شما در حال مشاهده نسخه متنی وبسایت بیبیسی هستید که از داده کمتری استفاده میکند. نسخه اصلی وبسایت را که شامل تمام تصاویر و ویدیوهاست، مشاهده کنید.
بازگشت به وبسایت یا نسخه اصلی
اطلاعات بیشتر درباره نسخه لایت که برای مصرف کمتر حجم دادههاست
نتانیاهو رهبری یک اسرائیل دچار تفرقه را برعهده دارد؛ گسل قدیمی حالا پرتگاه شده است
- نویسنده, جرمی بوئن
- شغل, گزارشگر بیبیسی
بنیامین نتانیاهو، که دوره نخست وزیری و تسلط او بر سیاست اسرائیل طولانیتر از هر شخصیت دیگری بوده، از آنچه که به باور او حقیقت اساسی در مورد جنگ غزه است، کوتاه نیامده است.
او از زمان حمله حماس به اسرائیل در تقریبا دو سال پیش، پیام یکسانی به اسرائیل - و جهان خارج - داده است. زمانی که در ۲۸ اکتبر ۲۰۲۳، سه هفته پس از حملات ، او دستور اولین حمله زمینی بزرگ جنگ به نوار غزه را صادر کرد این پیام را به روشنی بیان و از آن زمان تاکنون بارها آن را تکرار کرده است.
«ما برای دفاع از میهن خود خواهیم جنگید. ما خواهیم جنگید و عقبنشینی نخواهیم کرد. ما در زمین، دریا و هوا خواهیم جنگید. ما دشمن را در روی زمین و زیر زمین نابود خواهیم کرد. ما خواهیم جنگید و پیروز خواهیم شد.»
«این پیروزی خیر بر شر، نور بر تاریکی، زندگی بر مرگ خواهد بود. در این جنگ، ما استوار خواهیم ایستاد، متحدتر از همیشه، و مطمئن از حقانیت آرمان خود.»
سخنرانی او لحن شبیه فراخوان وینستون چرچیل در ژوئن ۱۹۴۰ پس از شکست بریتانیا از آلمان در شمال فرانسه و تخلیه بیش از ۳۳۸۰۰۰ سرباز متفقین از دانکرک است با این مضمون که «ما در سواحل دریا خواهیم جنگید.»
پیش از آنکه هنگام جنگ دوم جهانی، چرچیل در نطق مشهور خود به مردم بریتانیا بگوید که «ما هرگز تسلیم نخواهیم شد»، آنها را از این حقیقت آگاه کرده بود که متحمل یک «فاجعه نظامی عظیم» شدهاند.
حماس در ۷ اکتبر بدترین شکست اسرائیل را در یک روز به بار آورد و این ترس که توانست مرزها را بشکند و این همه آدم بکشد و گروگان بگیرد، هنوز در اسرائیل بسیار واقعی است. این ترس عامل مهمی است که نگرشها را نسبت به جنگ، نحوه جنگیدن و چگونگی پایان آن شکل میدهد.
تعداد بسیار کمی از اسرائیلیها تا به حال در عادلانه بودن آرمان خود شک داشتهاند، اما اظهارات نتانیاهو در مورد اینکه آنها «متحدتر از همیشه» خواهند بود، از واقعیت وضعیت اسرائیل تقریبا دو سال بعد از حمله حماس به دور است.
اسرائیل اکنون بیش از هر زمان دیگری در تاریخ خود دچار تفرقه شده است و نتانیاهو، که در زمان حمله حماس هم شخصیتی تفرقهانگیز بود، بر گسلهایی در اسرائیل ریاست دارد که به دره تبدیل شدهاند.
دیدگاه اسرائیلیها نسبت به رنج در غزه
در حاشیه تظاهرات ضد نتانیاهو در تل آویو، چند صد اسرائیلی در سکوت ایستاده بودند و هر کدام پلاکاردی با نام یک کودک فلسطینی که در حملات اسرائیل در غزه کشته شده بود، در دست داشتند.
روی بسیاری از پلاکاردها عکسی از یک دختر یا پسر خندان در کنار روز تولد و روز کشته شدنشان بود. کودکانی که عکسی نداشتند، با تصویر یک گل نشان داده میشدند.
تظاهرات خاموش برای توقف کشتار در حال بزرگتر شدن است - بعضی از آنها در خارج از پایگاههای هوایی برگزار میشوند که سعی میکنند توجه خلبانانی را که برای بمباران غزه میرسند، جلب کنند اما تظاهرکنندگان هنوز در اقلیت هستند.
