المپیک ۲۰۲۴ پاریس: بردن مدال طلا چقدر ارزش دارد؟

وقتی بازی‌های مدرن المپیک در سال ۱۸۹۶ در آتن آغاز شد، این رقابت‌ها کاملا به شکل آماتوری بود و ورزشکاران حرفه‌ای اجازه نداشتند در آن شرکت کنند. حتی اهدای جوایز نقدی به برندگان هم ممنوع بود.

اما حالا در پاریس در تابستان امسال، همه نوع ورزشکار دیده می‌شوند؛ از آن‌ها که بسیار ثروتمندند و سالانه تا صدها میلیون دلار درآمد دارند، تا آن‌ها که به سختی می‌توانند از پس مخارج تمریناتشان بربیایند.

ورزشکارانی که به المپیک راه پیدا می‌کنند، می‌توانند از منابع مختلفی درآمد کسب کنند: از حامیان مالی و پاداش‌های نقدی و غیرنقدی که توسط کشورشان اعطا می‌شود، تا جایزه مالی که برای نخستین بار در این دوره از المپیک در رقابت‌ها اهدا می‌شود.

اما این جایزه نقدی برای همه رشته‌های ورزشی حاضر در المپیک نیست و این موضوع موجب شده تا برخی از چگونگی تقسیم ثروت‌های تولیدشده در رقابت‌های المپیک ناراضی باشند.

فقط بوکس و دو و میدانی

از بین ۳۲ رشته ورزشی که رقابت‌هایشان در المپیک ۲۰۲۴ پاریس برگزار می‌شوند، فقط در دو رشته جایزه نقدی اهدا می‌شود: دو و میدانی و بوکس.

فدراسیون جهانی دو و میدانی که نهاد بین‌المللی حاکم بر رقابت‌های دو و مسابقات میدانی است، در ماه آوریل به شکل دور از انتظاری اعلام کرد که برندگان مدال طلا در المپیک ۲۰۲۴ پاریس، ۵۰ هزار دلار برای پیروزی در رویداد خود دریافت خواهند کرد.

یک ماه بعد، اتحادیه جهانی بوکس نیز اعلام کرد که جوایز نقدی اهدا خواهد داد. جایزه این نهاد بین‌المللی برای کسانی که در رشته بوکس به مقام قهرمانی المپیک برسند، ۱۰۰ هزار دلار است که البته یک ‌چهارم از این مبلغ به فدراسیون‌های ملی ورزشکاران و یک ‌چهارم دیگر به مربیان آن‌ها تعلق خواهد گرفت.

در هر دو رشته، دارندگان مدال نقره و برنز نیز مبالغ کمتری دریافت خواهند کرد. اتحادیه جهانی بوکس به شرکت‌کنندگان تا رتبه پنجم جایزه می‌دهد.

در واقع این مقام‌های المپیک نیستند که به شکل مستقیم به برندگان مدال در این دو رشته، جایزه نقدی اهدا می‌کنند، بلکه نهادهای بین‌المللی متولی این دو رشته ورزشی تصمیم گرفته‌اند که به ورزشکارانشان در المپیک جایزه بدهند.

فدراسیون جهانی دو و میدانی بخشی از پولی را که به عنوان سهمی از درآمدهای تولیدشده در رقابت‌ها، از کمیته بین‌المللی المپیک دریافت می‌کند، برای پرداخت جوایز استفاده می‌کند. این پول قبلاً برای بهبود و توسعه ورزش‌های مرتبط با این فدارسیون هزینه می‌شد. در عین حال برخی نیز این پرسش را مطرح کرده‌اند که اصولا پرداخت جایزه نقدی، انتخاب درستی هست یا نه.

دکتر تام بَسون از «مرکز کسب ‌و کار در جامعه» در دانشگاه کاونتری که در زمینه رویدادهای بزرگ ورزشی تخصص دارد، می‌گوید: «شاید این‌ که پول به برندگان می‌رسد، این ایده را تقویت می‌کند که ورزشکاران برتر (در ازای حضورشان در المپیک) در حال دریافت حقوق هستند.»

او می‌افزاید: «به احتمال بسیار زیاد، آن‌ها که جایزه نقدی را دریافت می‌کنند، همان ورزشکاران موفقی هستند که تا همین‌‌ جا درآمد قابل ملاحظه‌ای از حامیان مالی و شرکت در آگهی‌های تبلیغاتی به دست می‌آورند.»

به گفته آقای بسون، یکی از انتقادها این است که این پول «به‌جای اینکه به کسانی پرداخت شود که در اوج دوران ورزشی خود هستند، می‌توانست بهتر هزینه شود. این پول می‌توانست صرف رشد ورزشکاران شود یا به جوان‌ترها اهدا شود.»

