از زمین فوتبال تا مبارزه با ازدواج اجباری؛ دخترانی که علیه کودکهمسری میجنگند
- نویسنده, دیویا آریا
- شغل, بیبیسی
- زمان مطالعه: ۷ دقیقه
یک عصر گرم تابستانی، نیشا وایشناو ۱۴ ساله همراه با خواهر ۱۸ سالهاش مونا در حال تمرین فوتبال بودند که متوجه شدند پنج بزرگسال در حال عکس گرفتن از آنها هستند.
نیشا خیلی زود فهمید چرا آنها به او علاقهمند شدهاند؛ آن گروه، همگی از یک خانواده بودند و میانشان زوجی حضور داشت که به دنبال همسری برای پسرشان میگشتند.
مادر نیشا، که او هم آنجا حضور داشت، نیز مشتاق سر گرفتن این ازدواج بود. همگی آنها سپس به خانه خانواده وایشناو در روستای پادامپورا در ایالت راجستان (شمال غربی هند) رفتند.
نیشا میگوید: «مادرم از من خواست که به نشانه احترام پاهای آنها را لمس کنم اما من قبول نکردم.»
«زنان روستا با انگشت ما را نشان میدادند»
گرچه ازدواج دختر زیر ۱۸ سال و پسر زیر ۲۱ سال در هند غیرقانونی است اما کودکهمسری در عمل هنوز رایج است.
طبق آمار یونیسف، حدود ۲۵ درصد از زنانی که در هند زندگی میکنند، پیش از رسیدن به سن قانونی ازدواج کردهاند. هرچند که در این کشور نسبت کودکهمسری طی ۳۰ سال گذشته به شکل قابل توجهی کاهش یافته است.
بر اساس نظرسنجی سازمان ملی سلامت خانواده که زیر نظر دولت است، در سالهای۳ -۱۹۹۲، تقریبا ۶۶ درصد از زنان در هند پیش از ۱۸ سالگی ازدواج کرده بودند.
در راجستان، جایی که نیشا زندگی میکند، نرخ کودکهمسری بالاتر از میانگین کشوری است و دختران به ندرت توانایی رد کردن پیشنهادها یا سرپیچی از خواستههای والدینشان را دارند.
اما نیشا پس از آشنایی با فوتبال، اعتمادبهنفس لازم برای اثبات خودش را پیدا کرده است؛ ورزشی که به گفته او زندگیاش را تغییر داده است.
مونا سال ۲۰۲۲ او را با فوتبال آشنا کرد. خود مونا هم یک سال قبل از طریق «فوتبال برای آزادی» این ورزش را کشف کرده بود؛ بخشی از یک سازمان غیرانتفاعی در سطح ایالت که هدفش کمک به دخترها برای بهبود زندگیشان از طریق ورزش است.
مونا، حامی این پروژه در روستای خود بود و در راه گرفتن اجازه سفر برای مسابقات و پوشیدن شورت ورزشی در زمین به جای تونیکهای بلند و شلوارهای گشاد، مبارزه کرد؛ این قدمی بزرگ در روستایی بود که زنان متاهل در حضور مردان در مکانهای عمومی، صورتشان را میپوشانند.
مونا میگوید: «در دو سه روز اول، زنان روستا با انگشت ما را نشان میدادند و میگفتند: نگاه کنید آن دخترها پاهایشان را لخت کردهاند. ما آنها را نادیده گرفتیم، تصمیم گرفتیم اهمیتی ندهیم و کماکان شورت ورزشی پوشیدیم.»
فوتبال نیشا به سرعت پیشرفت کرد و تا بازی در تیم فوتبال ایالت راجستان در مسابقات قهرمانی فوتبال ملی سال ۲۰۲۴ بالا رفت.
او همچنین موهایش را کوتاه کرد؛ کاری که در روستایی که از دختران انتظار میرود موهایشان را بلند کنند، نوعی نافرمانی به شمار میرفت.