تیمینا پرتز، یکی از سازماندهندگان این تظاهرات، میگوید که آنها پس از آنکه اسرائیل آخرین آتشبس با حماس را در ۱۸ مارس شکست و به جنگ بازگشت، کارشان را شروع کردند.
او گفت: «ما متوجه شدیم که چه تعداد کودک فقط در همان هفته جان باختند. من حاضر نیستم در حالی که این اتفاق میافتد، ساکت بمانم، نسلکشی و گرسنگی مردم...»
او میگوید که «در خیابان، واکنشهای بسیار خوبی میبینیم، مثلا بعضی مردم میگویند متشکرم و خیلیها هم به ما فحش میدهند و از این نشان دادن این تصاویر واقعا آزرده و ناراحت میشوند.»
پرسیدم آیا به آنها خائن میگویند؟ «البته، آنها خیلی از این کارها را میکنند، میگویند اگر ما آنطور فکر میکنیم، یا آنطور عمل میکنیم، بهتر است برویم در غزه زندگی کنیم.»
او میگوید: «آنها نمیتوانند بفهمند که مفهوم اولیه انتقاد از دولت ریشه در دموکراسی دارد.»
نظرسنجیهای انجام شده از زمان شکسته شدن آتشبس در ماه مارس و بازگشت ارتش اسرائیل به جنگ غزه نشان میدهد که اکثریت بزرگی از اسرائیلیهای یهودی از رنج فلسطینیان در غزه نگران نیستند.
نمونه ثبت شده توسط موسسه دموکراسی اسرائیل در سه روز آخر ماه ژوئیه نشان میدهد که ۷۸٪ از اسرائیلیهای یهودی، که چهار پنجم جمعیت را تشکیل میدهند، معتقدند که با توجه به محدودیتهای ناشی از شرایط جنگی در منطقه، اسرائیل «تلاش قابل توجهی را برای جلوگیری از ایجاد رنج غیرضروری برای فلسطینیان در غزه مبذول داشته است.»
در این نظرسنجی یک سوال شخصیتر هم مطرح و از پاسخ دهندگان سوال شد آیا «از انتشار گزارشهای قحطی و رنج در میان جمعیت فلسطینی در غزه نگران هستند یا نه؟»
حدود ۷۹٪ از اسرائیلیهای یهودی مورد در این بررسی گفتند که نگران نیستند. در همین حال، ۸۶٪ از شهروندان عرب فلسطینی اسرائیل در پاسخ به همین سئوال گفتند که بسیار یا تا حدودی نگران هستند.
نتانیاهو، اعضای کابینه و سخنگویان او تاکید دارند که حماس، سازمان ملل، شاهدان، امدادگران و دولتهای خارجی در مورد بحران انسانی در غزه دروغ میگویند.
نتانیاهو در یک کنفرانس خبری که به زبان انگلیسی برای رسانههای بینالمللی در ۱۰ اوت برگزار شد، گزارشهای مربوط به گرسنگی در غزه را محکوم کرد. او میخواست «این دروغها را افشا کند زیرا تنها کسانی که در غزه گرسنگی میکشند، گروگانهای ما هستند».
او سالهاست که انتقاد از اسرائیل را با یهودستیزی برابر میداند. روایتهایی از گرسنگی و سربازان ارتش اسرائیل که فلسطینیهایی را که برای یافتن غذا تلاش میکنند، میکشند و متحدان اسرائیل، از جمله بریتانیا، فرانسه و آلمان، آنها را باور و محکوم کردهاند، باید در چارچوب تاریخ طولانی آزار و اذیت یهودیان در اروپا بررسی شود.
او یادآور میشود که: «گفته میشد که ما در حال پخش کردن حشرات موذی در جامعه مسیحی هستیم، گفته میشد که ما چاهها را مسموم میکنیم، گفته میشد که ما کودکان مسیحی را برای خونشان قتل عام میکنیم.»
«و همزمان با پخش شدن این دروغها در سراسر جهان، قتل عامهای وحشتناک، کشتارهای دستهجمعی، آوارگیها و در نهایت کشتار یهودیان در بدترین قتل عام - هولوکاست - به اوج خود رسید.»
«امروزه نیز به همین شکل، به دولت یهود تهمت میزنند.»
«به ما آسیب وارد شده، گروگانها در آستانه مرگ هستند»
خانم پرتز رسانههای اسرائیلی را به خاطر نشان ندادن رنج و مرگ فلسطینیها سرزنش میکند.
