خلیج گوانتانامو؛ پایگاهی که ترامپ می‌خواهد مهاجران غیرقانونی را به آن منتقل کند، کجاست؟

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اعلام کرده است که یک مرکز بازداشت مهاجران در خلیج گوانتانامو ساخته خواهد شد که می‌تواند تا ۳۰ هزار نفر را در خود جا دهد.

ترامپ می‌گوید این مرکز، که در پایگاه نیروی دریایی آمریکا در کوبا ساخته می‌شود و برای نگهداری «خطرناک‌ترین مهاجران غیرقانونی و مجرم» در نظر گرفته شده، از زندان نظامی امنیتی این منطقه مجزا خواهد بود.

ترامپ روز چهارشنبه گفت: «قرار است آن‌ها را به گوانتانامو بفرستیم.»

مدت‌هاست که از خلیج گوانتانامو برای نگهداری مهاجران استفاده می‌شود، اما این رویه با انتقاد برخی گروه‌های حقوق بشری روبرو بوده است.

پایگاه نیروی دریایی آمریکا در خلیج گوانتانامو چه کاربردی دارد؟

این پایگاه نیروی دریایی آمریکا در کوبا به دلیل نگهداری از مظنونان حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ شهرت دارد.

این پایگاه شامل یک مرکز بازداشت نظامی و دادگاه‌هایی برای خارجیانی است که در دوران ریاست‌جمهوری جورج دبلیو بوش، تحت عنوان «جنگ علیه تروریسم»، بازداشت شدند.

این مرکز در سال ۲۰۰۲ به دستور بوش تاسیس شد و اکنون تنها ۱۵ زندانی از جمله خالد شیخ محمد، متهم اصلی حملات ۱۱ سپتامبر، را در خود جای داده است. این تعداد در مقایسه با دوران اوج آن، که نزدیک به ۸۰۰ زندانی داشت، بسیار کمتر شده است.

چند رئیس‌جمهور دموکرات، از جمله باراک اوباما، وعده دادند که این مرکز را تعطیل کنند، اما در عمل نتوانستند این وعده را اجرا کنند.

در کنار آن، یک مرکز کوچک و مستقل برای نگهداری مهاجران وجود دارد که دهه‌هاست از آن استفاده می‌شود. این مرکز که با نام «مرکز عملیات مهاجران گوانتانامو» شناخته می‌شود، در دولت‌های جمهوری‌خواه و دموکرات فعال بوده است.

این مرکز بیشتر محل نگهداری مهاجرانی بوده که هنگام تلاش برای ورود غیرقانونی به آمریکا از طریق قایق بازداشت شده‌اند. اغلب آن‌ها اهل هائیتی و کوبا هستند.

تام هومن، مسئول امور مرزی دولت ترامپ، به خبرنگاران گفت: «ما فقط همان مرکز فعلی مهاجران را گسترش می‌دهیم.» او افزود که این مرکز تحت مدیریت «اداره مهاجرت و گمرک آمریکا» خواهد بود.

برنامه ترامپ چیست؟

ترامپ این خبر را هنگام امضای «قانون لیکن رایلی» اعلام کرد؛ قانونی که مقرر می‌کند مهاجران غیرقانونی بازداشت‌شده به اتهام سرقت یا جرایم خشونت‌آمیز، تا زمان برگزاری دادگاه در بازداشت بمانند.

این لایحه هفته گذشته در کنگره تصویب شد و یکی از نخستین موفقیت‌های دولت ترامپ در زمینه قانون‌گذاری محسوب می‌شود. نام آن از یک دانشجوی پرستاری اهل جورجیا گرفته شده که سال گذشته به دست یک مهاجر ونزوئلایی کشته شد.

ترامپ گفت که مهاجران پس از بازداشت در دریا توسط گارد ساحلی آمریکا مستقیما به این مرکز فرستاده خواهند شد و «بالاترین» استانداردهای بازداشت در آن اعمال خواهد شد.

او می‌گوید این مرکز ظرفیت بازداشت مهاجران غیرقانونی در آمریکا را دو برابر می‌کند.

چه افرادی در گوانتانامو نگهداری خواهند شد؟

مقام‌های دولت آمریکا تاکید کردند که این مراکز بازداشت در گوانتانامو مختص «خطرناک‌ترین مجرمان» خواهد بود.

