جنوب لبنان: شهرهایی که احساس می‌کنند سرزمین هیچکس نیستند

تنش‌های فزاینده و حملات فرامرزی که منجر به کشته شدن بیش از ۷۰ غیرنظامی در لبنان شده است، بخش‌هایی از جنوب این کشور را به شهرهای ارواح تبدیل کرده است. ساکنان، خانه‌های خود را که در خطر تخریب قرار دارد، ترک و فرار کرده‌اند. خبرنگار بی‌بی‌سی به همراه نیروهای حافظ صلح سازمان ملل به این منطقه رفته، تا ببیند چه اتفاقی افتاده است.

گودالی بزرگ که در آن تشکی در زیر توده‌ای از سنگ و غبار مدفون شده، تنها چیزی است که از ساختمانی که چند روز پیش در این نقطه قرار داشت، باقی مانده است.

یک افسر ارتش لبنان در یارین - یک شهر مرزی در خط مقدم یکی از خطرناک‌ترین درگیری‌های منطقه، گفت: «ما آن را استخر» می‌نامیم.

یارین تنها ۱ کیلومتر (۰.۶ مایل) از خط آبی تعیین شده توسط سازمان ملل - مرز بسیار ناپایدار و غیررسمی بین اسرائیل و لبنان، فاصله دارد.

در هر شهر نزدیک خط، مناظر مشابهی وجود دارد، ساختمان‌هایی که با خاک یکسان شده یا تبدیل به گودال ناشی از انفجار شده‌اند؛ در کنار آن‌ها ساختمان‌هایی که آسیب دیده‌اند، سپس ردیفی از خانه‌های دست نخورده - و بعد گودال‌های بیشتر.

در علما الشعب، در حدود چهار کیلومتری غرب یارین، بقایای ویلایی وجود دارد که ظاهرا ساختمانی بوده که در ورودی داشته و جلوی آن اتومبیل‌های پارک شده بوده، ولی حالا ویران شده است. تنها نرده‌های اطراف خانه باقی مانده که تلی از آوار آن را احاطه کرده است. شیشه‌های خانه‌های اطراف همگی از شدت انفجار شکسته است.

ندیم صیاح، مالک ۷۵ ساله ویلا گفت: «بهای همه اینها را ما می‌پردازیم.»

آقای صیاح گفت همیشه چراغ‌ها را روشن نگه می‌داشت، به امید این که شاید خانه‌اش را از اصابت در امان نگه دارد.

«همه چیز از دست رفته، خانه، وسایل و ماشین‌ها. اما به محض اینکه بتوانم برمی‌گردم، حتی اگر مجبور باشم در چادر زندگی کنم.»

سربازی که آنجا بود گفت: «اصابت یک موشک باعث همه این ویرانی شد».

اسرائیل تقریباً هر روز حملاتی را به جنوب لبنان انجام می‌دهد، از زمانی که حزب‌الله - گروه قدرتمند اسلام‌گرای شیعه لبنانی - در ۸ اکتبر در حمایت از حماس در غزه، راکت‌هایی به اسرائیل شلیک کرد و باعث تشدید حملات و ضدحملات شد.

به دلیل خطرناک بودن منطقه تیم بی‌بی‌سی در همراهی با نیروی حافظ صلح سازمان ملل متحد، یونیفیل، از منطقه مرزی بازدید کرد. تاکنون سه خبرنگار (یکی از رویترز و دو خبرنگار از المیادین) در پی حملاتی در جنوب لبنان کشته شدند، سازمان‌های خبری آنها و لبنان، اسرائیل را متهم کرده‌اند. اسرائیل گفته است که خبرنگاران را هدف قرار نمی‌دهد.

یونیفیل از زمان عقب‌نشینی و خروج نهایی اسرائیل، پس از تهاجم سال ۱۹۷۸، در جنوب لبنان بوده است.

در گذشته‌ای نه چندان دور، یونیفیل با افتخار تاکید کرده بود که طولانی‌ترین دوره آرامش بین لبنان و اسرائیل را تحت نظارت داشته است، دوره ای که از آخرین جنگ بین حزب‌الله و اسرائیل در سال ۲۰۰۶ به ۱۶ سال می‌رسد.

در حالی که تیم بی‌بی‌سی مشغول فیلمبرداری بود، صدایی که به نظر می‌رسید از پهپادهای اسرائیلی باشد، از آسمان شنیده می‌شد. لحظاتی بعد دود غلیظ سیاهی در دوردست ظاهر شد که ناشی از حمله‌ آشکار اسرائیل بود. نمی‌شد فهمید چه چیزی مورد اصابت قرار گرفته است.

