حوثیها برای حمله به کشتیها در دریای سرخ از چه سلاحهایی استفاده میکنند؟
منبع تصویر، Houthi Media Center/Handout/EPA
- نویسنده, امیره مهذبی
- شغل, بیبیسی
حوثیها، گروه تحت حمایت ایران در یمن به خطوط کشتیرانی در دریای سرخ حمله میکنند. آنها چه سلاحهایی دارند و آیا عملیاتی که به رهبری آمریکا برای متوقف کردن آنها انجام میشود، موفقیتآمیز خواهد بود؟
یمن یکی از تهیدستترین کشورهای جهان است و از زمان جنگ داخلی سال ۲۰۱۴ که جنبش شیعیان مسلمان حوثی، صنعا پایتخت این کشور را تصرف کردند، جنگ داخلی یمن را به ویرانی کشانده است.
ائتلافی نظامی به رهبری عربستان سعودی با پشتیبانی آمریکا و بریتانیا حملات هوایی را علیه حوثیها آغاز کرد که منجر به ویرانی و فقر بیشتر در این کشور شد.
با این حال حوثیها توانایی خود را برای تهدید به ایجاد اختلال در خطوط حمل و نقل دریایی از ماه نوامبر نشان دادهاند و حالا بریتانیا و آمریکا به آنها حمله کردهاند.
این درگیری میتواند عواقبی جدی برای اقتصاد جهانی داشته باشد.
یمن کجاست و چرا اهمیتی راهبری دارد؟
عمده قدرت حوثیها در ایجاد اختلال در خطوط حمل و نقل دریایی، مدیون موقعیت جغرافیایی قلمرویی است که در اختیار دارند.
حوثیهای تحت حمایت ایران بخشهای بزرگی از یمن را پس از به قدرت رسیدن در سال ۲۰۱۴ در اختیار خود دارند از جمله صنعا پایتخت این کشور، شمال این کشور و نوار ساحلی دریای سرخ را.
این موقعیت به آنها امکان تسلط بر تنگه باب المندب را میدهد و در نتیجه کوتاهترین مسیر کشتیرانی را که اروپا و آسیا را به هم متصل میکند در تیررس سلاحهای آنها قرار میدهد.
چرا حوثیها به کشتیها در دریای سرخ حمله میکنند؟
به گفته فرماندهی مرکزی نظامی آمریکا، از ۱۹ نوامبر سال ۲۰۲۳، گروه حوثیهای یمن در مجموع حداقل ۲۶ حمله جداگانه علیه کشتیهای تجاری که در جنوب دریای سرخ و خلیج عدن حرکت میکنند، انجام داده است.
حوثیها مدعیاند که این حملات پاسخی به حمله اسرائیل به غزه است و میگویند که کشتیهایی را هدف قرار میدهند که مرتبط با اسرائیل هستند.
اما منتقدان میگویند که بسیاری از حملات اخیر به کشتیهایی بودهاند که مطلقاً ارتباطی با اسراییل نداشتهاند. آنها میگوید که حوثیها از وضعیت غزه بهرهبرداری میکنند تا محبوبیتشان را افزایش دهند، و توانایی خود را به رخ بکشند و به ایران ثابت کنند که میتوانند متحد مؤثری باشند.
توانایی نظامی حوثیها چیست؟
در حملات اخیر به کشتیها در دریای سرخ، حوثیها از موشکهای کروز، موشکهای بالستیک، پهپادها و شناورهای بدون سرنشین در سطح استفاده کردهاند.
حوثیها در تازهترین حملهشان با استفاده از قایقهای کوچک و یا هلیکوپترها سوار آن کشتیها شدهاند یا تلاش برای تصرف آنها کردهاند.
منبع تصویر، Reuters
گمان میرود پهپادها یا به اصطلاح «پهپادهای کامیکازه» (انتحاری) که حوثیها استفاده میکنند، پهپادهای قاصف باشند و پهپادهای صمد دوربرد با پرههای به شکل ۷ ناحیه دمشان. این سلاحها را حوثیها ابتدا در نبرد طولانیمدتشان با عربستان سعودی استفاده کردند.
به گفته مؤسسه سیاستگذاری خاورنزدیک واشنگتن (واینپ)، حوثیها موشکهای کروز ضد کشتی با برد ۸۰ تا ۳۰۰ کیلومتر از جمله موشکهای صیاد و سجیل را در اختیار دارند.
این اندیشکده میگوید موشکهای ضد کشتی بالستیک این گروه میتوانند به هدفهایی با فاصله ۳۰۰ کیلومتری نیز شلیک کنند. ردگیری این موشکها بسیار دشوارتر است چون مسیر حرکت آنها بسیار بالاتر است و با سرعت بالایی حمله میکنند اما به گفته مؤسسه واشنگتن، عملکرد این موشکها «مستلزم ارایه اطلاعات هدفگیری به موقع از سوی پهپادها، کشتیها یا نیروهای شریک دیگر است.»
