دومین سالگرد بازگشت طالبان؛ مجاهد: موظف به انجام مطالبات جهان نیستیم؛ مخالفان: به مبارزه و مقاومت خود ادامه می‌دهیم

دو سال پس از سقوط دولت پیشین و بازگشت طالبان به قدرت، ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان در گفتگوی اختصاصی با بی‌بی‌سی از عملکرد این حکومت دفاع کرد و گفت توانسته‌اند امنیت را در سراسر افغانستان تامین کنند. در عین حال سازمان ملل گفته بحران بشری در دو سال تسلط طالبان افزایش یافته است. زنان معترض افغانستان نیز در اعلامیه گفته‌اند دو سال پس از سلطه طالبان این کشور در «بحران تمام عیار انسانی و حقوق بشری» به سر می‌برد. زنان معترض خواستار توقف تعامل جهان با طالبان شده و آن را «باج‌دهی برای تروریسم» خوانده است.

آقای مجاهد در گفتگو با لیز دوست، خبرنگار ارشد بین‌المللی بی‌بی‌سی در پاسخ به سوالی درباره محدودیت‌های وضع شده بر زنان از سوی طالبان گفت زنان در بخش‌های بهداشت، آموزش، پلیس و برخی ادارات دولتی کار می‌کنند و در بخش‌های دیگر هم «اگر شریعت اسلام اجازه بدهد و نیاز باشد» کار خواهند کرد.

دو سال قبل در چنین روزی (۱۵ آگوست/اوت ۲۰۲۱) نیروهای طالبان از چند سو بدون این که از سوی نیروهای دولت پیشین با مقاومتی مواجه شوند، وارد کابل شدند. در همین روز محمد اشرف غنی، رئیس‌جمهور وقت از کشور خارج شد و نیروهای طالبان کنترل کابل و تمام ادارات دولتی از جمله ارگ ریاست جمهوری را به دست گرفتند. حکومت طالبان کابینه موقت خود را چند هفته بعد، در سه‌شنبه ۱۶ سنبله/شهریور ۱۴۰۰ (هفتم سپتامبر ۲۰۲۱) به ریاست محمدحسن آخوند، به عنوان رئیس الوزرا (نخست وزیر) اعلام کرد.

طالبان همچنین در اعلامیه‌ای امروز (۲۴ اسد/مرداد) را «روز فتح کابل» خوانده و به عنوان «سالگرد پیروزی» آن را تبریک گفته است.

در این اعلامیه آمده است: «اکنون که الحمدلله امنیت سرتاسری در کشور تامین شده و تمامی قلمرو کشور، تحت یک قیادت و رهبری اداره می‌شود، نظام اسلامی حاکم است، همه مسائل از زاویه شریعت مطرح می‌شود، این‌ها نتیجه قربانی‌های ملت‌ما و حاصل جان‌فدایی‌های مجاهدین می‌باشد.

در حالی که طالبان از این روز در کابل و ولایت‌های مختلف تجلیل می‌کنند، گروه‌ها و فعالان حقوق بشری در روزهای گذشته و دست به حرکت‌های اعتراضی زده‌اند.

سخنگوی طالبان در مصاحبه با بی‌بی‌سی همچنین از موضع قبلی مقام‌های طالبان درباره محدودیت آموزش دختران دفاع کرد گفت که در این زمینه «یک اجماع واحد» باید به میان بیاید و «شرایط مناسب» مهیا شود و مشکل کلی مواد درسی و چالش حمل و نقل برای زنان حل شود.

هرچند سخنگوی طالبان می‌گوید «ما هرگز نگفته‌ایم که این محدودیت‌ها (در مورد تحصیل دختران) برای همیشه باقی خواهند ماند» اما زمانبندی مشخصی برای آن ارایه نکرد و گفت: « امیدواریم خیلی زود حل شود.»

آقای مجاهد در پاسخ به این پرسش که آیا برای طالبان مهم است که بقیه جهان از جمله جهان اسلام درباره عملکرد آن‌ها چه فکر می‌کنند، گفت: «دو چیز واقعا برای ما مهم است. یکی شریعت اسلامی است. دوم منافع ملی ما. ما نمی‌خواهیم، خدای ناکرده، افغانستان با یک بحران ملی دیگر مواجه شود. این برای ما بسیار مهم است.»

او افزود: «در مورد مطالبات جامعه جهانی، آنها مطالبات و بهانه‌های مختلفی می‌آورند. ما نمی‌توانیم به همه آنها احترام بگذاریم یا خود را موظف به انجام آن کنیم. ما کارمان را آن طور که خود ما می‌خواهیم پیش خواهیم برد. ما باید به زندگی خود ما ادامه دهیم.»

