نگاهی به پارالمپیک پاریس؛ نمایش درخشان ایران و مدالی که به‌خاطر «ام‌البنین» به باد رفت

با پایان پارالمپیک ۲۰۲۴ پاریس ، کار ورزشکاران ایران هم با کسب ۸ طلا، ۱۰ نقره، ۷ برنز به پایان رسید. ایران که با ۶۵ ورزشکار در ۱۰ رشته ورزشی در این دوره از رقابت‌ها شرکت کرده بود، در نهایت در جایگاه چهاردهم جدول رده‌بندی پارالمپیک پاریس قرار گرفت و در مجموع ۲۵ مدال کسب کرد.

با نگاهی به عملکرد کاروان ورزشی ایران در دوره‌های پیشین پارالمپیک، می‌توان گفت این بهترین نتیجه ایران در تمام دوره‌ها بوده است. ورزشکاران ایران بعد از کسب ۱۴ مدال در پارالمپیک ۲۰۰۸ پکن، در هر یک از پارالمپیک‌های ۲۰۱۲ لندن، ۲۰۱۶ ریو و ۲۰۲۰ توکیو موفق به کسب ۲۴ مدال شده بودند.

این بار اما در پاریس تعداد مدال‌ها به ۲۵ مدال ارتقا پیدا کرد، هرچند تعداد طلاهای کسب شده در این دوره از پارالمپیک توکیو (۱۲)، لندن (۱۰) و حتی پارالمپیک ۲۰۰۰ سیدنی (۱۲) کمتر بود.

در پاریس، امیرحسین علیپور (پرتاب وزنه)، سعید افروز (پرتاب نیزه)، یاسین خسروی (پرتاب وزنه)، روح‌اله رستمی، علی اکبر غریب شاهی و احمد امین‌زاده (وزنه‌برداری) ساره جوانمردی (تپانچه بادی ۱۰ متر) و تیم ملی والیبال نشسته، ۸ طلای کاروان ایران را کسب کردند.

زنان مدال‌آور؛ شگفتی‌سازان در اولین حضور

از ۱۲ زن کاروان پارالمپیک ایران در پاریس ۶ نفر مدال گرفتند. ساره جوانمردی تنها طلایی زن کاروان ایران بود که پیش از رقابت‌ها هم شانس کسب مدال طلا برای او پابرجا بود.

نکته جالب درباره سایر مدال‌آوران زن ایران اما این بود که همگی اولین پارالمپیک خود را در پاریس تجربه می‌کردند. جالب‌تر اینکه شماری از آن‌ها مانند زهرا رحیمی ۱۵ ساله یا الهام صالحی ۴۳ ساله، کمتر از یک سال از عضویت‌شان در تیم ملی می‌گذشت. در این شرایط رحیمی در پاراتکواندو توانست مدال نقره‌اش را از دست جکی چان، بازیگر معروف هنگ‌کنگی، بگیرد و صالحی در پرتاب نیزه مدال برنز را مال خود کند.

هاجر صفرزاده هم در دوی ۴۰۰ متر مدال نقره گرفت و رکورد آسیا را در این ماده شکست. او پرچم‌دار کاروان ورزشی ایران در پاریس بود و با اینکه در دوی ۲۰۰ متر هم شانس مدال داشت اما در اتفاقی عجیب میخ های کفشش جدا شد و میخ اضافه همراه خود نداشت. همین موضوع هم باعث شد در این ماده چهارم شود.

پرستو حبیبی دیگر مدال‌آور زن ایران در رشته پرتاب کلاب بود که بعد از کسب مدال نقره، تصاویر منتشر شده از محل تمرینش در رسانه‌های داخلی ایران، همه را شوکه کرد. او حتی از ابتدایی‌ترین امکانات تمرینی هم محروم بود و در چنین شرایطی نه تنها نقره گرفت که رکورد آسیا را هم شکست.

فاطمه همتی هم که جوان‌ترین عضو تیم پاراتیر و کمان بود، هم در انفرادی و هم در گروهی توانست مدال طلا بگیرد که این درخشش در اولین سال حضور نداشتن زهرا نعمتی، امیدبخش بود.

