پیشروی ارتش اوکراین در خاک روسیه تصویر پوتین به عنوان «آقای امنیت» را مخدوش می‌کند

کورسک.

این یکی از اولین واژه‌هایی بود که به عنوان خبرنگار بی‌بی‌سی در مسکو درباره آنها خبر نوشتم و گزارش دادم.

در سال ۲۰۰۰ گزارشی از غرق شدن زیردریایی کورسک در آبهای یخ بسته دریای بارنتز نوشتم. در آن حادثه یک صد و هجده سرنشین زیردریایی کشته شدند.

در آن زمان، کمتر از شش ماه از ریاست جمهوری ولادیمیر پوتین می‌گذشت و به خاطر می‌آورم که شبکه‌های تلویزیونی روسیه او را به خاطر نحوه مدیریت فاجعه مورد انتقاد قرار می‌دادند.

این هفته ۲۴ سال از غرق شدن زیردریایی کورسک کی-۱۴۱ گذشته است اما بار دیگر اسم کورسک به گزارش‌های من از روسیه راه یافته است.

این بار منظور منطقه کورسک است که نیروهای ارتش اوکراین تهاجم غافلگیرانه خود را در آن آغاز کردند و طی ۹ روز گذشته، بخش‌هایی از خاک روسیه را تصرف کرده‌اند.

کورسک این بار هم همان کلمه است اما روسیه سال ۲۰۲۴ با روسیه ۲۰۰۰ تفاوت بسیار کرده است.

این بار در تلویزیون روسیه هیچ نشانه‌ای از انتقاد از پوتین در مقام رئیس جمهور وجود ندارد، نسبت به تصمیم‌های او هیچ تردیدی ابراز نمی‌شود و هیچ اشاره‌ای هم به این موضوع نشده است که تهاجم او به اوکراین عامل وقوع این رویداد تکان دهنده بوده است.

از زمان اولین انتخاب پوتین به ریاست جمهوری روسیه، کرملین ربع قرن فرصت داشته است تا بر رسانه‌ها و منابع اظهارنظر در این کشور محدودیت شدیدی را اعمال کند.

با این وجود، آیا این واقعه به موقعیت ولادیمیر پوتین آسیب خواهد زد؟

این سوالی است که در طول دو سال و نیم گذشته هم بارها از من پرسیده شده است: در سال ۲۰۲۲ که ارتش اوکراین ناو جنگی مسکوا، یعنی گل سرسبد ناوگان دریایی روسیه در دریای سیاه را غرق کرد همین سئوال مطرح شد.

چند ماه بعد و پس از عقب‌نشینی شتابزده ارتش روسیه از شمال شرق اوکراین و دوباره در سال ۲۰۲۳ و در جریان شورش واگنر که مزدوران مسلح به سمت مسکو به راه افتادند باز هم این سئوال در مورد اقتدار ولادیمیر پوتین مطرح شد.

اما رئیس‌جمهور پوتین از همه این دشواری‌ها عبور کرد و ظاهرا آسیبی هم ندید. بنابراین حالا هم مطمئن است که می‌تواند بر این بحران غلبه کند.

اما موضوع این است که شورش واگنر یک روزه پایان یافت اما عملیات تهاجمی اوکراین به داخل مرز روسیه بیش از یک هفته است که ادامه دارد.

و هرچه اشغال خاک روسیه بیشتر ادامه یابد، فشار بر رهبری روسیه بیشتر می‌شود و به طور بالقوه آسیب بیشتری به اقتدار ولادیمیر پوتین وارد خواهد کرد.

پوتین در طول دو دهه و نیم حکومت چهره «آقای امنیت» را برای خود ترسیم کرده یعنی تنها کسی در این کشور پهناور که قادر به حفظ امنیت روس‌ها است.

پوتین و مقام‌های روسیه حمله تمام‌عیار نظامی به اوکراین، یا به قول مقامات روسی «عملیات نظامی ویژه»، را به عنوان راهی برای تقویت امنیت ملی این کشور برای مردم روسیه عنوان کردند.

با گذشت دو سال و نیم از این جنگ، هیچ نشانه‌ای از «ایمنی و امنیت» دیده نمی‌شود.

حضور ناتو در مرزهای روسیه افزایش یافته زیرا سوئد و فنلاند بعد از چندین دهه بی‌طرفی، به پیمان ناتو پیوسته‌اند. شهرهای روسیه هدف حملات منظم پهپادهای اوکراینی قرار می‌گیرند. و حالا هم سربازان اوکراینی در حال تصرف خاک روسیه هستند.

ولادیمیر پوتین با دقت در انتخاب کلمات خود سعی کرده است به مردم روسیه چنین القا کند که جای نگرانی و واهمه نیست.

او در اشاره به تهاجم اوکراین به خاک روسیه از به کار بردن کلمه «تهاجم» اجتناب ورزیده است.

در عوض او از «شرایط در منطقه مرزی» یا «حوادثی که در جریان است» صحبت کرده است.

رهبر کرملین همچنین حمله اوکراین را اقدامی «تحریک آمیز» خوانده است.

اما اقدام بعدی رئیس جمهور روسیه چه می‌تواند باشد؟

از او نباید انتظار داشت که تلفن را بردارد و با مقامات اوکراین تماس بگیرد.

مقامات روسیه به صراحت اعلام کرده‌اند که به خاطر حمله اوکراین، فکر مذاکرات صلح را کنار گذاشته‌اند.

البته هیچ مذاکره‌ای در مقیاس قابل توجه هم در برنامه نبوده است.

در واقع، این هفته ولادیمیر پوتین دقیقا هدف خود را اعلام کرد: «... مجبور کردن دشمن به خروج از خاک روسیه.»

اما اعلام این هدف یک چیز است و تحقق یافتن آن چیز دیگر.

با وجود اعزام نیروهای کمکی به منطقه کورسک، ارتش روسیه هنوز نتوانسته است این بخش از سرزمین‌های روسیه را باز پس بگیرد.

در حالیکه صبح پنجشنبه از کنار کاخ کرملین رد می‌شدم، کمی توقف کردم.

تعدادی کارگر مشغول چیدن صندلی‌ و صفحه‌های نمایش برای برگزاری یک رویداد بودند و همزمان نماهنگی از یک تصنیف قدیمی ادیت پیاف، خواننده فرانسوی، با عنوان «نه، از هیچ چیز پشیمان نیستم» از یکی از صفحه‌های نمایش پخش و در سراسر میدان طنین اندازه می‌شد.

لحظه‌ای بسیار سورئال بود.

تا کنون ولادیمیر پوتین هیچ نشانه‌ای از پشیمانی از آغاز تهاجم تمام عیار به اوکراین از خود بروز نداده است.

ظاهرا او از تصمیمی که در آن زمان گرفت پشیمان نیست.

و اگر اظهارات عمومی او منعکس کننده واقعی ذهنیت کنونی او باشد، همچنان معتقد است که برای این جنگ فقط یک نتیجه متصور است: پیروزی روسیه.