ویکتور اوربان نخست وزیر مجارستان که کمک‌های مالی به اوکراین را متوقف کرده بود کیست؟

پل کربی و نیک تورپ، بی‌بی‌سی

دوران رهبری هیچ یک از رهبران فعلی اتحادیه اروپا به اندازه دوران رهبری ویکتور اوربان طولانی مدت نبوده است.

از سال ۲۰۱۰ به این سو، او مجارستان را تبدیل به کشوری کرده است که پارلمان اروپا آن را به عنوان «رژیمی تلفیقی از خودکامگی انتخاباتی» محکوم کرده است. خود او مطمئن نیست که چگونه ابداعش را توصیف کند ولی از تعبیرهای «دموکراسی غیرلیبرال» و «آزادی مسیحی» در وصف آن استفاده کرده است.

به هر تقدیر او آموخته است که زمام قدرت را سخت در اختیار داشته باشد و پیوسته به قدرت خود بیفزاید.

او بارها با همکارانش در اتحادیه اروپا در زمینه مهاجرت و جنگ در اوکراین درگیر شده است و مانع از تحویل ۵۰ میلیارد کمک مالی اتحادیه اروپا به کی‌یف برای کمک به بقای اوکراین شده است.

اندراس کوسا در زندگی‌نامه‌ای که سال ۲۰۱۸ با عنوان «مرد آشوب» درباره او نوشته می‌گوید که او این مهارت را دارد که خود را به عنوان تنها راه حل معضلاتی که دیگران ایجاد کرده‌اند عرضه کند.

این سخن درباره حوادث طبیعی نیز صادق است.

در سال ۲۰۱۰ که لجن قرمز یک معدن بوکسیت دره‌ای را در مجارستان در هم نوردید، و ترکیدن مخزنی از لجن سمی سواحل رود دانوب را تهدید کرد، او چکمه پلاستیکی به پا کرد و با آستین‌های بالا زده با خوشحالی در کنار آتش‌نشان‌ها و داوطبان کیسه‌های شن را روی هم می‌گذاشت.

کاریزمای شخصی او، جزء غیرقابل انکار از موفقیت او در کنار توانایی‌اش برای «پا به توپ فکر کردن» به قول مربی سابق فوتبال اوست.

جورج برنباوم یکی از مشاوران سیاسی سابق ویکتور اوربان در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی از خاطره دیدار با «فردی به لحاظ عقلی بسیار باهوش» یاد می‌کند و می‌گوید: «کسی که.... خوب تحصیل کرده و دانش عقلانی عمیقی از مسایل دارد، که امری است بسیار نادر.»

ویکتور اوربان نخستین بار در صحنه سیاسی مجارستان در اواخر دهه ۱۹۸۰ در زمان متلاشی شدن اتحادیه شوروی پدیدار شد و جنبشی سیاسی موسوم به «فیدس» یا ائتلاف دموکرات‌های جوان را ایجاد کرد.

او در سال ۱۹۸۹ هنوز در کالج بیبو در بوداپست پایتخت مجارستان دانشجوی حقوق بود که سخنرانی هفت دقیقه‌ای بی‌باکانه‌ای ایراد کرد و از ارتش سرخ شوروی خواست که به کشورشان برگردند.

در مراسم خاکسپاری دوباره امره نگی، مردی که در سال ۱۹۵۶ قیام ناکام مجارستان را رهبری کرده بود، او خطاب به ۲۵۰ هزار نفر مجارستانی در میدان قهرمانان شهر گفت: «اگر به قدرت خودمان ایمان داشته باشیم، می‌توانید کار دیکتاتوری کمونیستی را یکسره کنیم.»

او با اشاره به سخنان ده سال قبلش گفت که او «میل خاموش همگان را برای انتخابات آزاد و یک مجارستان مستقل و دموکراتیک علنی کرده بود.»

اما دموکراسی‌ که جانشین حاکمیت خودکامه شد طی ۱۴ سال رهبری بی‌وقفه اوربان دگرگونی شگفت‌انگیزی پیدا کرده است و شاهد اعتراض‌های گسترده به عقب‌‌گردهای سیاسی بوده است.

پروفسور آندراس بوزوکی وزیر فرهنگ سابق مجارستان را از سال ۲۰۱۰ به این سو به عنوان «تنها لیبرال دموکراسی مستقر سابق اتحادیه اروپا توصیف می‌کند که به تراز یک دستگاه غیردموکراتیک به مثابه رژیمی تلفیقی رسیده است.»