این موضوع وقتی در یک برنامه تلویزیونی محبوب عصر شنبه به میزبانی ایال برکوویچ، بازیکن سابق فوتبال وستهام یونایتد، مطرح شد، به کانون گفتگوی ملی نزدیکتر شد.
یکی از مهمانان همیشگی، روزنامهنگاری اسرائیلی به نام امانوئل الباز-فلپس بود. آنها، مانند گذشته، در مورد رنج گروگانها و خانوادههایشان و سربازان اسرائیلی که در جنگ غزه کشته شده بودند، بحث کردند.
بعدا او به من گفت، احساس کرده است که به عنوان یک روزنامهنگار وظیفه دارد چیزی را که اغلب در تلویزیون اسرائیل درباره آن صحبت نمیشود، بیان کند.
«من فقط [گفتم] که جنگ باعث کشته شدن تعداد زیادی فلسطینی در غزه هم میشود، که یک جمله بسیار ساده است، شامل هیچ دیدگاه سیاسی هم نیست. اما برای گوش دادن به آن هیچ شکیبایی وجود ندارد.»
صداها بلند شد. ایال برکوویچ با عقب نشینی نکردن از موضع خود، به عنوان مجری تلویزیون برای خود نامی دست و پا کرده است.
خانم الباز-فلپس، که خبرنگار تلویزیون فرانسه هم هست، پاسخ او را به یاد آورد. «او گفت، لازم نیست من نگران مردم غزه باشم، آنها دشمنان من هستند. که من در پاسخ گفتم، میتوانید بگذارید من بگویم که نگران تصاویر وحشتناکی هستم که از آنجا منتشر میشود. و او گفت، حتما، میتوانید حرف خود را تمام کنید. این واکنش کاملا نمایانگر افکار عمومی در اسرائیل است.»
او از کار روزنامهنگاران اسرائیلی دفاع کرد. او استدلال میکند: «من فکر میکنم ۹۵٪ از آنچه جهان در مورد دولت و تصمیمات اسرائیل میداند، توسط روزنامهنگاران اسرائیلی گزارش شده است.»
«اما فکر میکنم وقتی در مورد چیزی صحبت میکنید با وقتی چیزی را نشان میدهید، تفاوت زیادی دارد و شما تصاویری از غزه را از بالا خواهید دید که عمدتا به مردم نشان میدهند که چگونه ارتش اسرائیل در جنگ زمینی پیروز میشود.»
«شما روایت انسانی ندارید، چهره ندارید... زیرا اسرائیلیها درد میکشند و داستانهایی نیز در داخل اسرائیل اتفاق میافتند.»
خانم الباز-فلپس معتقد است دلیل این است که اسرائیلیها هنوز پس از ۷ اکتبر با آسیبهایی روانی خود دست و پنجه نرم میکنند.
«خبرهای بیرون از غزه، غزه را پوشش میدهد و درباره رنج مردم غزه صحبت میکند. که درست هم هست، اما به نظر من، اذعان به این واقعیت وجود ندارد که مردم اسرائیل چقدر در سایه یک آسیب بزرگ زندگی میکنند.»
«ما در یک منطقه آسیب دیده نیستیم. ما در یک دوران آسیبزا هستیم. گروگانها در داخل تونلهای حماس در حال مرگ هستند. [مردم] به دولت التماس میکنند که راهی پیدا کند و توافقی برای آزادی گروگانها به دست آورد.»
«فقط وقتی گروگانها به خانه برگردند، شاید روند التیام این آسیب بتواند شروع شود. درد مردم اسرائیل، اینکه چقدر هنوز درگیر ۷ اکتبر هستند، موضوعی است که در خارج از اسرائیل به طور کامل درک نمیشود.»
تحمل آن دشوار است
گمان میرود هنوز حدود ۲۰ گروگان اسرائیلی در غزه زنده باشند. اسرائیلیها، با هر گرایش سیاسی، از ویدیوهایی که گروگانگیرها اخیرا از دو مرد جوان و به شدت لاغر در تونلهای غزه نشان دادند وحشت کردهاند. برای اکثر اسرائیلیها، سرنوشت گروگانها در کانون توجه به جنگ قرار دارد.
من با دالیا شیندلین، کارشناس نظرسنجی، که اغلب در ستون خود در روزنامه لیبرال هاآرتص، از نحوه مدیریت جنگ توسط نتانیاهو انتقاد کرده است، در «میدان گروگانها» در کنار ساختمان ستاد مشترک اسرائیل در تلآویو ملاقات کردم.
از اکتبر ۲۰۲۳، این میدان مرکز کارزار خانوادههای گروگانها برای بازگرداندن خویشاوندانشان از غزه بوده است.