خداحافظی ساره جوانمردی پذیرفته نشد

ساره جوانمردی پیش از بازی‌های پارا آسیایی هانگژو به دلیل اینکه به تازگی بچه‌دار شده بود و در شرایط جدید موفق به تمرین نشده بود، تصمیمی برای حضور در این مسابقات نداشت اما با اصرار مسئولان راهی هانگژو شد و به رغم همه مشکلات مدال نقره گرفت.

همان زمان او گفته بود که پارالمپیک پاریس، آخرین حضورش در ورزش قهرمانی است و به دنبال آن از ورزش قهرمانی خداحافظی می‌کند. جوانمردی بعد از کسب طلا گفت: «تصمیم خداحافظی، تصمیمی نبود که یکباره بگیرم و مدت‌ها به این تصمیم فکر کرده بودم. قبل از هانگژو مدت‌ها بود که در ورزش نبودم و تصمیم گرفتم بیایم و سهمیه کسب کنم.»

با این حال اما جالب است که مسئولان ورزش ایران به جای اینکه مراسم معمول خداحافظی و تقدیر را برای او انجام دهند، این تصمیم را جدی نگرفتند. محمد پولادگر، سرپرست کاروان پارالمپیک ایران به ایسنا گفت:‌ «پس از مسابقه با جوانمردی صحبت کردم، فکر می‌کنم خستگی این چند روز حضور در کشور فرانسه و مسابقات، همچنین فشار اردوهای طاقت‌فرسا که پشت سر گذاشته، باعث اعلام این موضوع شد. جوانمردی سرمایه ارزشمند کشور است و قطعا همه تلاش می‌کنیم که حضورش در این عرصه ادامه داشته باشد.»

پاراوزنه‌برداری با سه طلا درخشید

کسب سه طلا توسط ورزشکاران پارا وزنه‌برداری برای کاروان ایران، نشان از ادامه روند خوبی دارد که تیم پارا وزنه‌برداری ایران در المپیک‌ها داشته است. این روند خوب در آخرین روز از رقابت‌های پارالمپیک پاریس با پس گرفتن مدال طلای سیامند رحمان، قهرمان درگذشته، در دسته به اضافه ۱۰۷ کیلوگرم توسط احمد امین‌زاده تکمیل شد.

روح‌اله رستمی (۸۰ کیلوگرم)، علی اکبر غریب شاهی (۱۰۷ کیلوگرم)، احمد امین‌زاده (به اضافه ۱۰۷کیلوگرم)، سه طلایی پارا وزنه‌برداری در پارالمپیک ۲۰۲۴ المپیک بودند و توانستند تعداد مدال‌ها و جایگاه کاروان ایران را به طور چشم‌گیری ارتقا دهند.

با اینکه همچنان رکورد جهان و پارالمپیک در دسته به اضافه ۱۰۷ کیلوگرم متعلق به سیامند رحمان با وزنه ۳۱۰ کیلوگرمی است اما امین‌زاده با مهار وزنه ۲۵۸ کیلوگرمی (در حرکت دوم) در جایگاه نخست قرار گرفت و مدال طلا را از آن خود کرد. او حالا قوی‌ترین مرد پارالمپیک است.

کسب مدال طلای امین‌زاده به اندازه‌ای ارزشمند بود که همه مسوولان کاروان ورزشی ایران در پاریس را به سالن مسابقه کشانده بود و او با مهار وزنه ۲۵۸ کیلوگرمی توانست آخرین مدال طلای کاروان ایران را کسب کند.

قبل از او علی‌اکبر غریب‌شاهی در دسته منهای ۱۰۷ کیلوگرم با مهار وزنه ۲۵۲ کیلوگرمی در دومین حرکت، طلایی شده بود و در کنار امین‌زاده طلایی‌های روز آخر لقب گرفتند. پیش از آن‌ها روح‌الله‌ رستمی در دسته ۸۰ کیلوگرم قهرمان شده بود.