کریستی نوم، وزیر امنیت داخلی، و تام هومن هنگام گفتگو با خبرنگاران مقابل کاخ سفید، هر دو همین توصیف را به کار بردند.

در بیانیه کاخ سفید، بدون اشاره به جزئیات، آمده است که این مرکز«فضای بازداشت بیشتری برای مهاجران غیرقانونی مجرم که در اولویت بالایی قرار دارند، فراهم خواهد کرد و به نیازهای اجرایی مرتبط با مهاجرت پاسخ خواهد داد».

طرح ترامپ چه واکنش‌هایی را به دنبال داشت؟

دیپا الاگسان، وکیل ارشد «پروژه کمک به پناهندگان بین‌المللی»، طرح ترامپ برای افزایش تعداد مهاجران بازداشتی در گوانتانامو را «نگران‌کننده» توصیف کرد. او در مصاحبه با خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت که این مرکز معمولا برای نگهداری تعداد محدودی از مهاجران «در حد چند ده نفر» استفاده می‌شود.

وینس وارن، مدیر اجرایی «مرکز حقوق اساسی» در نیویورک، که از ده‌ها بازداشتی این پایگاه پس از یازدهم سپتامبر دفاع کرده است، گفت این تصمیم «باید همه را به وحشت بیندازد». او در بیانیه‌ای اعلام کرد که این اقدام پیامی روشن دارد: «مهاجران و پناهجویان اکنون تهدید تروریستی جدید معرفی می‌شوند، گویی مستحق آن هستند که در زندانی دورافتاده رها شوند و از هرگونه خدمات حقوقی و اجتماعی محروم بمانند.»

«پروژه کمک به پناهندگان بین‌المللی» در گزارشی در سال ۲۰۲۴، دولت آمریکا را متهم کرد که مهاجران بازداشت‌شده در دریا را به‌ صورت مخفیانه و در «شرایط غیرانسانی» و بدون محدودیت زمانی در این مرکز نگهداری می‌کند.

به‌ تازگی، سازمان مدنی «اتحادیه آزادی‌های مدنی آمریکا» با ارائه درخواست «آزادی اطلاعات»، خواستار افشای سوابق مرتبط با این مرکز شده است.

دولت بایدن در واکنش اعلام کرد که «این محل یک مرکز بازداشت محسوب نمی‌شود و هیچ مهاجری در آن بازداشت نیست.» اما دولت ترامپ تاکید دارد که مرکز جدید کاملا با هدف بازداشت مهاجران طراحی شده است.

هزینه این طرح چقدر است و چه زمانی افتتاح می‌شود؟

هزینه این مرکز و زمان تکمیل آن هنوز مشخص نیست.

گزارش‌ها حاکی از آن است که دولت ترامپ قصد دارد از کنگره بخواهد هزینه توسعه این مرکز بازداشت را از طریق لایحه بودجه‌ای که جمهوری‌خواهان در حال تنظیم آن هستند، تامین کند.

کریستی نوم، وزیر امنیت داخلی، در پاسخ به پرسش خبرنگاران در کاخ سفید تنها گفت که این بودجه از طریق «سازوکار تطبیق و تخصیص» تامین خواهد شد.

کوبا چه واکنشی نشان داده است؟

ایالات متحده بیش از یک قرن پیش و در پی جنگ آمریکا و اسپانیا در سال ۱۸۹۸، خلیج گوانتانامو را از کوبا اجاره کرد و این وضعیت تا امروز ادامه دارد.

پس از شکست اسپانیا در برابر آمریکا، کوبا استقلال یافت، اما طبق شرایطی که ایالات متحده تعیین کرد، آمریکا حق مداخله در امور کوبا و اجاره زمین برای پایگاه دریایی را برای خود محفوظ داشت.

میگل دیاز-کانل، رئیس‌جمهور کوبا، در پستی در شبکه اجتماعی ایکس این تصمیم را «اقدامی وحشیانه» خواند و تاکید کرد که این پایگاه «در سرزمینی که به صورت غیرقانونی اشغال شده» قرار دارد.

برونو رودریگز، وزیر خارجه کوبا، در ایکس نوشت: «این تصمیم دولت آمریکا برای حبس مهاجران در پایگاهی که خود مرکز شکنجه و بازداشت نامحدود بوده، نشان‌دهنده بی‌اعتنایی به کرامت انسانی و قوانین بین‌المللی است.»