او میگوید: «انگیزه اکثر اسرائیلیهایی که پیوسته از پایان جنگ حمایت میکنند، بازگرداندن گروگانها است.»
او در مورد عدم نگرانی اسرائیل برای مردم غزه میگوید: «به این دلیل است که بخش بزرگی از مردم اسرائیل معتقدند که گزارش حماس از رنج مردم غزه اغراقآمیز و حتی تا حدی ساختگی بوده است.»
«به خاطر روابط عمومی ضعیف، گرایش به سرزنش اظهارات انتقادآمیز از اسرائیل در طول جنگ به شدت افزایش یافته است و [در] ارتباط با اتهامات گرسنگی، به شدت [در حال افزایش است]. جناح راست افراطی آن را کارزار جعلی مینامد. آنها معتقدند که [حتی] نحوه پوشش آن توسط رسانههای اسرائیلی، روایت حماس را تقویت میکند.
«اما من فکر میکنم اسرائیلیهای حامی تفکر جریان اصلی به این دلیل در واقع به نوعی این نگرش را سرکوب میکنند که کنار آمدن با آن برایشان خیلی سخت است. این چیزی است که مردم در مکالمات خصوصی میگویند.
«آنها بیش از حد درگیر گروگانها یا اعضای خانواده خودشان هستند که در غزه میجنگند، و نمیتوانند این نظر را تحمل کنند که شاید اسرائیل کار اشتباهی انجام میدهد.»
«قضاوت کردن خیلی آسان است ...»
خارج از جریان اصلی سکولار اسرائیلی در تل آویو و شهرهای ساحل مدیترانه، در میان کمتر کسی شک و تردید در مورد عادلانه بودن رفتار اسرائیل در جنگ پیدا کردهام.
در اعماق کرانه غربی اشغالی، در پایین یک جاده خاکی، یک شهرک یهودی به نام اِش کُدِش وجود دارد که بخشی از مجموعهای از شهرکهای یهودینشین کوچک است. درست یک نسل پیش، در اینجا مجموعهای از کاروانها بر فراز تپهها دیده میشدند، اما اکنون ساکنان آنها به خوبی در محل شدهاند.
آرون کاتزوف، پدر هفت فرزند که در اصل اهل لسآنجلس است، یک کارخانه شرابسازی و یک بار به نام «شهرکنشینان» تاسیس کرده است که به یک قطعه کوچک از غرب آمریکا شباهت دارد. او شراب خود را «نبوت مایع» مینامد.
وقتی من از این شهرک بازدید کردم، بسیاری از مشتریان بار مسلح بودند. سربازی با یک اونیفورم خاکآلود، در حالی که تفنگ ام-۱۶ خود را روی زانوانش گذاشته بود، نشسته بود و همبرگر میخورد و شراب قرمز مینوشید. دیگران اسلحههای جنگی خود را پشت بار گذاشته بودند. یک زن غلاف تپانچه ۹ میلیمتری خود را روی پیراهن گلدارش بسته بود. آرون گفت، مرد جوانی که یک گوشه سر میز نشسته بودند بعد از مدتی خدمت در غزه، برای مرخصی به اینجا آمده بودند.
آرون هنوز به عنوان افسر ذخیره ارتش اسرائیل خدمت میکند و در غزه هم جنگیده است. او در مورد عدالت اقدامات اسرائیل هیچ شکی ندارد.
او به من گفت: «به یکی از تونلهای غزه بیایید. ببینید نداشتن اکسیژن و تلاش برای مبارزه با تروریستهایی که پشت زنان و کودکان پنهان شدهاند و به شما شلیک میکنند، چه معنی دارد...»
او افزود: «نشستن در اتاقی با تهویه مطبوع و قضاوت در مورد افرادی که چنین میکنند، بسیار آسان است، اما جنگ آسان نیست.»
از او پرسیدم که پایان دادن به جنگ همین الان، یعنی آن چیزی که بسیاری از اسرائیلیها میخواهند، چه نظری دارد؟
او گفت: «گاهی اوقات نمیتوانید همین الان به جایی برسید که میخواهید... شما میخواهید همه چیز در سرزمین عجایب باشد... اما دنیا واقعی اینطور نیست.»
«همه چیز زمان میبرد و درناک است، اما این واقعیت است.»
«ریزش حمایت» قبل از ۷ اکتبر
در ماههای منتهی به ۷ اکتبر ۲۰۲۳، هزاران اسرائیلی در خیابانها علیه طرح دولت برای تغییر در نظام قضایی کشورشان تظاهرات کرده بودند و این طرح را حمله به دموکراسی میدانستند.
