دیدار دوباره دوستان؟ ترامپ با کیم جونگ اون متفاوتی روبرو خواهد شد

در حالیکه دونالد ترامپ همراه با کیم جونگ اون اولین گام‌های تاریخی خود را به سمت قلمرو دشمن بر‌می‌داشت، دوربین‌ها در تقلا بودند از آنها عکس بگیرند.

سال ۲۰۱۹ بود و چهل و پنجمین رئیس جمهور وقت ایالات متحده دستی به بازوی رهبر کره شمالی زد، سپس با این اشاره، کیم او را از مرزی که کشورش را از کره جنوبی جدا می‌کند – و البته رسما این دو کشور هنوز در حال جنگ هستند – به داخل کشورش هدایت کرد.

پشت سر آنها، در منطقه حایل غیرنظامی بین دو کره که به شدت حساس است، هرج و مرج بود زیرا فیلمبرداران تلویزیونی تلاش داشتند از لابلای صف محافظان شخصی رهبر کره شمالی که ظاهرا از هجوم رسانه‌های آمریکایی غافلگیر شده بودند، یک تصویر واضح بگیرند.

در یک مورد، خبرنگاری درخواست کمک کرد و سخنگوی کاخ سفید هم مجبور شد آنها را از خط امنیتی بگذراند تا بتوانند از ملاقات ترامپ و کیم در آنجا عکس بگیرند.

این ملاقات با عجله سازماندهی شده بود و وضعیت موجود این را نشان می‌داد.

کیم خطاب به ترامپ گفت: «هرگز انتظار نداشتم شما را در این محل ملاقات کنم.»

رئیس جمهور ایالات متحده فقط ۳۰ ساعت پیشتر و در آخرین لحظات این ملاقات را از طریق شبکه اجتماعی توییتر – که حالا ایکس خوانده می‌شود - ترتیب داده و پیشنهاد کرده بود که با رئیس کیم در منطقه حایل غیرنظامی «فقط به منظور دست دادن و سلام کردن» ملاقات کند.

این دعوت فی‌البداهه باعث سومین و آخرین فرصت برای گزارش‌های تلویزیونی فوق‌العاده از ملاقات بین رئیس جمهوری که اهل نمایش و تبلیغات است و یک دیکتاتور گوشه‌گیر را ایجاد کرد.

اکنون، به نظر می‌رسد که ممکن است فرصت‌های مشابه بیشتری هم ایجاد شود. ترامپ در مصاحبه‌ای که پنجشنبه گذشته پخش شد به شون هانیتی، مجری شبکه فاکس نیوز، گفت که بار دیگر با کیم تماس خواهد گرفت.

ترامپ افزود: «من با او کنار آمدم. او یک مذهبی متعصب نیست. برعکس، او مرد باهوشی است.»

بی‌بی‌سی دریافته است که در چهار سال گذشته در دوران دولت بایدن، تماس بسیار کمی بین آمریکا و کره شمالی وجود داشته است. دولت بایدن پیام‌هایی ارسال کرد اما پاسخی از پیونگ یانگ دریافت نشد.

آخرین دیدار بین رهبران دو کشور در دوره قبلی ریاست جمهوری ترامپ به توافق مورد انتظار برای وادار کردن کره شمالی به کنار گذاشتن دارایی ارزشمند خود – یعنی تسلیحات هسته‌ای - منجر نشد.

از آن زمان، کیم برنامه موشکی خود را پیش برده و ادعا کرده است که با وجود تحریم‌های شدید بین‌المللی، حتی یک موشک مافوق صوت را با موفقیت آزمایش کرده است.

این وضعیت شباهتی به شرایط زمانی ندارد که ترامپ به خود می‌بالید که او و کیم «عاشق یکدیگر شده‌اند.»

سوال این است که آیا می‌توان این رابطه را دوباره احیا کرد - یا حالا ممکن است شرایط بسیار متفاوت باشد؟

به هر حال واشنگتن حالا با کیم بسیار متفاوتی سر و کار خواهد داشت. طی چهار سال گذشته متحدان و دارایی‌های او تغییر زیادی کرده است - و به نظر می‌رسد که رابطه او با یک رهبر جهانی دیگر نیز تقویت شده است. بنابراین، آیا این بدان معناست که این تحولات، ساز و کار روابط او با ترامپ را برای همیشه تغییر داده است؟

آیا ممکن است رابطه آنها دوباره احیا شود؟

جنی تاون، از مشاوران ارشد و مدیر بخش کره در مرکز استیمسون می‌گوید: «قطعا چنین احتمالی وجود دارد.»