ارتش اسرائیل می‌گوید جنگنده‌ها و زیرساخت‌های حزب‌الله را هدف قرار می‌دهد و حملات به پایگاه‌های ارتش اسرائیل، در شمال اسرائیل را تلافی می‌کند.

اما برخی از مقامات لبنانی، از جمله نخست‌وزیر موقت و رئیس پارلمان، این کشور را به اجرای تاکتیک‌های زمین سوخته، برای غیرقابل سکونت کردن کل منطقه، متهم کرده‌اند.

در حال حاضر در بسیاری از روستاهای جنوبی لبنان هیچ نشانی از زندگی وجود ندارد. مردم فرار کرده‌ و شهرها متروکه شده‌اند. به گفته سازمان بین‌المللی مهاجرت (آی.او.ام) حدود ۹۰ هزار لبنانی آواره شده‌اند. در اسرائیل هم حدود ۸۰ هزار نفر مناطق مرزی را تخلیه کرده‌اند.

وزیر دفاع اسرائیل گفته تا زمانی که حزب‌الله از مرز عقب‌نشینی نکند، اسرائیلی‌های ساکن مناطق شمالی نمی‌توانند انتظار بازگشت به خانه را داشته باشند.

شهر عیتا الشعب لبنان – که تنها ۷۰۰ متر از مرز اسرائیل فاصله دارد - تاکنون بیشترین آسیب را متحمل شده است. در روز بازدید ما، اسرائیل اعلام کرد که ۴۰ حمله به این شهر انجام داده است.

حسین جواد، که اهل عیتا الشعب است، گفت: «می‌دانیم که خانه‌مان به شدت آسیب دیده است، اما تا آنجا که می‌دانیم، هنوز پابرجاست».

حسین، کارگر ساختمانی، در ماه اکتبر (مهر ماه) به همراه هفت فرزند و همسرش خانه‌اش را ترک کرد. آنها اکنون در آپارتمانی در حومه بیروت اقامت دارند.

مریم، همسرش گفت: «انتظار نداشتیم اینقدر طولانی شود. فکر می‌کردیم چند روز ادامه خواهد داشت. حالا می‌دانیم که مدتی طول خواهد کشید.»

به حسین فیلمی از شهرش را که چند ماه پیش فیلمبرداری کرده بودیم، نشان دادیم.

او اشاره کرد: «این خانه اکنون ویران شده است، آن یکی دیگر وجود ندارد، این ردیف مغازه‌ها الان کاملاً با خاک یکسان شده است.»

او چندین هفته پیش برای شرکت در یک مراسم خاکسپاری، یک بار به شهر خود بازگشت. او هر چند وقت یک‌بار از کارکنان دفاع مدنی یا شهردار، که شهر را ترک نکرده است، خبری از خانه‌اش دریافت می‌کند.

بر اساس گزارش گروه نظارتی مستقر در ایالات متحده، پروژه داده‌های مکان و رویداد درگیری‌های مسلحانه (Acled)، از ماه اکتبر بیش از ۵۴۰۰ حمله برون مرزی بین اسرائیل و حزب‌الله صورت گرفته است. این سازمان می‌گوید ۸۰ درصد از این اقدامات توسط اسرائیل انجام شده است.

ارتش اسرائیل ماه گذشته اعلام کردند که بیش از ۴۳۰۰ «هدف متعلق به حزب‌الله» را هدف قرار داده‌اند. همچنین گفته است که تا ۲ آوریل، حدود ۳۱۰۰ موشک از خاک لبنان به اسرائیل شلیک شده است. اسرائیل می‌گوید ۹ غیرنظامی در اثر شلیک موشک از لبنان کشته شده‌اند.

حسین انتظار ندارد به این زودی‌ها بتواند به خانه برگردد.

او می‌گوید: «ممکن است آنچه ما شاهد هستیم، تازه آغازش باشد.»

در مسیر بازگشت با گروه ایتالیایی یونیفیل، سرهنگ آلبرتو سالوادور، فرمانده گروه، اصرار دارد که نقش نیروهای حافظ صلح، علیرغم خشونت‌های مداوم، همچنان بسیار مهم است.

او می‌گوید: «ما می‌بینیم که بسیاری از مردم از وضعیت این طرف مرز و همچنین آن طرف، خسته شده‌اند. من فکر می‌کنم زمان صلح فرا رسیده است.»

«چالش بعدی یونیفیل کمک و حمایت از مردم محلی برای بازگشت به خانه‌هایشان است.»

اما با تشدید جنگ بین اسرائیل و حزب‌الله، چشم‌انداز این اتفاق همچنان مبهم است.