیز بحث کنند.

این سازمان گفته در طول دو دهه گذشته، دولت‌های پیشین افغانستان برای تأمین مالی خدمات اساسی مانند مراقبت‌های بهداشتی اولیه، به حمایت‌های توسعه‌ای بین‌المللی از سوی اهداکنندگان وابسته بوده است.

در گزارش تاکید شده در میان کسانی که از بحران بهداشت افغانستان آسیب بیشتری دیده‌اند، افراد دارای معلولیت هستند. به دلیل چندین دهه درگیری و مراقبت‌های بهداشتی اندکی از مادران، افغانستان یکی از بزرگترین جمعیت افراد دارای معلولیت را در جهان دارد. این سازمان گفته به دلیل کمبود کمک، خدمات اندک برای افراد دارای معلولیت توانبخشی فیزیکی و حمایت از سلامت روان برای آن‌ها، تا حد زیادی ناپدید شده است.

گزارش همچنین به آسیب‌پذیری نظام بهداشت و درمان افغانستان اشاره کرده و گفته حتی در حالی که افغان‌ها بیشتر هزینه‌های مراقبت‌های بهداشتی را از جیب خود پرداخت می‌کردند، سهمگیری مالی دولت قبلی به سیستم مراقبت‌های اولیه عمومی ناچیز بود و این نظام را پس از قطع شدن کمک‌ها در معرض فروپاشی قرار داد.

سازمان ملل تخمین می‌زند که ۲۳.۷ میلیون نفر یعنی بیش از نیمی از جمعیت افغانستان در سال ۲۰۲۴ به کمک‌های بشردوستانه نیاز خواهند داشت. در حالی که سازمان‌های بشردوستانه کمک‌های حیاتی ارائه می‌کنند، نمی‌توانند تمام خدمات ضروری که قبلاً به حمایت دونرها وابسته بود را جایگزین کنند.

گزارش افزوده که مقامات طالبان نیز بودجه اندکی را برای مراقبت‌های بهداشتی اختصاص داده‌اند و برای پر کردن این خلاء سازمان‌های بشردوستانه در بحبوحه کاهش بودجه که این نهادهای حیاتی را تهدید می‌کند، تلاش کرده‌اند.

سازمان دیده‌بان حقوق بشر اضافه کرده در حالی که افغان‌هایی با فقر دست‌وپنجه نرم می‌کنند، همیشه به دلیل پرداخت برای دریافت مراقبت‌های درمانی با مشکل مواجه بوده‌اند و تعداد فزاینده‌ای از افغان‌ها اکنون برای پرداخت هزینه غذا با مشکل مواجه هستند و اغلب نمی‌توانند قیمت داروها و حمل و نقل را برای مراجعه به مراکز بهداشتی بپردازند.