یک مصدومیت «مصلحتی» دیگر مقابل رقیب اسرائیلی؟

مصدومیت سعید صادقیان‌پور، پاراتکواندوکار ایرانی در وزن منهای ۶۳ کیلوگرم درست پیش از رویارویی با حریف اسرائیلی، در مبارزه شانس مجدد برای کسب مدال برنز، اتفاقی بود که گمانه‌زنی‌ها را برای مصلحتی بودن این مصدومیت برای روبه‌رو نشدن با حریف اسرائیلی قوت می‌بخشید.

صادقیان‌پور، پاراتکواندوکار ایرانی در ابتدا مقابل حریفی از جزایر سلیمان به پیروزی دست یافت و به مرحله یک‌چهارم نهایی رسید. او در ادامه مقابل ورزشکاری از برزیل شکست خورد. با اینکه قرار بود در مبارزه شانس مجدد برای کسب مدال برنز به مصاف عدنان میلاد، حریف اسرائیلی برود اما رسانه‌های ایران خبر از آسیب‌دیدگی او دادند.

خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، در این باره نوشت که ورزشکار ایرانی «به دلیل آسیب دیدگی شدید از ناحیه زانوی پای چپ فرصت ادامه حضور در رقابت‌ها را از دست داد.»

البته همزمان با این خبر تصاویری تلویزیونی از مسابقه سعید صادقیان‌‌پور با حریف خود از جزایر سلیمان هم منتشر شده بود که او برای لحظاتی از ناحیه زانوی چپ احساس ناراحتی می‌کرد اما با توجه به سابقه‌‌ای که ورزشکاران ایرانی پیش از رویارویی با حریفان اسرائیلی داشتند، به نظر می‌رسد آسیب‌دیدگی او بهانه‌ای برای جلوگیری از تعلیق فدراسیون ایران باشد.

اعتراض‌هایی که رنگ مدال‌ها را تغییر داد

اعتراض ورزشکاران نسبت به حریفان در رشته‌های دو و میدانی امری طبیعی است و در بسیاری مواقع به تغییر نتایج کسب شده منجر شده است. در پارالمپیک پاریس اما این اعتراض‌ها، سرنوشت مدال سه ورزشکار ایران را تغییر داد.

مدال پرستو حبیبی یکی از همین موارد بود که از برنز به نقره ارتقا یافت. با اینکه ایران اعتراضی ثبت نکرده بود اما پس از پذیرفته شدن اعتراض یکی از شرکت‌کنندگان به عملکرد ورزشکار لهستانی که صاحب مدال نقره شده بود، خواه‌ ناخواه رتبه پرستو حبیبی بالا رفت. در نهایت حبیبی بعد از نماینده تونس در رده دوم قرار گرفت.

این اتفاق برای ظفر ذاکر، ورزشکار ایران در پرتاب وزنه هم رخ داد تا عنوان چهارمی او به مدال نقره تبدیل شود. ماجرا از این قرار بود که مسئولان تیم پارادوومیدانی ایران نسبت به عملکرد دو ورزشکار از صربستان و لهستان که نقره و برنز گرفته بودند، اعتراض کردند و در نهایت با بررسی های انجام شده این اعتراض مورد قبول قرار گرفت.

علیرضا مختاری در پرتاب وزنه اما در جریان این اعتراض‌ها به رتبه بالاتر ارتقا نیافت. او در ابتدا مدال برنز گرفته بود و بعد از پذیرفته شدن اعتراض ایران نسبت به نماینده گرجستان، مدال برنز او به نقره تغییر کرد اما بعد از این اتفاق گرجستان اعتراض دیگری کرد و مسوولان برگزاری بازی‌ها یکی از پرتاب‌های او را قبول کردند و همین موضوع باعث شد او به مدال طلا برسد. نایب قهرمانی به نماینده مراکش رسید و مختاری دوباره برنزی شد.

هشتمین قهرمانی با مهرزاد

تیم والیبال نشسته ایران به واسطه مرتضی مهرزاد و قهرمانی‌های پیاپی‌اش در پارالمپیک پاریس حسابی خبرساز بود. توجه رسانه‌های جهان وقتی بیشتر به ستاره بلند قامت تیم والیبال نشسته ایران جلب شد که در خبرها آمده بود در پاریس تختی متناسب با قامت او وجود ندارد و این ورزشکار ناچار است روی زمین بخوابد.

