مقاوم‌سازی ورود‌ی‌های تونل‌‌‌‌های نزدیک سایت هسته‌ای نطنز

عکس ماهواره‌ای از تونلی در نزدیکی سایت هسته‌ای نطنز که دهانه‌اش با بتن مستحکم شده است.

منبع تصویر، Vantor

    • نویسنده, اما پنگلی و غنچه حبیبی‌آزاد
    • شغل, بی‌بی‌سی وریفای و بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی فارسی
  • زمان مطالعه: ۵ دقیقه

بر اساس تصاویر ماهواره‌ای، ایران در حال تقویت یک مجموعه تونلی در نزدیکی تأسیسات هسته‌ای نطنز است.

این تصاویر نشان می‌دهند که فعالیت‌های ساختمانی برای مقاوم‌سازی ورودی‌های دو تونل کلنگ گزلا (یا کوه کلنگ) در استان اصفهان و در نزدیکی سایت هسته‌ای نطنز در جریان است.

کارشناسان گمان می‌کنند این مجموعه زیرزمینی در نزدیکی سایت هسته‌ای نطنز یک بخش تقویت‌شده از زیرساخت هسته‌ای ایران باشد که در سال‌های اخیر تاسیس شده است. ‌

در گزارش موسسه «علوم و امنیت بین‌الملل» آمده است که این مجموعه ممکن است برای حفاظت از فعالیت‌های غنی‌سازی، نگهداری از اورانیم‌های غنی‌شده یا تجهیزات کلیدی هسته‌ای ایران طراحی شده باشد، اما کارکرد دقیق این مجموعه و اینکه آیا در حال بهره‌برداری است یا نه همچنان نامشخص است.

مقامات ایران هنوز رسما درباره کارکرد دقیق این تونل‌ها اظهار نظر نکرده‌اند.‌

آمریکا و اسرائیل طی جنگ ۱۲ روزه در تابستان به این محل حمله هوایی نکردند، اما تأسیسات هسته‌ای نطنز که حدود ۲ کیلومتر در شمال این مجموعه قرار دارد، هدف قرار گرفت.‌‌

بر اساس تحلیل تصاویر ماهواره‌ای مربوط به ۲۱ بهمن (۱۰ فوریه) به نظر می‌رسد بتن تازه‌ای بر روی یکی از ورودی‌های دامنه کوه ریخته شده است.

تحلیلگران «مؤسسه علوم و امنیت بین‌الملل» و همچنین شرکت تحلیل اطلاعات «مایار» تایید کرده‌اند که در این تصاویر یک پمپ برای انتقال بتن در محل دیده می‌شود.

در ورودی تونل دیگری در این مجموعه، سنگ و خاک عقب رانده و هموار شده است. همچنین یک سازه جدید با تقویت بتن‌ آرمه (بتن مسلح) در نزدیکی آن ساخته شده است.

کارشناسان «مؤسسه علوم و امنیت بین‌الملل» معتقدند این تغییرات با هدف تقویت ورودی‌های تونل و ایجاد حفاظت بیشتر در برابر حملات هوایی انجام شده است.

به گفته این مؤسسه، حضور مداوم ماشین‌آلات سنگین ساختمانی و مصالح نشان می‌دهد که این تأسیسات احتمالاً هنوز برای بهره‌برداری آماده نیست.

کارشناسان این مؤسسه می‌گویند در گذشته، ایران ساخت‌وساز در این محل را به بازسازی یک کارخانه پیشرفته ترکیب و نصب قطعات سانتریفیوژ مرتبط دانسته بود، اما ابعاد این تأسیسات و همچنین حفاظتی که کوه مرتفع فراهم می‌کند، این سوال را ایجاد کرده که آیا فعالیت‌های حساس دیگری مانند غنی‌سازی اورانیوم نیز در برنامه است یا خیر.

تصویر ماهواره‌ای از دهانه تونلی در نزدیکی تاسیسات نطنز در تاریخ ۲۷ شهریور ۱۴۰۴

منبع تصویر، Vantor

تصویر ماهواره‌ای از دهانه تونلی در نزدیکی تاسیسات نطنز در تاریخ ۲۱ بهمن ۱۴۰۴

منبع تصویر، ٰVantor

تصاویر ماهواره‌ای همچنین نشان می‌دهد که در هفته‌های اخیر، عملیات تعمیر و تقویت دفاعی در تأسیسات هسته‌ای نطنز و همچنین در مجتمع هسته‌ای اصفهان انجام شده است.