خانم شیندلین میگوید: «این دولت از مدتها قبل از جنگ، دولتی نامحبوب بوده است. وقتی جنگ شروع شد، برخلاف اکثر کشورهای دیگر که در آنها شاهد تجمع حمایت از دولت هستید، حمایت از آن کاملا از میان رفت.»
حمایت پایگاه سیاسی نتانیاهو در جناح راست اسرائیل از موضع او در این مورد که جنگ بدون پیروزی کامل بر حماس پایان نخواهد یافت به اندازه کافی گسترده است که به او امکان دهد تا رتبهبندی خود در نظرسنجیها را هرچند در پایینترین حد ممکن حفظ کند. اما وضعیت او هنوز از احزاب مخالف عقب است.
این احزاب به شواهدی اشاره کردهاند که به گفته آنان نشان میدهد او برای ماندن در قدرت، جنگ را طولانیتر میکند. پس از پایان دوره نخست وزیری، نتانیاهو به عنوان یک شهروند عادی با تحقیقات ملی در مورد شکستهای امنیتی زمینهساز حمله حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ مواجه خواهد شد.
روند رسیدگی به پرونده طولانی او به اتهامات فساد که به اندازه کافی جدی است که بتواند حکم زندان بالقوه را در پی داشته باشد نیز در مقایسه با زمان حاضر، سرعت بیشتری خواهد گرفت.
ملیگرایان افراطی عضو دولت ائتلافی او، مانند بزالل اسموتریچ، وزیر دارایی، و ایتامار بن گویر، وزیر امنیت ملی، تهدید کردهاند که در صورت هرگونه معاملهای با حماس، دولت او را سرنگون خواهند کرد.
آنها نه تنها شکست حماس، بلکه الحاق غزه، اخراج فلسطینیها و جایگزینی آنها با شهرکنشینان یهودی را میخواهند.
در همین حال، خانوادههای گروگانها از نتانیاهو درخواست کردهاند که قبل از مرگ کسانی که هنوز در اسارت هستند، با حماس به توافق برسد.
اما نخست وزیر، با تاکید بر شعار خود در مورد مبارزه تا پیروزی کامل، عملیات تهاجمی جدیدی را اعلام کرد که بسیاری از خانوادههای گروگانها را وحشتزده کرده و از سوی بسیاری از متحدان اسرائیل محکوم شده است.
طرحهای نتانیاهو همچنین با مخالفت رهبری فعلی ارتش اسرائیل روبرو شد. ژنرال ایال زمیر، رئیس ستاد کل ارتش، اعلام کرد که با طرح نتانیاهو برای حمله جدید به غزه مخالف است و طبق گزارشها به کابینه گفته است که این عملیات جان گروگانها را به خطر میاندازد و بحران انسانی در غزه را بدتر میکند.
زمیر در ماه مارس منصوب شد که سلف او پس از اختلاف با نخست وزیر بر سر نحوه اداره جنگ از مقام خود استعفا داد به ریاست ستاد مشترک ارتش منصوب شد.
اکنون رسانههای اسرائیلی گمانهزنی میکنند که نتانیاهو زمیر را مجبور به استعفا خواهد کرد. در یکی از این گزارشها آمده است که زمیر متقاعد شده است که به خاطر به چالش کشیدن طرح نتانیاهو، «در آستانه اخراج» قرار گرفته است.
«مانند زمان معجزه است»
این جنگ همچنین تلخترین شکاف در اسرائیل را بین جمعیت سکولار و راست مذهبی، گسترش داده است. مشاهده تناوب بین تظاهرات اسرائیلیهای سکولار در تلآویو و شهروندان مذهبی در بیت القمدس میتواند مانند رفت و آمد بین دو کشور مختلف باشد.
جنگ همیشه دردناک است. اما برای برخی در جناح راست ملیگرای مذهبی تندرو اسرائیل، این یک فرصت نیز هست، حتی عصر معجزاتی که نوید آمدن منجی یهودیان را میدهد.
اوریت استروک، وزیری از حزب صهیونیسم مذهبی اسموتریچ، تابستان گذشته گفت که این جنگ روند تحولات را به نفع آنها تغییر داده است. او گفت: «از نظر من، این مانند عصر معجزات است.»
برخی آن را فرصتی میدانند که خداوند برای تبدیل اسرائیل به کشوری کرده است که طبق محتوای تورات اداره خواهد شد، یعنی سرزمینی که طبق اسفار پنجگانه کتاب مقدس یهودیان به عبری که به موسی نازل شد، به یهودیان داده شده است.