او می‌افزاید: «از تصمیم دونالد ترامپ برای انتصاب یک فرستاده ویژه برای موضوعات حساس، که شامل کره شمالی هم می‌شود، می‌توان این را حدس زد و من فکر می‌کنم که این موضوع به شما نشان می‌دهد که در حال حاضر رویکرد او در این زمینه در چه جهت است.»

ترامپ برخی از کسانی را که به برگزاری نشست‌های او با کیم کمک کردند به کار بازگردانده‌ است. از جمله ریچارد گرنل، سفیر سابق آمریکا در آلمان، به عنوان نماینده ویژه رئیس جمهوری برای ماموریت‌های ویژه در «برخی از ملتهب‌ترین نقاط جهان» از جمله کره شمالی انتخاب شده است.

اما طی این سال‌ها تغییراتی رخ داده است.

خانم تاون می‌گوید: «کره شمالی در اولین سال ریاست جمهوری ترامپ تلاش خواهد کرد تا به او نشان دهد که کیم جونگ اون فعلی همان کسی نیست که در سال ۲۰۱۷ بود - از نظر نظامی قوی‌تر است، از نظر سیاسی قوی‌تر است، و اگر قرار باشد زمانی به همان جایی برگردند که بودند، شرایط تفاوت بسیار کرده است.»

کیم همچنین یک دوست جدید هم پیدا کرده است - رئیس جمهور روسیه ولادیمیر پوتین.

پوتین در ازای دریافت اسلحه و سرباز برای جنگ خود در اوکراین، به کره شمالی با ارسال غذا و سوخت کمک کرده است. پیونگ یانگ دیگر به همان شدت قبل محتاج رهایی از تحریم‌های آمریکا نیست.

کره شمالی مردم را برای ترامپ «آماده کرده است»

راشل مینیونگ لی، که به عنوان تحلیلگر ارشد رسانه‌های کره شمالی برای دولت ایالات متحده کار می‌کرد، به بی‌بی‌سی گفت که پیونگ یانگ با اطلاع‌رسانی در رسانه‌های دولتی در مورد بازگشت دونالد ترامپ به قدرت، مردم خود را «آماده» کرده است.

اما او معتقد است که «شرایط کره شمالی برای ورود به مذاکرات اکنون سختگیرانه‌تر از قبل خواهد بود.»

او افزود: «دو اتفاق باید بیفتد. کره شمالی به اندازه کافی مستأصل شده باشد که به میز مذاکره بازگردد، مثلا به دلیل بحران شدید و نزدیک بودن فروپاشی اقتصادی یا سرد شدن قابل توجه روابط با روسیه؛ یا اینکه ایالات متحده پیشنهادی بسیار متفاوت از پیشنهادهای قبلی به کره شمالی بدهد.»

ترامپ اخیرا در مراسم امضای برخی فرمان‌های ریاست جمهوری در دفتر خود در کاخ سفید به این گمانه‌زنی دامن زد و گفت: «من با او بسیار دوستانه بودم. او از من خوشش آمد. من هم او را دوست داشتم. ما خیلی خوب با هم کنار آمدیم.»

سیدنی سیلر که تا سال گذشته کارمند بخش اطلاعات امور کره شمالی در شورای اطلاعات ملی ایالات متحده بود، می‌گوید: «اما دولت ترامپ این بار باید واقع‌بین باشد.»

او گفت: «موضوع کنترل تسلیحات دنبال نخود سیاه رفتن است. ما هیچ نوع کنترل تسلیحاتی بر کره شمالی نداریم. ما موضوع تلاش برای اعمال کنترل تسلیحاتی بر کره شمالی را امتحان کرده‌ایم.»

او می‌افزاید: «شاید کره شمالی بنشیند و صحبت کند و شاید از پرتاب موشک‌های دوربرد خودداری کند و از انجام هفتمین آزمایش هسته‌ای خودداری کند و این موضوع تا حد زیادی قابل کنترل باشد. این بهترین سناریو است.»

آقای سیلر گفته است: «بدترین سناریواین است که حتی اگر مذاکره را قبول کنند، به پرتاب موشک ادامه دهند. بنابراین، دونالد ترامپ باید این را در نظر بگیرد که تعامل با کره شمالی چقدر ارزش دارد.»

به خصوص به این دلیل که هر دو زخم‌های عمیق از آخرین ملاقات خود دارند.

عکس رسانه‌ای و لغو میهمانی ناهار

من در بازی‌های المپیک زمستانی ۲۰۱۸ در پیونگ چانگ کره جنوبی یک مهمان غیرمنتظره دیدم - خواهر کیم زیر بالکن من نشسته بود.

