پیام تاریخی اوجالان و استقبال در ترکیه، ایران و غرب؛ واکنش پ‌ک‌ک چه خواهد بود؟

عبدالله اوجالان، بنیان‌گذار حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) در سال ۱۹۷۸، اکنون از اعضای این گروه خواسته است نه تنها سلاح‌های خود را زمین بگذارند، بلکه این گروه را به طور کامل منحل کنند.

از دیروز که این پیام منتشر شده عکس العملی از رهبران پ‌ک‌ک در قندیل شنیده نشده است. اما بسیاری از شخصیت‌ها و مطبوعات وابسته به این حزب می گویند حال توپ در میدان ترکیه است، و این ترکیه است که باید تغییرات اساسی برای تغییر قانون و فراهم آوردن شرایط را فراهم کند. آنها می‌گویند بسیاری از تبعیض‌های علیه کردها که باعث تاسیس پ‌ک‌ک شد، هنوز رفع نشده‌اند.

رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه این پیام را «فرصتی تاریخی »‌خواند. اما این پیام باعث نشد حملات هوایی ترکیه علیه مواضع پ‌ک‌ک متوقف شود. بسیاری از چهره‌های نزدیک به دولت ترکیه می‌گویند حال که رهبر پ‌ک‌ک خواهان انحلال این حزب شده، آنها باید اسلحه را زمین بگذارند و به جنگ با ترکیه خاتمه دهند.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران گفت این کشور از پیام رهبر پ‌ک‌ک استقبال می‌کند. او کنار گذاشتن سلاح را «گامی مهم در جهت نفی خشونت» خواند و گفت امیدوار است این تحول در سطح منطقه نیز آثار مثبت داشته باشد.

دبیرکل سازمان ملل، مشاور امنیت ملی آمریکا، وزارت خارجه آلمان و بریتانیا هم از این پیام آقای اوجالان استقبال کرده‌اند.

این پیام تاریخی می‌تواند بر ده‌ها هزار شبه‌نظامی کرد در سراسر ترکیه، عراق، ایران و سوریه که از او تبعیت می‌کنند تاثیر بگذارد.

رهبر این گروه کرد،‌ که فعالیت‌ آن در ترکیه غیرقانونی است، از فرماندهان نظامی پ‌ک‌ک در کوه‌های قندیل مستقر در کردستان عراق خواسته است تا کنگره‌ای تشکیل دهند و درخواست او برای خلع سلاح را بررسی کنند.

در روزهای قبل از صدور این بیانیه، که از قبل انتظار آن می‌رفت، رهبری پ‌ک‌ک در کردستان عراق به بی‌بی‌سی گفت که از پیام اوجالان حمایت خواهد کرد، اما او باید بتواند آزادانه و شخصا تبدیل این سازمان از یک گروه مسلح به یک تشکل سیاسی فعال در ترکیه را رهبری کند.

معلوم نیست که دولت ترکیه برای متقاعد کردن اوجالان به انحلال پ‌ک‌ک چه امتیازاتی داده است.

زمانی که پ‌ک‌ک تاسیس شد، در ترکیه صحبت کردن به کردی جرم بود. با این حال، از آن زمان تاکنون تغییرات فراوانی در ترکیه روی داده است.

کردها اکنون از حقوقی برخوردارند که در زمان تاسیس پ‌ک‌ک غیر قابل تصور بود.

آقای اوجالان در پیام خود گفته است که معتقد است ترکیه این ظرفیت را دارد که از طریق یک فرآیند دموکراتیک به دشمنی عمیق با کردهای این کشور رسیدگی کند.

سال‌ها است که بسیاری از کردها از اوجالان به عنوان «ماندلای کردستان» یاد می‌کنند.

او نیز مانند نلسون ماندلا به عنوان تروریست شناخته شده، ۲۶ سال زندانی بوده و از پشت میله‌های زندان به رهبری جنبش خود ادامه داده است.

با این حال، برای بسیاری در ترکیه، او رهبر یک گروه شبه‌نظامی است که درگیری آن با دولت ترکیه به بهای جان ده‌ها هزار نفر تمام شده است.

دولت ترکیه بر احمد شرع، رئیس جمهور موقت سوریه، فشار آورده است تا برای برچیدن منطقه خودمختار کردها در سوریه و خلع سلاح نفرات نیروهای دموکراتیک سوریه تحت رهبری کردها در شمال و شمال شرق سوریه اقدام کند.

ترکیه بخش بزرگی از «نیروهای دموکراتیک سوریه» را وابسته به پ‌ک‌ک می‌داند. هرگونه روند صلح در ترکیه بی شک بر سوریه نیز تاثیر خواهد گذاشت.

با این حال آقای اوجالان در آخرین پیام خود به سوریه اشاره نکرده است.

شبه‌نظامیان کرد در سوریه در قالب نیروهای دموکراتیک سوریه، و در ایران به عنوان پژاک، از دیدگاه آقای اوجالان پیروی و از جامعه‌ای دموکراتیکی حمایت می‌کنند که در آن زنان نقش برابری داشته باشند.

همه این احزاب کرد تحت یک نظام رهبری مشترک با رهبری یک مرد و یک زن عمل فعالیت می‌کنند.

پ‌ک‌ک در سال ۱۹۷۸ تاسیس شد و در سال ۱۹۸۴ مبارزات مسلحانه خود را برای ایجاد یک کشور مستقل کرد آغاز کرد. اما آقای اوجالان بعدها هدف استقلال کردستان را کنار گذاشت و از یک نظام دموکراتیک حمایت کرد.

در سال ۱۹۹۹، عبدالله اوجالان پس از دریافت وعده پناهندگی از سوی دولت ماندلا، عازم آفریقای جنوبی بود که در کنیا ربوده و به ترکیه تحویل داده شد. او در ترکیه مجرم شناخته و به حبس ابد محکوم شد.

در بیشتر ۲۶ سال گذشته، او تنها زندانی جزیره ایمرالی در ترکیه بوده است، اما با وجود زندانی شدن، همچنان رهبر پ‌ک‌ک و تاثیرگذارترین رهبر جنبش کردها در ترکیه بوده است.

دولت‌های ایران، عراق و سوریه از نزدیک تحولات جاری را زیر نظر دارند.