جنگ همچنین میتواند هدف آنها برای تغییر نقشه را تسریع کند. آنها معتقدند که خداوند تمام سرزمینهای بین مدیترانه و رود اردن را به یهودیان داده است.
برای تعداد رو به کاهش فلسطینیهایی که هنوز معتقدند که با ایجاد یک کشور مستقل در غزه و کرانه غربی، با پایتختی در بیت المقدس شرقی، میتوان با اسرائیل صلح کرد، هیچ فضایی نمیتوان در نظر گرفت.
اسموتریچ گفته است که کشور یهودی باید شامل دو طرف رود اردن باشد، اردن را در بر بگیرد و تا دمشق، پایتخت سوریه، امتداد یابد.
گسترش قوانین مذهبی سیاست دولت نیست، و گسترش مرزهای اسرائیل در سراسر رود اردن نیز سیاست دولت نیست. اما جلوگیری از تشکیل یک کشور فلسطینی سنگ بنای ائتلاف نتانیاهو است.
و این ائتلاف فقط تا زمانی میتواند باقی بماند که اسموتریچ و بن گویر با حمایت از آن موافق باشند و این به آنها نفوذ نامتناسبی بر نخست وزیر میدهد.
روز ۶ مه، اسموتریچ چشمانداز خود برای غزه و کرانه غربی را که فلسطینیها در آنها خواهان تشکیل کشورشان هستند، بیان کرد. اکثر دولتهای غربی، از جمله بریتانیا، تشکیل کشور فلسطین در کنار اسرائیل را تنها راه پایان یک درگیری میدانند که بیش از یک قرن برای تسلط بر سرزمینی که جریان داشته است که اعراب و یهودیان هر دو میخواهند.
در عوض، اسموتریچ گفت که ظرف شش ماه حضور جمعیت غزه به یک قطعه زمین باریک محدود خواهد شد. و بقیه قلمرو «کاملا ویران» و «خالی» خواهد شد.
فلسطینیهای غزه «کاملا مایوس خواهند شد، زیرا میدانند که هیچ امیدی و چیز دیگری برای یافتن در غزه وجود ندارد و به دنبال کوچ به مکانهایی دیگر برای شروع زندگی جدید خواهند بود.»
تنش در شهر کهن
در بخش قدیمی و اشغالی بیت المقدس، روز یکشنبه ۳ اوت بسیاری از فلسطینیها مغازهها و مشاغل خود را تعطیل کردند و در حالی که یهودیان اسرائیلی روز تیشا بآو را گرامی میداشتند، از حضور در خیابانها خودداری کردند.
این روز، روز سوگواری برای تخریب اولین معبد یهودیان توسط بابلیها و دومین معبد آنان توسط رومیها است.
منطقهای که معابد در آن قرار داشتند، بعدها به سومین مکان مقدس برای مسلمانان تبدیل شد و اکنون مسجد الاقصی در آن واقع است که مسلمانان معتقدند پیغمبر اسلام با سفر شبانه از مکه به آنجا، به معراج رفت. گنبد طلایی قبه الصخره که محل عروج او به آسمان است.
برای حفظ صلح در منطقهای که نمادی مذهبی و ملی برای اسرائیلیها و فلسطینیها است، قرار است مجموعهای از مقررات و آداب و رسوم، که به عنوان وضعیت موجود است، رعایت شود.
یکی از این مقررات، برگزاری نماز یهودیان در محوطه الاقصی، که فلسطینیها آن را حرم شریف مینامند، را ممنوع میکند. در سالهای اخیر این قانون با تشویق بن گویر مورد بیاعتنایی قرار گرفته است.
در روز تیشا باو، او خودبرای اقامه نماز به آنجا رفت، اقدامی که برخی از ناظران آن را در این شهر مقدس شکننده و تنشآلود، یک حرکت سیاسی تحریکآمیز تلقی کردند.
او علاوه بر گزاردن نماز، در این محل سخنانی ایراد کرد و در آن حضور و نمازش در این مکان در بیت المقدس را به جنگ غزه و تغییراتی ربط داد که مایل است در اسرائیل شاهد آنها باشد.
او گفت انتشار ویدیوهای دو گروگان گرسنه اسرائیلی توسط حماس تلاشی برای تحت فشار قرار دادن دولت اسرائیل بوده است و باید در برابر این فشار مقاومت کرد.
