از صف بنزین تا صدای پهپادها؛ جنگ چگونه به زندگی روزمره روس‌ها رسید؟

در یک پمپ بنزین در جنوب‌شرقی مسکو، سواتوسلاو دو ساعت است که با خودرویش در صف مانده است. تابلوی پیش رو تغییر کرده و نشان می‌دهد که دیگر سوختی موجود نیست.

سواتوسلاو با خوش‌بینی به من می‌گوید: «می‌گویند قرار است اینجا بنزین بیاورند. فقط نمی‌دانند چه زمانی. شاید امروز، شاید هم فردا.»

از او می‌پرسم چرا راه نمی‌افتد تا جای دیگری برای سوخت‌گیری پیدا کند. پاسخ می‌دهد: «آن‌قدر بنزین در باک ندارم که بتوانم این کار را بکنم.»

حتی اگر ماشینش بنزین هم داشت، راه‌حل سریعی برای مشکل سوخت وجود نداشت. در سراسر مسکو و دیگر نقاط روسیه صف‌های طولانی بنزین تشکیل شده است. مقام‌های روس می‌گویند علت آن «تعمیرات برنامه‌ریزی‌نشده در پالایشگاه‌های نفت» است.

این تعمیرات در پی حملات پهپادی اوکراین به تاسیسات نفتی روسیه است. این حملات در اوایل تابستان امسال، باعث کمبود شدید سوخت شد. هدف قرار گرفتن پالایشگاه‌های نفت از سوی اوکراین نیز با همان شدت ادامه یافته است.

این بار صف‌ها در مسکو حتی از قبل هم طولانی‌تر است. به نظر می‌رسد مقام‌ها برای حل مشکلات مربوط به ظرفیت پالایش و لجستیک با دشواری روبه‌رو شده‌اند.

روزنامه نزاویسیمایا گازتا این هفته نوشت: «موج دوم بحران سوخت در راه است.»

وقتی در مسکو رانندگی می‌کنم، دو چیز توجه‌ام را جلب می‌کند: «پیام‌های میهن‌پرستانه روی بیلبوردهای عظیم به مناسبت روز پرچم روسیه و صف‌های طولانی برای دریافت بنزین.»

بیرون یکی از جایگاه‌های سوخت مسکو، ۸۰ خودرو را می‌شمارم که در صف منتظرند. پیدا کردن بنزین به مشکلی دائمی تبدیل شده است.

الیزاوتا لیوبوف که در صف سوخت ایستاده است، می‌گوید: «دیشب ساعت ۱۱ شب برای گرفتن بنزین رفتم. تا نیمه‌شب به ابتدای صف رسیدم. بعد جایگاه را تا ساعت ۲ بامداد بستند.»

لیوبوف می‌گوید: «دیروز از مناطق خارج از مسکو وارد شهر شدم. در تمام مسیرم، جایگاه‌های بنزین خالی بودند.»

لیوبوف برای این‌که در صف آرامش خود را حفظ کند، سگش را نوازش می‌کند.

او به من می‌گوید: «همه می‌گویند وضعیت کشور دشوار است. همه این مشکلات را به این وضعیت ربط می‌دهند.»

پیش از تهاجم تمام‌عیار روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، هیچ حمله پهپادی به پالایشگاه‌های نفت روسیه یا هیچ تاسیسات دیگری در داخل روسیه انجام نمی‌شد. اما این حملات اوکراین، کرملین را مجبور به تغییر مسیر نکرده است. کرملین همچنان آنچه را «عملیات نظامی ویژه» می‌نامد، یعنی جنگ روسیه علیه اوکراین، ادامه می‌دهد.

روسیه برای حل بحران، واردات بنزین را آغاز کرده است. این اتفاق برای کشوری که در زمینه انرژی، یک ابرقدرت و از بزرگ‌ترین صادرکنندگان نفت خام جهان شناخته می‌شود، رویکردی مهم است.

برای کاهش کمبود سوخت، دولت همچنین به طور موقت مجوز تولید و عرضه بنزین‌های با استاندارد پایین‌تر، از جمله یورو ۲، را صادر کرده است؛ سوختی که تولید آن سریع‌تر انجام می‌شود.

بنزین یورو ۲ تا ۵۰ برابر بیشتر از استاندارد مدرن یورو ۵ گوگرد دارد و استفاده از آن از سال ۲۰۱۳ در روسیه ممنوع شده بود.

روزنامه دولتی روسیسکایا گازتا درباره بحران سوخت نوشته است: «در خودروهای مدرن، استفاده منظم از بنزین با کیفیت پایین‌تر می‌تواند فشار بر انژکتور سوخت، شمع‌ها، حس‌گرهای اکسیژن، مبدل کاتالیزوری و فیلتر دوده را افزایش دهد. یک بار سوخت‌گیری با یورو ۲ موتور را از بین نمی‌برد. اما حاشیه ایمنی آن را به‌شدت کاهش می‌دهد.»

فقط هدف قرار گرفتن تاسیسات نفتی نیست که جنگ را وارد به زندگی روزمره روس‌ها کرده است. حملات اوکراین به مراکز توزیع وایلدبریز، برای خریداران اختلال و برای فروشندگان زیان به همراه داشته است.

ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، اذعان کرد که حملات به تاسیسات صنعتی و زیرساخت‌ها «خسارت وارد می‌کنند؛ این روشن است. ما این را درک می‌کنیم.»

اما رهبر کرملین این مشکلات را کم‌اهمیت جلوه داد. او گفت: «چنین حملاتی هیچ پیامد بحرانی جدی ندارند. نداشته‌اند و نمی‌توانند داشته باشند.» به عبارت دیگر جای هیچ گونه نگرانی و وحشتی نیست.

آندری کولسنیکوف، ستون‌نویس رسانه مستقل نووایا گازتا، معتقد است: «میان احساس واقعی مردم و واقعیت از منظر ولادیمیر پوتین، گسست وجود دارد. او شاید سعی می‌کند به خودش القا کند که همه‌چیز خوب است.»

نظرسنجی‌های اخیر در روسیه، از جمله نظرسنجی بنیاد افکار عمومی، نشان می‌دهد که نگرانی در جامعه رو به رشد است. این نشانه ای است که پیام کرملین «آرامش خود را حفظ کنید و به زندگی ادامه دهید» چندان موثر نیست.

کولسنیکوف می‌گوید: «این احساس دائمی اضطراب اکنون با همه همراه است. آدم حس می‌کند یک جای کار می‌لنگد و چیزی درست نیست. اضطراب، غالب‌ترین حس و حال این روزهای مردم است.»

کولسنیکوف می‌گوید: «این حکومت هیچ تصویری از آینده ارائه نمی‌دهد؛ نه از آینده نزدیک، نه میان‌مدت و نه بلندمدت. فقط می‌گویند اکنون "عظمت" داریم. اما نشانه‌های این عظمت چیست؟ بحران بنزین؟ از این منظر، آینده عملاً از میان رفته است. مردم تلاش می‌کنند به آینده فکر نکنند. افق برنامه‌ریزی به‌شدت کوتاه شده است.»

پس از چند دقیقه رانندگی از جایگاه سوختی که در آن با سواتوسلاو صحبت کردم، صف طولانی دیگری می‌بینم. اما این یکی برای خرید پشمک است. مقام‌های محلی به مناسبت روز پرچم در روسیه غرفه‌هایی برپا کرده‌اند و کنسرت خیابانی برگزار می‌کنند.

ممکن است بنزین کم باشد. اما حس میهن‌پرستی نه. دست‌کم اینجا چنین نیست.

خواننده‌ای می‌خواند: «این کشور من است، سرنوشت من، رویای من. پرچمم را بالا می‌برم. پرچم کشورم را.»

در مسکو به مناسبت روز پرچم روسیه، سلاح‌ها برای بازدید عموم به نمایش گذاشته شدند.

داوطلبان در یک میدان، پرچم‌های سه‌رنگ روسیه را بین مردم توزیع می‌کردند.

یکی از سخنرانان می‌گوید «دوستان عزیز، ما در کشوری شگفت‌انگیز زندگی می‌کنیم. می‌دانیم که همیشه پیروز خواهیم بود. برای همه شما آرامش، روزگار خوش، رفاه و افتخار به میهن‌مان را آرزو می‌کنم.»

در کنار پشمک، کلاشینکف هم هست. در یکی از غرفه‌ها مجموعه‌ای از تجهیزات نظامی، از جمله راکت‌اندازهای دستی، به کودکان نشان داده می‌شود. بچه‌ها سلاح‌ها را برمی‌دارند و با آن‌ها عکس می‌گیرند. این نشانه‌ای از نظامی‌تر شدن فزاینده جامعه روسیه است. این نمایش میهن‌پرستانه روحیه برخی را بهتر می‌کند.

تاتیانا که بازنشسته است به من می‌گوید: «سختی‌ها ما را متحد می‌کند. هرچه شرایط سخت‌تر شود، ما قوی‌تر می‌شویم.»

اما جنگ به‌شدت ذهن مردم را درگیر کرده است، به‌ویژه حملات پهپادی اوکراین به منطقه مسکو.

آنجلینا به من می‌گوید: «وقتی می‌خوابید، نمی‌دانید صبح بیدار می‌شوید یا نه. مشکل فقط همین است. بقیه چیزها خوب است.»

زن دیگری به من می‌گوید: «مشکلاتی که داریم قیمت‌های بالا، کمبود بنزین و اینکه دیشب برای اولین بار پنجره‌های خانه‌ام لرزید... صدای "بوم بوم!" شنیدم.»

«الان باید مراقب وضعیت روانی خود باشید تا قوی و شکست‌ناپذیر بمانید. تا هر اتفاقی افتاد بگویید: "خب، مهم نیست."»

چنین اظهارنظرهایی نشان می‌دهد که روس‌ها باور ندارند بتوانند بر آنچه در اطرافشان رخ می‌دهد تاثیر بگذارند. تنها کاری که احساس می‌کنند از دستشان برمی‌آید این است که تلاش کنند خود را با شرایط وفق دهند.