عروسک‌گردان غزه‌ «در جایی که گرد مرگ پاشیده شده است، زندگی خلق می‌کند»

قوطی‌های خالی، تکه‌های چوب شکسته، پارچه‌های کهنه و زباله‌های روزانه؛ این «خرده‌ ریزهای پراکنده» پایه‌ نمایش‌های عروسکی مهدی کریره در غزه را تشکیل می‌دهند که او به شکل بداهه اجرا می‌کند.

با وجود بمباران‌های بی‌وقفه، این هنرمند فلسطینی مصمم است کودکان خسته از جنگ اطرافش را شاد و سرگرم کند و به آن‌ها آموزش دهد.

کریره در ابتدا به تحصیل درام و تئاتر پرداخت، اما ۱۸ سال پیش تصمیم گرفت به‌طور کامل به عروسک‌گردانی، ژانری نمایشی که در غزه وجود نداشت، بپردازد. او در این زمینه هرگز آموزشی رسمی ندید، اما مهارتش را به کمک یک دوست با استعداد، یادگیری شخصی فراوان و «تجربیات بسیاری که میان شکست و موفقیت نوسان داشت» تقویت کرد.

مهدی که یک گروه عروسکی به نام «خیوط» (به معنای «نخ‌ها») تأسیس کرده، می‌گوید: «تجمیع تجربه‌ها، شکست‌ها و پافشاری، کلید برتری است.»

«هنری شگفت‌انگیز»

او می‌گوید: «کودکان سرزمینم به این هنر شگفت‌انگیز و زیبا به‌شدت نیاز داشتند. وقتی عروسک ظاهر می‌شوند، پچ‌پچ‌ها و لبخندها آغاز می‌شوند و خنده‌ها اوج می‌گیرند. پسری یا دختری به یکی از شخصیت‌ها نزدیک می‌شود تا سلام کند... و همه با شادی به آسمان لبخند می‌زنیم.»

متأسفانه، شرایط باعث شده است که مهدی نتواند مهارت‌های عروسک‌گردانی خود را توسعه دهد. سلسله درگیری‌های مسلحانه و بی‌ثباتی در نوار غزه طی دهه‌های اخیر او را از بهره‌گیری از تکنیک‌های مختلفی که توسط عروسک‌گردانان جهان ابداع شده، بازداشته است.

او می‌گوید: «بی‌شک فاصله‌ بزرگی میان آنچه انجام می‌دهم و آنچه باید انجام دهم، یا حتی فقط همگامی با تحولات و نوآوری‌ها وجود دارد.»

حمله بی‌سابقه‌ حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ که به کشته شدن حدود هزار و ۲۰۰ نفر عمدتاً اسرائیلی، و گروگان‌گیری بیش از ۲۵۰ نفر انجامید، وضعیت را وخیم‌تر کرد.

به گزارش وزارت بهداشت حماس در غزه، ، پس از آنکه اسرائیل در واکنش به حمله ۷ اکتبر، عملیات نابودی حماس را آغاز کرد، بیش از ۴۲ هزار نفر در غزه کشته شده‌اند.

«تبعید و ناامیدی»

مهدی کریره شش فرزند دارد و می‌گوید طی این درگیری‌ها ده بار مجبور شده‌اند که خانه‌شان را تغییر دهند.

در آخرین مورد، خانه و کارگاه او بمباران و تخریب شد. او و خانواده‌اش بدون هیچ وسیله‌ای به جنوب غزه فرار کردند، چرا که ارتش اسرائیل اجازه نمی‌داد آن‌ها چیزی همراه خود ببرند. این خانواده همه چیز را از دست داد.

او می‌گوید: «این آغاز مرحله‌ای از خستگی، تبعید و ناامیدی بود. بمباران همیشگی است، هرجا که می‌روید، با هواپیماهایی که بالای سر و حتی در ذهنتان پرواز می‌کنند.»