او گفت: «از کوه معبد – یعنی جایی که ثابت کردیم حاکمیت و حکومتداری میتواند انجام شود - از میان همه جا، از اینجا، باید پیامی بفرستیم و مطمئن شویم که امروز کل نوار غزه را فتح میکنیم، حاکمیت بر کل نوار غزه را اعلام میکنیم، تمام نفرات حماس را از بین میبریم و مهاجرت داوطلبانه از غزه را تشویق میکنیم.»
او افزود: «تنها از این طریق میتوانیم گروگانها را بازگردانیم و در جنگ پیروز شویم.»
در حالیکه او از خیابان باریک شهر قدیمی، از دروازههای مکانی که اسرائیلیها آن را کوه معبد مینامند، عبور میکرد، دهها نفر از پیروان او - و پلیسهای مسلح تحت فرماندهی او به عنوان وزیر امنیت ملی – همراه او بودند.
«میخواهیم خانه خود را پس بگیریم»
پس از رفتن بن گویر، جمعیت بزرگی از هواداران جوان مذهبی او برای دعا در یک بازار طاقدار طولانی و سرپوشیده گرد آمدند.
صدای دعاهای آنها زیر سقف سنگی گنبدی شکل طنینانداز میشد. دو زن جوان، آترت و تامار، که از این مراسم مذهبی ناراحت اما ظاهرا در مورد آینده هیجانزده بودند، توضیح دادند که چرا معتقدند کوه معبد قلب یهودیت است.
آترت گفت تخریب معابد به این معنی است که «بدن داشته باشید، اما قلبتان آنجا نباشد.»
«ما فقط میخواهیم بگوییم که میخواهیم گروگانهایمان بازگردند. ما میخواهیم همه در صلح باشند. اینجا قلب تمام جهان است، نه فقط قلب ما. وقتی خدا اینجا باشد، جهان صلح خواهد داشت.»
آنها توضیح دادند که هر روز برای ساخت معبد سوم در این مکان دعا میکنند. «اینجا خانه هزاران ساله ماست و حالا ما به اینجا برگشتهایم، خانهمان را میخواهیم.»
وقتی پرسیدم برای اماکن مقدس مسلمانان که اکنون در آنجا قرار دارند چه باید کرد، گفتند که نمیدانند.
به نظر میرسید که آترت و تامار روحهای لطیفی دارند و سرشار از شور و اشتیاق مذهبی هستند.
به گفته منابع ارشد دیپلماتیک، کابوس سرویسهای امنیتی در اسرائیل و همسایگان عرب این است که یک افراطگرای یهودی خشن ممکن است سعی کند به مسجد الاقصی آسیب برساند تا معبد سوم بنا شود، اقدامی که خطر شعلهور شدن منطقه را در پی خواهد داشت.
«ما از درون تکه تکه شدهایم»
در سوی دیگر طیف سیاسی، آوروم بورگ، نویسنده و از منتقدان سرسخت نتانیاهو قرار دارد که سابقا یکی از برجستهترین سیاستمداران چپ میانهرو اسرائیل بود. او از سال ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۳ ریاست کنست، پارلمان اسرائیل را برعهده داشت و پیش از آن رئیس آژانس یهود و سازمان جهانی صهیونیسم، دو نهاد معتبر صهیونیستی، بود.
امروز او از جمله کسانی است که جنگ را فرصتی معجزهآسا برای تغییرات مثبت در کشور نمیداند.
آقای بورگ میگوید، اسرائیلیها «در جایی بین هیجان مذهبی و ناامیدی روانی» قرار دارند.
او استدلال میکند که هیچ حد وسطی وجود ندارد. «تعداد کمی از اسرائیلیها، یعنی اکثر دولت، معتقدند که ما در یک زمان معجزهآسا زندگی میکنیم. این یک فرصت است. این فرصتی خدادادی است. این فرصتی است یک بار در طول زندگی روی میدهد تا بتوانیم دوباره با تاریخ هماهنگ شویم، سازماندهی مجدد کنیم و چیزی را از نو بسازیم.»
و بسیاری از اسرائیلیها اینگونه احساس و درک میکنند که برای چه؟ این به چه معناست؟ چرا باید هزینه آن را بپردازم؟ این یک جنگ بیمعنی است. در این بین، اسرائیل وجود ندارد. اسرائیل یک بافت اجتماعی تکهتکه، شکسته و از هم پاشیده است.»
این سرخوردگی روانی - و خشم - از دولت اسرائیل را میتوان در تظاهرات منظمی که خواستار استعفای نتانیاهو هستند، یافت.