برای یک رهبر اروپای مرکزی که نوباوگی سیاسی‌اش ریشه در سقوط سلطه روسیه داشته است، عجیب به نظر می‌رسد که او در اتحادیه اروپا نزدیک‌ترین متحد یک رئیس‌جمهوری روسیه باشد که فروپاشی شوروی را «بزرگ‌ترین فاجعه ژئوپلتیک» قرن بیستم می‌داند و کسی باشد که بزرگترین جنگ را پس از جنگ جهانی دوم در خاک اروپا به راه انداخته است.

بسیار چیزها درباره ویکتور اوربان متناقض به نظر می‌رسد.

او پس از سخنرانی سال ۱۹۸۹ خود، مدت کوتاهی در آکسفورد به تحصیل فلسفه لیبرال سیاسی مشغول شد و بورسیه‌ای از جورج سوروس میلیاردر بشردوست متولد مجارستان دریافت کرد. طی ماه‌های اندکی که در کالج پمبروک بود، با راجر اسکروتن فیلسوف محافظه‌کار دوست شد.

او برای کارزار انتخاباتی سال ۱۹۹۰ تحصیلاتش را در آکسفورد پیش از فراغت از تحصیل نیمه‌کاره گذاشت چون فیدس ۲۲ کرسی را در اختیار گرفته بود و ویکتور اوربان نفر اول فهرست حزب شده بود.

پل لندوای روزنامه‌نگار پرسابقه متولد مجارستان این وضع را عقب‌نشینی تکان‌دهنده‌ای می‌داند «از یکی از امیدبخش‌ترین مدافعان دموکراسی مجارستان به مسبب اصلی زوال آن.»

ساندور چینتالان که هم متحد سابق و هم منتقد ویکتور اوربان است از «نیاز دایمی او به افراطی کردن خودش» سخن می‌گوید که او را از سایر محافظه‌کاران اروپایی متمایز می‌کند.

جورج برنباوم و آرتور فینکلشتاین در مقام مشاوران سیاسی در سال ۲۰۱۳ اولین بار این فکر را در ذهن او ایجاد کردند که جورج سوروس را دشمن قلمداد کند.

برنباوم می‌گوید: «سوروس هدف خوبی بود چون در مجارستان افراد زیادی هستند که از افکار این میلیاردر خوششان نیاید ... که مثل جادوگر اوز، سیاست و سیاست‌گذاری را از پشت پرده در اختیار دارد.»

منتقدان اوربان این فکر را که جورج سوروس «سیاست و سیاست‌گذاری» را در اختیار دارد مسخره می‌دانند.

آقای سوروس یهودی است و پوسترهایی که این سرمایه‌گذار را مسخره می‌کنند با تصویرهای «یهودی خندان» که در تبلیغات نازی‌ها استفاده می‌شود مقایسه شده است. ویکتور اوربان از دوستی‌اش با بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل و حمایت‌اش از اسرائیل استفاده کرده است تا اتهام یهودستیزی را رد کند.

پس از اینکه آقای اوربان گروه‌های جامعه مدنی جورج سوروس را متهم به «تلاش مخفیانه با پول خارجی برای اثر گذاشتن بر سیاست مجارستان» کرد، دانشگاه اروپای مرکزی که با پول سوروس در سال ۱۹۹۱ هنگام دموکرات شدن مجارستان تشکیل شده بود، ناگزیر شد بیشتر فعالیت‌هایش را در سال ۲۰۱۹ به وین منتقل کند.

ویکتور اوربان در سال ۱۹۶۳ در مکانی به فاصله یک ساعت از غرب بوداپست به دنیا آمد و کوچک‌ترین بچه در میان سه پسر پدری بود که مهندس کشاورزی و عضو حزب کمونیست بود و مادرش معلم دانش‌آموزانی با نیازهای ویژه بود.

در خانه آنها نزدیک فلچوت، روستایی با کمتر از ۲۰۰۰ نفر سکنه که او هنوز در آن صاحب خانه‌ای است، آب جاری وجود نداشت.

او در مصاحبه‌ای در سال ۱۹۸۹ می‌گوید که پدرش گیوزو که به گفته او مردی خشن بود سالی دو بار او را کتک می‌زد: «وقتی مرا می‌زد، فریاد هم می‌زد. این تجربه بدی است که در خاطرم مانده است.»

در کودکی او هیچ نشانه‌ای وجود نداشت که حاکی از آن باشد روزی رژیم کمونيستی را به چالش خواهد کشید. او به مدرسه‌ای شبانه‌روزی رفت و وارد لیگ جوانان کمونیست شد.