با این حال در میان جنگ و ویرانی شخصی، اشتیاق و اراده‌ای تازه از اعماق وجود مهدی برانگیخته شده است.

او توضیح می‌دهد: «من عاشق تئاتر و عروسک‌ها هستم و دلم برای گروه خیوط تنگ شده بود. به همین دلیل شوق کار همه وجودم را فرا گرفت.»

با اینکه او دیگر به مواد اولیه، ابزار یا رنگ، و حتی منبع برق دسترسی نداشت، تصمیم گرفت از هرچیزی که اطرافش پیدا می‌کند برای ساخت عروسک‌ها استفاده کند.

او می‌گوید: «فهمیدم که باید حداقل یک عروسک بسازم تا به فرزندانم و خودم کمک کنم از استرس جنگ دور شویم و چند لحظه از ترس فاصله بگیریم.»

زباله‌های خیابانی و بقایای جنگ تنها مواد اولیه‌ای بودند که در دسترس داشت.

این مواد خام به همراه «اراده و بلندپروازی» مهدی پایه‌ عروسک‌ها و داستان‌های جدیدی را فراهم کرده‌اند که به او امکان می‌دهد از طریق آن‌ها، تجربه‌ خود را از جنگی که آن را «نسل‌کشی» می‌نامد مستند کند؛ اتهامی که اسرائیل آن را رد می‌کند.

دولت اسرائیل بارها اعلام کرده که هدفش نابودی حماس است، نه مردم فلسطینی، و اتهامات نسل‌کشی علیه فلسطینیان در غزه را «بی‌اساس» می‌داند.

«شادی و خوش‌بینی»

اکنون، علیرغم چالش‌های مداوم، مهدی مشتاق است که نمایش‌های بیشتری برای کودکان بیشتری اجرا کند، صحنه‌ها را بسازد و مجموعه عروسک‌های خود را به تئاتر سیاری تبدیل کند که بتواند آن را به اردوگاه‌های پناهندگان ببرد تا خانواده‌ها را سرگرم کند.

او در توصیف کارهایشان می‌گوید: «تئاتر را راه می‌اندازیم، عروسک‌ها را بیرون می‌آوریم و لبخندها نمایان می‌شوند.»

او توضیح می‌دهد که چگونه روحیه‌ها با این نمایش‌های عروسکی تقویت می‌شوند و تماشاگران خواستار نمایش‌های بیشتری می‌شوند.

مهدی می‌گوید: «این واقعاً فوق‌العاده است. تصور کنید که در حالی که همه جا گرد مرگ پاشیده‌اند، زندگی می‌آفرینیم.»

اما نمایش‌های او فقط برای سرگرمی نیستند. با تخریب کامل سیستم آموزشی غزه به دلیل درگیری‌ها، مهدی به‌طور فعال در حمایت از راهبردهای آموزشی و توسعه نقش دارد.

او توضیح می‌دهد: «مسئولیت من اکنون بزرگ‌تر شده است و شامل سرگرمی، آموزش، حمایت روانی و کمک به سلامت روان می‌شود.»

امید بزرگ مهدی کریره این است که تئاتر عروسکی سیارش را، شاید در یک کامیون بازیافتی، نه تنها در سراسر غزه بلکه در سراسر جهان اجرا کند.

او می‌گوید: «می‌توانیم در اسپانیا، مصر، اردن، لندن، برلین، کانادا و برزیل اجرا داشته باشیم و به جهان بگوییم: ما اینجا هستیم؛ بمباران شدیم، اما شادی می‌آفرینیم و در میان ویرانه‌ها به دنبال زندگی هستیم.»

او می‌گوید: «امید من این است که شادی و خوش‌بینی را گسترش دهیم، که اولین چیزی است که به دست آمده است. ما لبخند می‌کاریم، روحمان را التیام می‌بخشیم، و سپس این ملت را خواهیم ساخت. ما انسانیت را خواهیم ساخت، بدون تسلیم شدن و بدون افراطگرایی.»