چرا مردم در این کشور هر روز ساعت ۱۱:۵۲ اعتراض می‌کنند؟

هر روز دقیقاً ساعت ۱۱:۵۲ به وقت محلی، خیابان‌های سراسر صربستان برای ۱۵ دقیقه مسدود می‌شوند، ترافیک متوقف شده و مردم سکوت می‌کنند.

پس از فرو ریختن مرگبار سایبانی در ایستگاه راه‌آهن شهر نووی ساد، دومین شهر بزرگ صربستان، در ماه نوامبر، معترضان به دنبال عدالت هستند.

این راه‌بندانِ ۱۵ دقیقه‌ای هر روز در همان ساعتی برپا می‌شود که سایبان فروریخت؛ اقدامی برای گرامی‌ داشتن یاد ۱۵ نفری که در جریان این حادثه کشته شدند.

از زمان این حادثه ده‌ها نفر از جمله وزیر پیشین ساخت‌وساز صربستان، دستگیر شده‌اند. این عضو سابق کابینه، ظرف چند روز بعد از این حادثه از مقام خود استعفا کرد، اما هرگونه اقدام اشتباه و مجرمانه‌ای را رد کرد.

از آن زمان، کشور در خشم و عزای عمیق است. اعتراضاتی پراکنده در سراسر کشور رخ داده اما پس از آنکه گروهی از دانشجویان دانشگاه بلگراد در اواسط نوامبر دانشکده خود را اشغال کردند، این راه‌بندان تدریجاً به بیش از ۵۰ دانشکده و تعدادی از مدارس متوسطه در سراسر کشور گسترش یافته است.

ده‌ها هزار نفر به دانشجویان پیوستند و در خیابان‌های پایتخت بلگراد حضور یافتند و خواهان پاسخگویی بابت این حادثه شدند.

«ما همه زیر سایبان هستیم»

اعتراض روز یکشنبه بزرگ‌ترین تجمع در صربستان در سال‌های اخیر بود.

چراغ‌ روشن تلفن‌ها، میدان مرکزی بلگراد را پوشانده و سکوت، خیابان‌های پر از ده‌ها هزار نفر را فرا گرفته بود که برای ۱۵ دقیقه به یاد قربانیان فروریختن سایبان سکوت کردند.

ماکسیم ایلیچ، دانشجوی پزشکی از نووی ساد، به بی‌بی‌سی صربی گفت: «دانشجویان مدت‌ها بیش از حد سکوت کرده بودند و تمام این وقایع، آخرین قطره مسئولیت‌ناپذیری بود که جام صبر ما را سرریز کرد.»

کشاورزان، کارکنان بخش بهداشت و درمان، بازیگران، هنرمندان و ساکنان بلگراد و دیگر شهرهای صربستان به دانشجویان پیوستند.

در لحظه سکوت، تظاهرکنندگان بنری را باز کردند که روی آن نوشته شده بود: «ما همه زیر سایبان هستیم».

آن‌ها فرو ریختن سایبان ایستگاه قطار را به فساد گسترده و کارهای ساختمانی بی‌کیفیت در ساختمان ایستگاه، که در سال‌های اخیر دو بار به عنوان بخشی از پروژه‌هایی با شرکت‌های دولتی چینی بازسازی شده بود، نسبت می‌دهند.

لیدیا از شهر پانچفو در نزدیکی بلگراد، به بی‌بی‌سی صربی گفت: «من آمده‌ام از تغییراتی حمایت کنم که در حال شکل گرفتن و اوج گرفتن هستند؛ تغییراتی که معتقدم به نقطه اوج خود رسیده‌اند.»

«ضروری است که همه چیز را از پایه تغییر دهیم و به سوی یک زندگی‌ جدیدتر و سالم‌تر حرکت کنیم.»

او افزود که به اعتراضات دانشجویان ایمان دارد، تعداد زیاد جوانان خود هشداری برای همه است.

او گفت: «من تمام مدت در کنار دانشجویان ایستاده‌ام چون آن‌ها به حرف خود پایبند بوده و موضع خود را تغییر نداده‌اند.»

«دست‌های خونین» به نماد اعتراض‌ها تبدیل شده است و همراه با شعار «فساد می‌کُشد» بر سر زبان‌ها افتاده است. پیام‌هایی مانند «دست‌های شما خونین است»، «کشور متعلق به کودکان است» و «همه به راه‌بندان‌ها بپیوندند» روی بنرهای مختلف دیده می‌شد.

پس از سکوت ۱۵ دقیقه‌ای، جمعیت صدای بلندی سر دادند و شعارهایی علیه مقامات سر دادند.

درخواست‌های برآورده‌ نشده

مقام‌های صربستان ادعا می‌کنند که خواسته‌های معترضان را با آغاز تحقیق و انتشار بخشی از اسناد مربوط به بازسازی سایبان ایستگاه راه‌آهن نووی ساد برآورده کرده‌اند، اما دانشجویان می‌گویند اسناد ناقص هستند.

آن‌ها همچنین خواهان استعفای نخست‌وزیر و شهردار نووی ساد هستند و می‌گویند اعتراض و راه‌بندان‌های دانشکده‌ها را متوقف نخواهند کرد.

همه راه‌ها به تمام دانشگاه‌های بلگراد و دو شهر بزرگ دیگر کشور، نووی ساد و نیش، مسدود شده‌اند.

برخی از اتحادیه‌های معلمان تصمیم گرفته‌اند که کلاس‌های درس را کوتاه کنند و به اعتراض‌ها بپیوندند. همچنین دانش‌آموزان دبیرستانی دسته‌جمعی مدارس خود را ترک می‌کنند تا یاد قربانیان را گرامی بدارند. در میان ناآرامی‌های فزاینده در مدارس ابتدایی و به‌ویژه متوسطه در صربستان، وزارت آموزش و پرورش اعلام کرد که تعطیلات زمستانی زودتر آغاز خواهد شد.

دانشجویان خواهان انتشار تمام اسناد مربوط به فروپاشی سایبان ایستگاه راه‌آهن نووی ساد هستند.

اگرچه ۱۹۵ سند در وب‌سایت دولت منتشر شده است، اما دانشجویان اصرار دارند که بیش از ۸۰۰ سند وجود دارد و اسناد منتشرشده جزئیات مالی را نشان نمی‌دهند.

دانشکده مهندسی عمران دانشگاه بلگراد اخیراً اسناد موجود را تحلیل کرده و اعلام کرده است که اطلاعات کلیدی در این اسناد وجود ندارد.

پس از اعتراض یکشنبه، رئیس‌جمهور صربستان، الکساندر ووچیچ، در حساب اینستاگرام خود گفت که این بار یک «تجمع بسیار بزرگ» از مخالفان در بلگراد برگزار شده است و افزود که او «همیشه آماده است» تا دیدگاه‌های آنان را بشنود، بفهمد چه فکر می‌کنند و چه چیزی را برای صربستان مهم می‌دانند.