این اولین بار از زمان پایان جنگ کره بود که یکی از اعضای خانواده کیم به جنوب سفر می کرد، دیداری که فریاد تعجب از تهیه کننده کره‌ای من برآورد. مایک پنس، معاون رئیس جمهور وقت ایالات متحده، نزدیک او روی نیمکت نشسته بود.

آنچه من مشاهده کردم این بود که برای آنها سخت بود به هم نگاه کنند. با اینهمه، این یک گام فوق‌العاده برای دیپلماسی و چند ماه پیش از آن غیرقابل تصور بود.

زمانی که ترامپ در ژانویه ۲۰۱۷ روی کار آمد، درباره کره شمالی به او هشدار داده شده بود.

سه رئيس جمهور قبلی تلاش كرده بودند كه پس از چندين دور مذاكرات و تحريم، دولت کره شمالی را برای كنار گذاشتن تسليحات هسته‌ای تحت فشار قرار دهند ولی ناكام مانده بودند.

پس از مراسم تحلیف دونالد ترامپ، کیم تقریبا هر ماه یک موشک آزمایش می‌کرد.

رئیس جمهور آمریکا هم در توییتر خشم خود را ابراز و تهدید می‌کرد که «آتش و خشم» بر کره شمالی خواهد بارید. او به کیم لقب «مرد موشکی کوچک» داد و پیونگ یانگ هم متقابلا ترامپ را «پیر ناتوان» خواند.

سپس تهدیدهایی مبنی بر فشار دادن دکمه‌های هسته‌ای، اول از سوی پیونگ یانگ و سپس از سوی واشنگتن به گوش رسید.

ترامپ در توییتر نوشت که او نیز یک دکمه هسته‌ای دارد، اما این دکمه بسیار بزرگ‌تر و قدرتمندتر از دکمه هسته‌ای کیم است و افزود: «و دکمه من کار می‌کند!»

پس از یک سال مجادلات سخت و حاشیه‌های آن که باعث شد برخی در سئول به این فکر کنند که ممکن است لازم باشد برای جنگ برنامه‌ریزی کنند، همه چیز تغییر کرد.

رئیس جمهور لیبرال کره جنوبی، مون جائه این، امیدوار بود یخ مراوده با پیونگ یانگ به نحوی یخ‌ها را آب کند. او که والدینش هنگام جنگ از شمال گریخته بودند در اردوگاه پناهندگان به دنیا آمده بود. او حتی در جریان توافق دو کره برای دیدار بستگان در دو سوی مرز، به شمال رفته و با عمه‌اش در آنجا دیدار کرده بود.

وقتی پیونگ یانگ در زد و پرسید آیا می‌تواند در بازی‌های المپیک زمستانی شرکت کند، سئول، به رهبری مون، در را کاملا به روی آن کشور باز کرد.

ترامپ با وعده تاریخ‌سازی برای دیدار با کیم وارد سنگاپور شد.

رهبر کره شمالی شبانه در مرکز این شهر پر زرق و برق قدم زد و طوری از خود سلفی گرفت که گویی با دوستانش برای تفریح شبانه در این شهر است. او به ندرت به خارج از مرزهای کشورش سفر کرده بود اما ثابت کرد که او هم می‌داند چگونه باید نمایش اجرا کند.

اما حتی پس از دست دادن با ترامپ و تصاویر بیشماری که از این ملاقات گرفته شد، مشخص شد که این نوع دیپلماسی بسیار شخصی در مقایسه با وعده‌های ملموس تاثیر چندانی بر خلع سلاح کره شمالی نداشت.

این دو بیانیه‌ای مبهم درباره تلاش در جهت خلع سلاح هسته‌ای امضا کردند و قول دادند که دوباره با هم ملاقات کنند.

ریسک دومین نمایش ترامپ و کیم در ویتنام بالاتر بود. گرفتن عکس دیپلماتیک برای رئیس‌جمهور ایالات متحده که به مهارت خود در معامله می‌بالد، کافی نبود.

ما خبرنگاران ساعت‌ها در خیابان‌های مرطوب هانوی در مقابل هتل متروپل ساخت دوران استعمار فرانسه منتظر ماندیم. به ما گفته بودند که آنها در این محل در حال صرف ناهار هستند.

اما معلوم شد، قرار ناهار لغو شده بود.