علاقه اصلی او فوتبال بود و برای باشگاه محلی‌اش، باشگاه فوتبال فلچوت بازی می‌کرد و هنوز هم اشتیاق فراوانی به ورزش دوران کودکی‌اش دارد. ده سال پیش، او استادیوم جنجالی تازه‌ای در آنجا با اسم پانچو آرینا افتتاح کرد که تیم برتر، پوکاش آکادمیا، فقط برای چند صد نفر در آن فوتبال بازی می‌کنند.

بعد از حمله حماس به شهرک‌های جنوب اسرائیل در سال گذشته، او روستای خود را در اختیار فوتبالیست‌های اسرائیلی گذاشت تا آخرین دیدارهای خانگی مقدماتی خود را برای یورو ۲۰۲۴ در آنجا انجام دهند.

او در ماه‌های قبل از ورود به دانشگاه، خدمت نظامی‌اش را انجام داد و می‌گوید در این دوره پیشنهاد سرویس مخفی کمونیستی را برای خبرچین شدن رد کرده بود.

او در ۲۳ سالگی با آنیکو لوای، هم‌دانشگاهی‌اش ازدواج کرد. آنها پنج فرزند دارند که چهار تای‌شان دختر هستند و یک پسر به اسم گاسپار که در بریتانیا در سندهرست آموزش دیده است و در ارتش مجارستان در چاد به خدمت افسری مشغول است.

دوستان دوره دانشجویی‌اش اعضای کلیدی فیدس شدند و مدیر کالج‌اش ایستوان استومپف رئیس ستاد او در دوره اول نخست‌وزیری او از سال ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۲ بود.

در سال ۱۹۹۲، ویکتور اوربان به عنوان نخست‌وزیری جوان به همراه حزبش به جنبش جهانی بین‌المللی لیبرال پیوست.

زولتان لاکنر، دانشمند علوم سیاسی، معتقد است که ویکتور اوربان طی نیمه دوم دهه ۱۹۹۰ ایدئولوژی‌اش را تغییر داد. در دوره‌ای که مجارستان تحت حاکمیت یک ائتلاف لیبرال-سوسیالیست بود، او متوجه شد که «برای رسیدن به موفقیت سیاسی باید به لیبرالیسم پشت کند و حزب‌اش را تبدیل به یک نیروی سیاسی ملی‌گرای ضد لیبرال کند».

شاید بذر این عقب‌گرد او در دوره‌ای که در آکسفورد بود کاشته شده بود. در ماه‌های اندکی که در کالج پمبروک بود، او با راجر اسکروتن فیلسوف محافظه کار دوست شده بود.

شاید هم این کار بیشتر فرصت‌طلبی سیاسی بود.

ویکتور اوربان در سال ۱۹۹۳ رهبر فیدس شد و تا آن زمان داشت تلاش می‌کرد که این حزب را به سمت راست مرکز تا زمانی که ام دی اف در سال ۱۹۹۴ قدرتش را از دست داد ببرد. فیدس جای خالی محافظه‌کاران ضعیف را پر کرد.

پیتر رونا، اقتصاددادن مستقر در آکسفورد و نامزد سابق ریاست‌جمهوری مجارستان، دیدارش را در اوایل دهه ۱۹۹۰ با ویکتور اوربان توصیف می‌کند که در این دیدار آقای اوربان گفته بود می‌خواهد یک «حزب محافظه‌کار مدرن» ایجاد کند.

پیتر رونا به او هشدار داده بود که وقتی سیاست‌مداران قبلی دنبال کار مشابهی رفته بودند به سرعت تعبیر «مدرن» را به اقتضای شرایط حذف کرده بودند و ویکتور اوربان در پاسخ گفت بود: «هیچ اشکالی ندارد.»

در سال ۱۹۹۸، ویکتور اوربان فیدس را در انتخابات به پیروزی رساند و در سن ۳۵ سالگی جوان‌ترین نخست‌وزیر اروپا شد که مجارستان را در سال ۱۹۹۹ به ناتو ملحق کرد.

دو دولت اوربان در انتخابات شکست خوردند. یک بار در سال ۲۰۰۲ و یک بار در سال ۲۰۰۶ و در هر دو نوبت رهبر فیدس از این شکست‌ها درس گرفت.

شکست سال ۲۰۰۲ او را دگرگون کرد. او به حامیان‌اش گفت: «ملت نباید شکست بخورد» و سعی می‌کرد اتفاقی را که افتاده است هضم کند.