اما پول بیشتر حتی برای قهرمانان المپیک نیز می‌تواند سودمند باشد، چرا که برخی از آن‌ها با شرایط مالی دشواری روبه‌رو هستند. اولگا کوربوت، ژیمناست افسانه‌ای شوروی که در طول دوران حرفه‌ای خود چهار مدال طلا و دو نقره کسب کرد، در سال ۲۰۱۷ مجبور شد سه مدال خود را به مبلغ ۳۳۳ هزار و ۵۰۰ دلار بفروشد.

برخلاف رشته دو و میدانی، منبع پولی که برای رشته بوکس پرداخت می‌شود، کمتر مشخص است. کمیته بین‌المللی المپیک می‌گوید که اتحادیه جهانی بوکس «از نظر مالی شفاف نیست» و به همین دلیل اخیرا همه ارتباطاتش را با این نهاد قطع کرده است.

کمیته بین‌المللی المپیک در یک بیانیه عمومی با لحنی خشک اعلام کرد: «همانند وضعیت همیشگی اتحادیه جهانی بوکس، مشخص نیست که پول از کجا می‌آید.»

دکتر بَسون اضافه می‌کند: «چه بسا یکی از استدلال‌ها این باشد که اتحادیه جهانی بوکس این کار را انجام داده تا کماکان خودش را بخشی از المپیک نشان بدهد و تا جایی که می‌تواند، خود را مرتبط نگاه دارد.»

افتخار ملی

راه‌های زیاد دیگری نیز وجود دارد که ورزشکاران می‌توانند بعد از قهرمانی در المپیک به پاداش‌های مالی دست پیدا کنند.

بسیاری از ورزشکارانی که موفق می‌شوند در المپیک به روی سکو بروند، در کشور خودشان پاداش‌هایی دریافت می‌کنند.

گفته شده که در میان کشورهای جهان، سنگاپور بیشترین جایزه را به ورزشکاران مدال‌آورش پرداخت می‌کند. در حال حاضر هر ورزشکار سنگاپوری که موفق شود در پاریس به مدال طلا دست یابد، ۷۵۰ هزار دلار (معادل یک میلیون دلار سنگاپور) دریافت خواهد کرد.

برای کشور میزبان، فرانسه، این مبلغ ۸۰ هزار یورو (۸۷ هزار دلار) است. این درحالی‌ است که حتی ورزشکاران مراکشی، مبلغ بسیار بیشتری می‌گیرند. آن‌ها هر کدام در صورت کسب مدال طلا، ۲۰۰ هزار دلار دریافت می‌کنند.

این مبلغ از ایالات متحده هم بیشتر است. در آمریکا، صندوقی که به نام «عملیات طلا» شکل گرفته، به هر کسی که طلا بگیرد ۳۷ هزار و ۵۰۰ دلار اختصاص می‌دهد.

برخی کشورها مانند بریتانیا هیچ گونه پاداش مالی به ورزشکارنشان پرداخت نمی‌کنند.

در بریتانیا در عوض، مبالغی برای دوران تمرینات و آماده‌سازی المپیک به ورزشکاران پرداخت می‌شود. در تیم بریتانیا ورزشکارانی که به عنوان بخت‌های جدی کسب مدال شناسایی می‌شوند، می‌توانند تا مبلغ ۲۸ هزار پوند در سال دریافت کنند.

هر چند که این مبالغ به هیچ وجه کم نیستند، اما با ثروت عظیمی که برخی از ورزشکاران معروف جهان به دست می‌آورند، قابل مقایسه نیستند.

دکتر بَسون می‌گوید: «در رقابت‌های المپیک شما در حقیقت با ترکیبی از ورزشکاران (از نظر سطح درآمد) رو به رو هستید؛ از کسانی که مانند اعضای تیم ملی بسکتبال آمریکا، حقوق‌های بسیار بالایی دریافت می‌کنند تا ورزشکارانی که شغل‌های پاره‌وقت دارند تا بتوانند هزینه‌هایشان را تامین کنند.»

قدرت ستاره‌ها

بر اساس فهرست سالانه ثروتمندان ورزشی که توسط مجله فوربس منتشر شده، جان رام، گلف‌باز اسپانیایی، پردرآمدترین ورزشکار المپیک ۲۰۲۴ پاریس است. فوربس تخمین می‌زند که او ۲۱۸ میلیون دلار در سال گذشته درآمد داشته است. او بیشتر این پول را از طریق شرکت در تور گلف «لیو»‌ به دست آورده است که بودجه‌اش را عربستان سعودی تامین می‌کند.

عجیب نیست که نفر دوم پردرآمدترین ورزشکاران المپیک، لبران جیمز، از ستاره‌های بسکتبال ایالات متحده است. طبق برخی گزارش‌ها او ۱۲۸ میلیون دلار درآمد داشته است.