در یکی از این تظاهرات در شبی گرم وشرجی در تلآویو، مخالفان سکولار دولت پرچم آبی و سفید ستاره داوود را تکان دادند، شعار دادند و بر طبلها کوبیدند تا اینکه مجبور شدند برای سرود ملی ساکت شوند.
پس از آن، حاضران به سخنرانیهای فرماندهان بازنشسته ارتش و پلیس که خواستار آتشبس بودند، گوش دادند.
در پشت صحنه، ناوا روزالیو، سازماندهنده بسیاری از تظاهرات گسترده علیه دولت نتانیاهو، موضع خود را بیان کرد.
او گفت: «ما آرزو داریم دولت نتانیاهو را عوض کنیم، اما بهطور خاص میخواهیم همه گروگانها را در یک معامله بهطور همزمان بازگردانیم و به جنگ نتانیاهو در غزه پایان دهیم، جنگی که در حال حاضر کاملا سیاسی شده و انگیزه آن چیزی جز بقای سیاسی نتانیاهو و شرکایش نیست.»
من اشاره کردم دادم که برخی ممکن است او را به تکرار موضع حماس متهم کنند. (بیش از یک سال است که مذاکرهکنندگان حماس پیشنهاد دادهاند که در صورت خروج ارتش اسرائیل از غزه، همه گروگانها را بازگردانند و ایالات متحده و دیگران تضمین کنند که اسرائیل پس از بازگشت مردمش به جنگ برنخواهد گشت. با این حال، اسرائیل اصرار دارد که حماس باید کاملا خلع سلاح شود، هیچ نقشی در آینده در غزه نداشته باشد و اسرائیل کنترل امنیتی غزه را با آزادی تصمیمگیری در مورد آینده آن برای خود محفوظ بدارد.)
اما خانم روزالیو این پیشنهاد را که توافق آتشبس میتواند نوعی پیروزی برای حماس باشد، رد کرد. «اظهار این نظر برای تبلیغات است. ما یک ارتش بزرگ داریم... که میتواند در خارج از نوار غزه بماند و فقط از مرز محافظت کند.»
«هیچ دلیلی برای ماندن هم وجود ندارد، مگر اینکه آنها تصور کنند یا بخواهند غزه را تصرف و مردم غزه را به جای دیگری منتقل کنند.»
«ما بهانه محافظت از شما، یعنی مردم اسرائیل، را باور نمیکنیم. اگر میخواهید از ما محافظت کنید، این جنگ را پایان بدهید و به مردم اسرائیل اجازه دهید تا خود را بازسازی کنند و جامعه التیام یابد.»
«ما از درون پاره پاره شدهایم.»
در دست خداست
در سه هفته گذشته من بین دو طیف در اسرائیل سفر کردهام، از چپگرایان در تلآویو که در سکوت به کشتار کودکان فلسطینی اعتراض میکنند و «سرخوردگی روانی» توصیفشده توسط آوروم بورگ، رئیس سابق پارلمان، را نشان میدهند. و در سوی دیگر اسرائیل، شاهد این حس غالب بودهام که اسرائیل باید فشار و محکومیت فزاینده برخی از متحدان و همچنین دشمنانش را نادیده بگیرد، احساسی که اقدامات اسرائیل را به خاطر کاری که حماس در ۷ اکتبر انجام داد و ادامه حبس گروگانهای اسرائیلی در شرایط وحشیانه در تونلها توجیه میکند.
نخست وزیر اسرائیل، که لااقل به طور آشکار مورد حمایت دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا قرار دارد با وجود زمزمههایی از اینکه ترامپ از امتناع نتانیاهو برای ممکن ساختن توافق گروگانها به ستوه آمده است، در حال برنامهریزی حمله دیگری به غزه است و متحدان اسرائیل را به یهودستیزی عمیق متهم میکند.
صهیونیستهای مذهبی که از او حمایت میکنند، معتقدند که خدا با آنهاست و معجزه میکند.
در اعماق کرانه غربی، مشرف به دره اردن، آرون کاتزوف و دوستانش در بار شراب شهرکنشینان معتقدند که در حال تحقق پیشگوییهای کتاب مقدس هستند، زیرا از انگورهایی مینوشند که او با افتخار میگوید با استفاده از روشهای دوران کتاب مقدس پرورش داده است.
مشتریان آرام و خوشحال او معتقدند که لیبرالهای سکولار معترض به نتانیاهو در تلآویو، اسرائیلیهای متعلق به دیروز هستند. اکنون، آینده کشورشان در دستان آنها و در دستان خداست - و آنها مطمئن هستند که همه چیز به خوبی تمام خواهد شد.