سال مرکوگلیانو، مورخ نیروی دریایی در دانشگاه کمپبل هم در گفتوگو با بیبیسی گفت که هم موشکهای بالستیک و هم موشکهای کروز از پهپادها مهیبترند چون «کلاهکهای بزرگتری را میتوانند حمل کنند و نیروی جنبشی بزرگتری دارند».
مرکوگلیانو میگوید پهپادهای یکطرفه واقعاً فراواناند چون ساختشان ارزانتر و آسانتر است ولی کندتر هم هستند.
این پهپادها به بالای خط تماس کشتیها با آب اصابت میکنند که باعث میشود آتشسوزی، بزرگترین نگرانی حاصل از اصابتشان باشد.
منبع تصویر، AFP
اما مرکوگلیانو معتقد است شناورهای بدون سرنشینِ در سطح (USV) «باعث نگرانی ويژهاند چون در خط تماس کشتی به آب به آن اصابت میکنند، در نتیجه در کشتی رخنه میکنند و باعث آبگرفتگی و در نتیجه غرق شدن کشتی میشوند.»
در درگیری فعلی، به گفته نیروی دریایی آمریکا، حوثیها اولین بار روز ۴ ژانویه، از یک شناور بدون سرنشینِ در سطح حامل مواد منفجره استفاده کردند که در خطوط کشتیرانی بینالمللی منفجر شد.
دریادار برد کوپر، معاون فرماندی نیروی دریایی آمریکا در آن روز گفت: «خوشبختانه، این حمله تلفاتی نداشت و به هیچکدام از کشتیها صدمهای وارد نشد ولی استفاده از شناورهای بدون سرنشین یک طرف برای حمله اسباب نگرانی است.» او این حمله را نشان استفاده از «یک توانایی جدید» توصیف کرد.
اما حوثیها از شناورهای بدون سرنشین در ژانویه ۲۰۱۷ در حمله به ناوچه المدینه عربستان سعودی استفاده کرده بودند و به گفته دولت عربستان «یک بار دیگر هم در تلاشی ناکامی به یک نفتکش عازم عدن در مارس سال ۲۰۲۰ در یمن حمله کردند.»
حوثیها از چه حمایتی برخوردارند؟
حوثیها تحت حمایت ایران هستند و خود را بخشی از به اصطلاح «محور مقاومت» توصیف میکنند که شامل حزبالله در لبنان، رژیم بشار اسد در سوریه، حماس در غزه و گروههای دیگر تحت حمایت ایران در مخالفتی اعلامشده با اسرائیل و آمریکاست.
در فوریه ۲۰۲۳، دولت بریتانیا گفت که «شواهدی مبتنی بر ارتباط مستقیم بین حکومت ایران و قاچاق سامانههای موشکی مورد استفاده حوثیها برای حمله به عربستان سعودی و امارات متحده عربی» به سازمان ملل ارایه کرده است.
دولت بریتانیا گفته است که کشتی مونتروز نیروی دریایی سلطنتی در دو نوبت در اوایل سال ۲۰۲۲ سلاحهای ایرانی را از دو قایق تندرو که قاچاقچیان در آبهای بینالمللی جنوب ایران استفاده میکردند، توقیف کرده است.
نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا میگوید که این محموله شامل موشکهای زمین به هوا، موتورهایی برای موشکهای کروز زمین به زمین و یک پهپاد کوادکوپر تجاری برای فعالیتهای تجسسی بوده است.
آیا حملاتی که آمریکا رهبری میکند حوثیها را متوقف خواهد کرد؟
منبع تصویر، Reuters
آمریکا، بریتانیا و چندین کشور دیگر به حوثیها هشدار دادهاند که حملاتشان را متوقف کنند و نیرویی چندملیتی را در دسامبر ۲۰۲۳ ایجاد کردهاند تا به مسایل امنیتی در جنوب دریای سرخ و خلیج عدن رسیدگی کنند.
شب ۱۱ ژانویه این ائتلاف حمله خود را انجام داد.
نیروی هوایی آمریکا گفته است: «نیروهای آمریکا با همکاری بریتانیا، استرالیا، بحرین، کانادا و هلند به بیش از ۶۰ هدف در ۱۶ موقعیتی که شورشیهای حوثی در یمن از آنها استفاده میکنند، حمله کردهاند.»
اما تحلیلگران اشاره کردهاند که سالها حمله سعودیهای و متحداناش از طریق هوا نتوانسته است حوثیها را به طور کامل شکست دهد.