در این تصاویر دیده می‌شود که وردی‌های چندین تونل در اصفهان با خاک پوشیده شده است. به گزارش کارشناسان مؤسسه «مؤسسه علوم و امنیت بین‌الملل» پر کردن ورودی‌های تونل به این شکل می‌تواند هرگونه حمله هوایی را «تضعیف» یا «کاهش اثر» دهد و در صورتی که به آنها حمله‌ زمینی شود به حفاظت از این تونل‌ها کمک کند.

مقایسه تونل‌های تاسیسات اتمی قبل و بعد از پوشانده شدن با خاک

منبع تصویر، Vantor

بر اساس تصاویر ماهواره‌ای، سقفی جدید در سایت هسته‌ای اصفهان ساخته شده است. تحلیگران مسائل هسته‌ای گمان می‌‌کنند این ساختمان که سال گذشته در حمله هوایی اسرائیل هدف قرار گرفته بود، برای ساخت سانتریفیوژها مورد استفاده قرار می‌گرفته است.

مقایسه دو تصویر ماهواره‌ای که سقف در حال ساخته شدن در ۸ دی و سقف ساخته شده در ۴ بهمن را نشان می‌دهد

منبع تصویر، Pleiades Neo: Airbus DS (2026)

در تأسیسات هسته‌ای نطنز ، در محلی که در حملات هوایی اسرائیل و آمریکا در تابستان گذشته آسیب دیده بود، نیز فعالیت‌های ساختمانی در سطح زمین دیده می‌شود. بر اساس تصاویر ماهواره‌ای، تقریبا بین آذر تا دی ماه سال جاری (بین اوایل دسامبر تا ژانویه) بر روی حصار ضدپهپادی یک واحد غنی‌سازی که در این حمله آسیب دیده بود، سقفی در حال ساخته شدن بوده است.

مؤسسه «علوم و امنیت بین‌الملل» ارزیابی کرده است که این سقف به‌منظور مسدود کردن دید افرادی که قصد دارند فعالیت‌های ایران در زیر آن را زیر نظر بگیرند، اضافه شده است.

مقایسه تصاویرماهواره‌ای از واحدی در تاسیسات هسته‌ای نطنز قبل و بعد از حمله و بعد از ساخت یک سقف تازه

منبع تصویر، Vantor

سینا عضدی، مدیر برنامه مطالعات خاورمیانه در دانشگاه جورج واشنگتن، به بی‌بی‌سی فارسی گفت که ایران «با این فرض عمل می‌کند که حملات قرار است رخ دهند و بنابراین باید تا حد امکان از تأسیسات خود محافظت کند.»

او گفت: «برنامه هسته‌ای ایران نابود نشده است. روشن است که وقتی دانش، ظرفیت و فناوری بازسازی این برنامه را در اختیار داشته باشید، همیشه می‌توان همه‌چیز را دوباره ساخت.»‌

‌این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که ایران و آمریکا به تازگی در عمان مذاکره کردند و صحبت از دور دوم مذاکرات است اما همچنان تنش‌ها بین دو کشور درحال افزایش است.

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، به بی‌بی‌سی گفت که دستیابی به یک توافق هسته‌ای جدید میان ایران و ایالات متحده ممکن و همینطور فوراً مورد نیاز است.

او در مصاحبه‌ای در حاشیه کنفرانس امنیتی مونیخ گفت: «برداشت من، با توجه به گفت‌وگوهایی که با همه طرف‌های درگیر داشته‌ام، این است که ما یک پنجره فرصت در اختیار داریم، اما پنجره‌های فرصت علاقه دارند به‌طور ناگهانی و سریع بسته شوند، بنابراین فکر می‌کنم باید از این فرصت استفاده کنیم.»

او همچنین گفت که معتقد است حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالای ایران، که از نظر فنی تنها یک گام کوتاه تا سطح تسلیحاتی فاصله دارد، همچنان در تونل‌ها و تأسیسات زیرزمینی قرار دارد؛ همان مکان‌هایی که آمریکا تابستان آن‌ها را بمباران کرد.‌

‌مقامات ایران همواره گفته‌اند برنامه‌ هسته‌ای آن کشور صلح‌آمیز است و تلاش برای دستیابی به سلاح‌های هسته‌ای را رد کرده‌اند.

اما دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، پیش از حمله به ایران در تابستان امسال گفته بود که ایران یک ماه با سلاح هسته‌ای فاصله دارد. او دستور داد به سه سایت هسته‌ای ایران طی جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل حمله شود، سایت‌هایی که در آنها غنی‌سازی اورانیوم انجام می‌شد.

ترامپ گفته بود که این حملات توانایی ایران برای غنی‌سازی را «کاملا نابود» کرده‌اند اما گفته که مقام‌های ایرانی «می‌خواهند سایت جدیدی را تاسیس کنند».