وقتی پیشنهاد ازدواج از سوی خانوادهای که او را هنگام تمرین فوتبال دیده بودند، مطرح شد، نیشا مخالفت کرد. او به صراحت گفت که برای ازدواج خیلی جوان است و میخواهد آرزوهایش را در فوتبال دنبال کند. بعد از حدود یک ماه، آن خانواده پیشنهاد خود را پس گرفت.
نیشا و مونا همچنین در برابر پیشنهاد ازدواج مشترک خانوادهای دیگر در سال ۲۰۲۵، که شامل هر دوی آنها و برادر کوچکترشان میشد، مقاومت کردند.
این خواهران به شدت با کودکهمسری مخالفند و میخواهند روی پیدا کردن شغل از طریق فوتبال تمرکز کنند.
وقتی پدرشان از نیشا پرسید که آیا عاشقی دارد که در تمرین فوتبال منتظر اوست، نیشا پاسخ داد: «هیچ عاشقی در کار نیست. میروم فوتبال بازی کنم؛ فوتبال عشق من است.»
پیدا کردن شغل از طریق فوتبال
طبق تحقیقات مختلف، دخترانی که در کودکی ازدواج میکنند در معرض خطر بیشتری برای اجبار جنسی، بارداری زودهنگام، سوءتغذیه و سلامت ضعیفتر هستند.
آنها همچنین به احتمال زیاد تحصیل را زودتر ترک میکنند که این امر شانس آنها را برای بهبود شرایط زندگیشان کاهش میدهد.
پادما جوشی، از «فوتبال برای آزادی» که بخشی از سازمان غیرانتفاعی حقوق زنان «محیلا جان آدیکار سمیتی» است، میخواهد خانوادهها را درباره این خطرات آگاه کند.
او گفته است که «فوتبال برای آزادی» از زمان تشکیل در سال ۲۰۱۶، حدود ۸۰۰ دختر را در ۱۳ روستای راجستان آموزش داده است.
خانم جوشی میگوید: «وقتی شروع به صحبت با والدین کردیم، هرگز نگفتیم که برای متوقف کردن کودکهمسری، فوتبال را معرفی میکنیم.»
به گفته او، «وقتی با دختران کار کردیم و آنها درباره حقوق خود و آثار مخرب کودکهمسری یاد گرفتند»، توانستند صدای خود را بلند کنند.
پادما جوشی همچنین به والدین یادآوری میکند که برتری در فوتبال در نهایت میتواند به دخترانشان در پیدا کردن شغل کمک کند، چرا که ایالتهای هند برخی از شغلهای بخش دولتی را به ورزشکاران زن و مرد اختصاص میدهند.
فقر و همچنین سنت، از جمله دلایلی هستند که خانوادهها در هند همچنان دخترانشان را اغلب به چشم بار مالی میبینند و سعی میکنند آنها را زودتر شوهر دهند.
گاهی این ازدواجها با پسرهایی در سنین مشابه است ولی در بسیاری موارد، سن شوهرها به مراتب بالاتر است.
به طور معمول، دختران بلافاصله پس از ازدواج به خانه شوهرشان میروند، به این معنی که دیگر مسئولیت مالی برای خانواده خود ندارند.
نیشا و مونا خواهر بزرگتری دارند که در سال ۲۰۲۰ در ۱۶ سالگی ازدواج کرد و مادرشان، لالی، خودش یک کودکهمسر بوده است.
لالی در دفاع از تصمیماتش میگوید: «نگران دخترهایم هستم. روستاییها میگویند اگر دخترها از خانههایشان بیرون بروند، در معرض تاثیرات بد قرار میگیرند و با پسرها فرار میکنند، بنابراین ما باید آنها را زود شوهر دهیم.»
وقتی از او پرسیده شد که آیا میداند ازدواج دختر بزرگش در ۱۶ سالگی غیرقانونی بوده، سر تکان میدهد و توضیح میدهد که کسی گیر نمیافتد: «ما این کار را بیسر و صدا انجام میدهیم، کارت عروسی چاپ نمیکنیم، خانه را تزئین نمیکنیم یا چادر برپا نمیکنیم.»