در سال ۱۹۹۳ که وزیر خارجه وقت، گزا یژنسکی گفته بود که حزب مجمع دموکراتیک مجارستان او تنها مدعی نمایندگی ملت است، او در خروج نمایندگان از پارلمان نقش رهبری را ایفا کرد. پس از سال ۲۰۰۲، ویکتور اوربان با آرپاد هابونی، مربی ورزش‌های رزمی و تاجر، دوست شد که مرشد شخصی او شد. هابونی هنوز هم متحد معتمد و عنصر کلیدی امپراتوری تجاری‌ای است که زیربنای فیدس است ولی به ندرت در انظار عموم دیده می‌شود.

اوربان درتلاطم‌های بحران اقتصادی جهانی در سال ۲۰۱۰ دوباره به قدرت رسید و از آن زمان دیگر شکست نخورده است.

در ۱۴ سال گذشته، او مجارستان را با تغییراتی در قوانین و قانون اساسی‌اش دگرگون کرده است و چهار انتخابات پیاپی را با «حداکثر مطلق» آراء برنده شده است و دو سوم پارلمان را در اختیار دارد.

از سال ۲۰۱۰، فیدس و حامیان‌اش به تدریج تسلط بر فضای رسانه‌ای مجارستان را به دست آورده‌اند و به گفته مِرتِک دیدبان رسانه‌های مجارستانی جایگزین سرمایه‌گذاران خارجی شده است.

در سال ۲۰۱۸، تقریباً همه «رسانه‌های دوست با اوربان» حقوق مالکیت‌شان را به بنیادی موسم به کِزما منتقل کردند که هیئت مدیره‌اش به گفته مرتک نمایندگان حزب فیدس و رئیس یک اندیشکده دوست با فیدس است.

در فایل ضبط شده‌ای پیش از انتخابات اروپا در سال ۲۰۱۹ افشا شد که چطور یک سردبیر ارشد در شبکه بخش ام‌تی‌وی‌ای به افراد مسئول دستور می‌دهد که «روایت، روش و جهت‌گیری مناسب را بیشتر درباره مهاجران و بروکسل اختیار کنند.»

مهاجرت، اتحادیه اروپا و جنگ اخیر در اوکراین مسایل حیاتی و روزمره ویکتور اوربان شده‌اند.

در ژوییه سال ۲۰۱۵، با ورود شمار فزاینده‌ای از پناهندگان و مهاجران نامرتب به اتحادیه اروپا از طریق مرزهای مجارستان، او «ارتباط روشنی بین مهاجران غیرقانونی به اروپا و گسترش تروریسم» ترسیم کرد.

او گفت که راه حل روشن است: «ما می‌خواهیم اروپا را برای اروپایی‌ها نگه داریم. .. و همچنین می‌خواهیم ... مجارستان را برای مجارستانی‌ها حفظ کنیم.»

در مرز سیبری حفاظی ساخته شد و قوانین تازه‌ای وضع شدند که مهاجران را در طبقه مجرمان قرار می‌داد. قانون «سوروس را متوقف کنید» در سال ۲۰۱۸ تمام کسانی را که به مهاجران غیرقانونی کمک می‌کردند مجرم قلمداد کرد.

دادگاه ارشد اروپا حکم داد که بوداپست نتوانسته است به تعهدات‌اش تحت قوانین اتحادیه اروپا عمل کند. این یکی از احکام متعددی بود که در سال‌های اخیر علیه مجارستان صادر شده است و منجر به تصمیمی شده است که به اتحادیه اروپا اجازه می‌دهد بودجه بوداپست را به خاطر نقض قوانین اتحادیه اروپا به تعلیق در آورد.

پارلمان اروپا مجارستان را متهم به عقب‌گرد در زمینه حاکمیت قانون، فساد و حقوق ال‌جی‌بی‌تی‌ها کرده است.

ویکتور اوربان مدعی است که اتحادیه اروپا درباره اوکراین راه غلطی را در پیش گرفته است چون معتقد است که کی‌‌یف هرگز نمی‌تواند در جنگ پیروز شود. او ممکن است واقع‌گرا باشد ولی بیش از هر رهبر دیگر اتحادیه اروپا به رئیس‌جمهور روسیه نزدیک است.

مجارستان همچنین تنها کشور عضو ناتو است که عضویت سوئد را تصویب نکرده است هر چند نخست‌وزیرش مدعی است که موافق عضویت سوئد است.

این موضعی عجیب است و این روزها ویکتور اوربان خیلی اوقات به ويژه در اجلاس‌های اتحادیه اروپا چهره‌ای تنها و منزوی تصویر می‌شود.

ولی او در اتحادیه اروپا فاقد متحد نیست و با انتخابات پیش روی اروپا در ماه ژوئن او معتقد است که تغییراتی به دلخواه او در راه خواهند بود.