با توجه به اهمیت بالایی که رشته‌های گلف و بسکتبال در سطح جهانی دارند، احتمالا شرکت در المپیک، تاثیر چندانی بر درآمدهای بسیار زیاد رام و جیمز ندارد.

اما برای ورزشکاران که شهرت و موقعیت پایین‌تری دارند، کسب مدال می‌تواند به درآمدی منجر شود که به آن به شدت نیاز دارند.

آن‌ها اغلب در قراردادهای تبلیغاتی خود بندی دارند که می‌گوید اگر به روی سکو برسند، از حامیان مالی پاداش دریافت خواهند کرد.

این بندها معمولاً محرمانه هستند، اما در سال ۲۰۱۶ در پی یک اختلاف حقوقی بین شرکت‌های «نایکی» و «نیوبالانس» فاش شد که بوریس بریان، دونده آمریکایی، در صورت کسب مدال طلا در المپیک ۱۵۰ هزار دلار دریافت می‌کرد.

دکتر بَسون می‌گوید: «فکر می‌کنم خیلی از مردم ورزشکاران برتر ایالات متحده یا فوتبالیست‌های در سطح جهانی را در تیم‌های اروپایی می‌بینند و فکر می‌کنند که ۱۰۰ هزار یا ۲۰۰ هزار دلار در هفته، درآمدی عادی برای ورزشکاران است. اما در دنیای واقعی، این‌طور نیست.»

او می‌گوید: «ورزشکاران زیادی هستند که برای تأمین هزینه‌های خود مشکل دارند . چند سال پیش تحقیقی در استرالیا انجام شد و اساساً دریافتند که ۴۰ درصد از ورزشکارانی که در حال حاضر برای بازی‌های المپیک ۲۰۳۲ تمرین می‌کنند، شغل پاره‌وقت یا تمام‌وقت دارند.»

حتی در ایالات متحده که بسیاری از ثروتمندترین ستاره‌های ورزشی جهان در آن هستند، رقابت برای بسیاری از ورزشکاران دشوار است.

مطالعه‌ای که اخیرا توسط کمیته المپیک و پارالمپیک ایالات متحده انجام شد، نشان داد که ۲۶ و نیم درصد از ورزشکاران فعلی، کمتر از ۱۵ هزار دلار در سال درآمد دارند.

تغییرات آینده

بحث دشوار درباره پرداخت جایزه نقدی به ورزشکاران به این زودی‌ها به پایان نخواهد رسید. کماکان این پرسش به شکلی جدی مطرح است که آیا پرداخت این جوایز، بهترین راه خرج کردن این پول‌هاست یا نه. و البته این احتمال وجود دارد که پرداخت جوایز نقدی به فراتر از رشته‌های دو و میدانی و بوکس نیز گسترش یابد.

دکتر بَسون می‌گوید: «مطمئناً فدراسیون‌ها تحت فشار قرار خواهند گرفت تا جایزه نقدی اهدا کنند.»

با این ‌حال، این وضعیت ممکن است برای ورزش‌هایی که پوشش رسانه‌ای کمتر و درنتیجه پول کمتری دریافت می‌کنند، مشکلاتی ایجاد کند.

دکتر بَسون می‌گوید: «دو و میدانی و بوکس بین‌المللی دو تا از پرطرفدارترین ورزش‌ها در سراسر جهان هستند. این دو رشته از جمله رشته‌هایی هستند که آسان‌تر می‌توانند از طریق حامیان مالی یا آگهی‌های بازرگانی به منابع مالی اضافی دسترسی پیدا کنند.»

او می‌افزاید:‌ «و شاید در ورزش‌های دیگر، مثل قایقرانی، حتی اگر فشار برای پرداخت جایزه نقدی به ورزشکارانشان وجود داشته باشد، آن‌ها ممکن است نتوانند به آسانی این کار را عملی کنند.»

قهرمانان المپیک ۲۰۲۴ پاریس حداقل می‌توانند خود را با این واقعیت تسلی دهند که اگر در بازی‌های امسال پیروز شوند، مدالی دریافت خواهند کرد که تضمین‌شده در آن طلای واقعی وجود داشته باشد.

و ارزش این مدال طلا چقدر است؟

مدال طلای المپیک امسال، حاوی ۵۰۵ گرم نقره و شش گرم طلاست (مدال‌های طلای المپیک از سال ۱۹۱۲ دیگر به طور کامل از طلا ساخته نمی‌شوند). ارزش خام این مدال‌ها ۹۵۰ دلار است.

با همه این احوال قهرمانان المپیک پاریس امیدوارند که خاطرات پیروزی‌هایشان قابل قیمت‌گذاری نباشد.