قمارهایی که نتیجه نداد

بی‌بی‌سی با سه نفر که در این اجلاس شرکت کرده اند صحبت کرده است تا موارد اشتباه رخ داده در این ملاقات‌ها را جمع‌آوری کند. به نظر می‌رسد هر دو رهبر احتمالا تصور کرده بودند که دستشان در این قمار بیش از حد واقع خوب است.

ترامپ پیشنهاد داده بود که در صورتیکه کیم از تمام سلاح‌های هسته‌ای، مواد هسته‌ای و تاسیسات هسته‌ای خود دست بردارد، تحریم‌های آمریکا علیه کره شمالی را لغو کند.

طبق گزارش‌ها پیشاپیش به رئیس‌جمهور آمریکا هشدار داده شده بود که کره شمالی قبل از این چنین توافقی را رد کرده است، اما او احساس می‌کرد که رابطه شخصی او با رهبر کره شمالی به موفقیت او کمک می‌کند.

ولی چنین نشد.

کیم روی ترامپ قمار کرده بود که توافقی ساده‌تر را بپذیرد. او نیز فکر می‌کرد که رابطه شخصی آنها به او امکان موفقیت خواهد داد. او پیشنهاد کرد که تاسیسات قدیمی کره شمالی را در برابر لغو همه تحریم‌های آمریکا از سال ۲۰۱۶ به بعد برچیند.

آقای سیلر می‌گوید: «ملاقات در سنگاپور به کیم جونگ اون اعتبار و این باور را داده بود که در نهایت، ایالات متحده به خود می‌آید و با شرایط او با او صحبت خواهد کرد.»

او می‌گوید: «او با چنین انتظاری به میز مذاکره آمده بود زیرا ما می‌دانیم که کره جنوبی‌ها به آرامی به او گفته بودند که دونالد ترامپ از نظر سیاسی در موقعیت بدی است، دیگر به حرف جان بولتون گوش نمی‌دهد و حاضر است توافقی را بپذیرد که طبق آن، در برابر حذف بخش کوچکی از برنامه هسته‌ای شما، درباره لغو تحریم‌ها گفتگو کند.»

اما رئیس جمهور نیز در جریان قرار گرفته بود. به او گفته شده بود که کره شمالی همچنان خواهد توانست در یک سایت غنی‌سازی در نزدیکی پیونگ یانگ اورانیوم تسلیحاتی تولید کند. ایالات متحده گفته است که سایت‌های دیگری را که کره شمالی فکر می‌کرد پنهان نگاه داشته زیر نظر داشت.»

ترامپ بعدا گفت: «فکر می‌کنم آن‌ها از اینکه ما چه قدر اطلاعات داشتیم تعجب کردند.»

البته توافقی که کیم ارائه کرد بدون محتوا نبود اما رئیس جمهوری آمریکا آن را کافی نمی‌دانست. آقای سیلر می‌گوید: «کیم جونگ اون با یک پیشنهاد پای میز مذاکره آمد اما پیشنهاد دیگری همراه نداشت. بنابراین، وقتی دونالد ترامپ گفت ما باید بهتر از این کار کنیم، کیم جونگ اون کاملا انعطاف ناپذیر ماند.»

آیا کیم سعی کرد توافق را حفظ کند؟

بی‌بی‌سی از منابع خود دریافته است که کیم تلاش کرد تا این توافق را حفظ کند. او یک دستیار خود را برای ملاقات با آمریکاییان فرستاد تا یادآوری کند که چه چیزی روی میز است و اینکه اگر آمریکا این پیشنهاد را قبول کند، آنها تمامی تاسیسات خود در یونگ بیون را بر خواهند چید.

اما ترامپ پیشاپیش راهی فرودگاه بود.

آقای سیلر می گوید: «داستان ملاقات در هانوی را باید درست فهمید. برداشت رایج این است که دونالد ترامپ از اتاق خارج شد. این یک معامله بر سر همه چیز یا هیچ چیز بود، و زمانی که کیم جونگ اون نشان داد که مایل نیست همه چیز را روی میز بگذارد، دونالد ترامپ راهش را کشید و رفت. این یک ارزیابی بسیار ساده‌نگرانه از آن چیزی است که در هانوی اتفاق افتاد.»

همزمان با سفر بازگشت ترامپ به واشنگتن، کره شمالی دست به اقدامی بی‌سابقه زد و یک نشست خبری برگزار کرد. ری یونگ هو، وزیر امور خارجه کره شمالی به خبرنگاران گفت که این فرصت ممکن است دیگر هرگز پیش نیاید.

هنوز این فرصت پیش نیامده است و ممکن است این بار کیم قبل از تصمیم در مورد شرکت در یک نشست دیگر، بهتر به آن فکر کند.