اما قانون شفاف است؛ تسهیل کودکهمسری جرم است.
بزرگسالانی که مراسم را اجرا میکنند، به همراه والدین یا سرپرستانی که اجازه کودکهمسری میدهند یا با سهلانگاری جلوی آن را نمیگیرند، میتوانند تا دو سال زندانی و ۱۰۰ هزار روپیه (۱۱۰۰ دلار) جریمه شوند.
با این حال، آنجلی شارما، رئیس کمیته رفاه کودکان در شهر آجمر راجستان، میگوید که در عمل گرفتن حکم محکومیت دشوار است زیرا افراد به ندرت مایلند شواهد را با مسئولین در میان بگذارند.
شارما میگوید: «اگر خانوادهها بفهمند که ما [از یک عروسی کودک] باخبر شدهایم، تاریخ ازدواج را به قبل یا بعد از تاریخی که ما انتظار داریم منتقل میکنند.» به گفته او کل روستاها برای پنهان کردن ازدواجها با هم تبانی میکنند.
اگر عروس یا داماد به پلیس شکایت کنند، ازدواج زیر سن قانونی میتواند باطل شود اما گزارش والدینشان برای آنها آسان نیست، چرا که میدانند این کار میتواند منجر به جریمه یا حبس والدین شود.
اگر یک کودکهمسری گزارش نشود، بعدا وقتی مرد و زن به سن قانونی رسیدند میتوان آن را ثبت کرد و کسی تحت پیگرد قانونی قرار نخواهد گرفت.
تعداد موارد کودکهمسری گزارش شده در سراسر هند با بهبود آگاهی و اجرای قانون، به تدریج در حال افزایش بوده است.
طبق اعلام وزارت توسعه زنان و کودکان، در سال ۲۰۲۱ تعداد ۱۰۵۰ مورد گزارش شده بود، در حالی که در سال ۲۰۱۷ این رقم ۳۹۵ مورد بود.
با این حال، طبق آمار یونیسف، این بخش بسیار کوچکی از حدود ۱/۵ میلیون دختری است که تخمین زده میشود هر سال در هند پیش از ۱۸ سالگی ازدواج میکنند.
نیشا که اکنون ۱۵ ساله است و هنوز در مدرسه درس میخواند، امیدوار است روزی برای تیم ملی فوتبال هند بازی کند و در غیر این صورت، به دست آوردن یک شغل دولتی به او اجازه میدهد تا از نظر مالی مستقل شود و آزادی داشته باشد.
برای بهدست آوردن شرایط یکی از شغلهای اختصاص یافته به ورزشکاران، او باید تا پس از اتمام دانشگاه به بازی در سطح ایالتی یا بالاتر ادامه دهد.
در حالی که مونا که اکنون ۱۹ ساله است، موفق شد از کودکهمسری فرار کند، اما احتمال یک ازدواج سنتی (از پیش تعیین شده) همچنان باقی است.
خانواده همسر خواهر بزرگتر او همچنان برای یک ازدواج سنتی بین پسرشان و مونا پافشاری میکنند اما او تا کنون در برابر این پیشنهاد مقاومت کرده است.
مونا در فوتبال به اندازه نیشا پیشرفت نکرده است ولی به آموزش دختران در پروژه «فوتبال برای آزادی» کمک میکند و در حال تحصیل برای گرفتن مدرک دانشگاهی است.
او امیدوارست معلم ورزش یک مدرسه شود؛ موقعیتی که استقلال مالی و آزادی برای گرفتن تصمیمات شخصی در زندگی را فراهم میکند و در عین حال، او همراه با آموزش به دختران، به آنها در مورد کودکهمسری مشاوره میدهد.
او میگوید: «چه بتوانم جلوی ازدواجشان را بگیرم یا نه، میخواهم به آنها کمک کنم در زندگی به جایی برسند و رویاهایشان را محقق کنند.»