او اما در همه مسابقات، بیشترین امتیاز را برای تیم ایران کسب کرد و هشتمین قهرمانی پیاپی والیبال نشسته در پارالمپیک را برای کشورش به دست آورد. روزنامه گاردین درباره مهرزاد و نقش او در قهرمانی والیبال ‏نشسته ایران نوشت: «با اینکه مرتضی مهرزاد در زمین والیبال ‏نشسته لبخند نمی‌زند ولی کاملا مشخص است که این پسر چقدر ‏عاشق و شیفته این ورزش است. چه در نیمه‌نهایی مقابل مصر و چه ‏در فینال مقابل بوسنی دیدیم که مهرزاد بعد از به دست آوردن هر ‏امتیاز چطور مشت‌هایش را در هوا تکان می‌دهد و از ته دل شاد ‏است.»

هادی رضایی، کاشف این بازیکن نیز به ورزش سه گفت که او را اولین‌بار ‏زمانی شناخته که شاهد حضورش در یک برنامه تلویزیونی بوده ‏است. رضایی بلافاصله با مهرزاد تماس گرفت و راضی‌اش کرد که ‏والیبال نشسته را امتحان کند. سرمربی ایران درباره آن روزها گفته ‏بود: «مهرزاد خودش را منزوی کرده بود ولی من موفق شدم ذهنش را ‏عوض کنم و مرتضی را به جامعه برگردانم.»

طلایی که پس گرفته شد

یکی از جنجالی‌ترین اتفاقات پارالمپیک ۲۰۲۴ پاریس، پس گرفتن مدال طلای صادق بیت‌سیاح در رشته پرتاب نیزه کلاس F11 بود. او با رکورد ۴۷/۶۴ متر رکورد پارالمپیک را شکست و به مدال طلا رسید اما به دلیل دریافت دو اخطار اخلاقی، در نهایت مدال طلا از او گرفته شد.

بیت سیاح بعد از رکوردشکنی، حرکتی را چاشنی شادمانی‌اش کرد که بریدن سر را تداعی می‌کرد و همان زمان یک اخطار از مسوولان برگزاری مسابقه دریافت کرد. بعد از این اتفاق وقتی متوجه شد که مدال طلا گرفته یک پرچم با محتوای مذهبی از ساک ورزشی‌اش بیرون آورد و در هنگام شادی آن را به اهتزاز درآورد و اخطار دوم و کارت قرمز را دریافت کرد.

روی پرچم این ورزشکار ایرانی عنوان «یا ام‌البنین» به چشم می‌خورد. ام‌البنین، یکی از همسران علی ابن ابوطالب، امام اول شیعیان و مادر فرزندش، ابوالفضل بود.

در قانون ۵۰ منشور المپیک به طور واضح ذکر شده که «هر نوع تظاهرات یا تبلیغات سیاسی، مذهبی یا نژادی در هر مکان، در محل برگزاری بازی یا سایر محل‌های مربوط به المپیک» ممنوع است.

علی اصغر هادی‌زاده، سرپرست تیم پارادوومیدانی ایران درباره این اتفاق گفت: «ما حتی پرچم جمهوری اسلامی ایران را به ورزشکار نمی‌دهیم تا به داخل ورزشگاه ببرد و خودمان پرچم ایران را از روی سکوها به بچه‌ها می‌دهیم، اما بیت سیاح به دلایل اعتقادی و با توجه به باورهای دینی‌اش و عشق و علاقه به حضرت ام‌البنین، پرچمی مزین به نام این بانو نشان داد که این حرکت را نیز یک حرکت خلاف مقررات ورزشی تلقی کردند.»

با این حال حمید بنی تمیم، مدیرکل ورزش و جوانان خوزستان گفته است که او به رغم از دست دادن مدال طلا جایزه ۶۰۰ میلیون تومانی مدال طلا را دریافت می‌کند. همچنین ۲۰۰ متر زمین مسکونی و ۵ هکتار زمین از محل طرح کاشت چوب به او اهدا خواهد شد.