با این حال تاکنون هیچ کشوری طالبان را به رسمیت نشناخته است و با آن‌که کشورهای مختلفی با مقام‌های طالبان در گفتگو و تعامل هستند اما حکومت آن‌ها با بحران جدی مشروعیت مواجه است.

از سوی دیگر جیم ریش، عضو کمیته روابط خارجی مجلس سنای آمریکا در اعلامیه‌ای گفته است دو سال پس از تسلط طالبان بر افغاستان این کشور یکبار دیگر به پناهگاه امن «تروریستان» مبدل شده است. او افزوده است: «پس خروج ما، حقوق زنان و دختران افغانستان و اقلیت‌ها از بین رفته است.»

یک نهاد ناظر بریتانیایی به نام «افغان‌ویتنس» نیز اعلام کرد که بیش از ۳ هزار مورد ادعای نقض حقوق بشر در افغانستان را از جنوری/ژانویه ۲۰۲۲ تاکنون گردآورده است. این نهاد همچنین می‌گوید شواهد مبنی بر نقض حقوق بشر را از منابع باز مستند کرده است.

همچنین ده سازمان بین‌المللی مدافع حقوق بشر در بیانیه‌ای مشترک اعلام کردند که دو سال پس از تسلط طالبان بر افغانستان نقض مداوم، فزاینده و جاری حقوق بشر توسط طالبان به‌ویژه علیه زنان و دختران و عدم پاسخ موثر جامعه‌ بین‌المللی را محکوم می‌کنند. نهادهای حقوق بشری گفته‌اند طالبان باید برای پایان دادن به تخلفات و سرکوب تحت فشار و برای عملکردهای خود مورد پاسخگویی قرار بگیرند.

آیا جهان افغانستان را فراموش کرده؟

این در حالی است که دانیل اندرس، معاون دبیر کل و هماهنگ‌کننده کمک‌های بشری سازمان ملل در گفتگویی با بی‌بی‌سی نسبت به کاهش بودجه کمک‌ها برای رسیدگی به بحران بشری در افغانستان هشدار می‌دهد و می‌گوید سازمان ملل مجبور است توزیع غذا به نیازمندان را کاهش دهد و این باعث سوءتغذیه شدید دیگر خواهد شد.

او افزود که بودجه ۲۵ بیمارستان بزرگی که در سراسر کشور وجود دارد نیز در پایان ماه تمام می‌شود که یکی از آن‌ها «شفاخانه میرویس» در کابل است که روزانه پذیرای ۹ هزار بیمار است.

او می‌گوید:‌ «اگر این افراد نتوانند از مراقبت‌های بهداشتی برخوردار شوند، پس به احتمال بسیار زیاد کل نظام بهداشتی فرو می ریزد یا به فروپاشی نزدیک خواهد شد».

آقای اندرس در پاسخ به این سئوال که آیا جهان افغانستان را فراموش کرده است، گفت: «بله، تا حدودی باید بگوییم که افغانستان دیگر مورد توجه اصلی نیست. این یک خروج دشوار برای بسیاری از کشورهای کلیدی کمک‌کننده بود. بنابراین، تصمیم برای آن‌ها جهت ادامه حضور در کنار مردم افغانستان و تمرکز بر جوامع در محل برای ارائه حمایت‌های بشردوستانه لازم بیشتر از پیش دشوار شده است و تصمیم طالبان برای محدود کردن تحصیل زنان و محدود کردن کار زنان در نهادهای بشردوستانه به این روند کمکی نکرده است.»

معاون دبیر سازمان ملل می‌گوید بسیاری از مردم با بازگشت طالبان شغل خود را از دست دادند و نیازمند کمک‌های بشردوستانه شدند.

طالبان «روز پیروزی» را جشن گرفتند؛ مخالفان: به مبارزه و مقاومت خود ادامه می‌دهیم

طالبان روز ۱۵ آگوست/اوت را «روز پیروزی» دانسته و از آن با راهپیمایی همراه با پرچم‌های سفیدرنگ خود در شهرهای مختلف افغانستان تجلیل کردند.

انس حقانی از اعضای برجسته طالبان با عکسی از نیروهای مسلح طالبان پشت میز رئیس‌جمهور در ارگ ریاست جمهوری در ۱۵ آگوست/ ۲۰۲۱ منتشر کرده و نوشته «تحمل سختی‌ها در آزادی دشوار نیست».

او روز سقوط کابل به دست طالبان را «روز استقلال» خوانده و آن را تبریک گفته است.

همزمان گروه‌هایی از فعالان علیه طالبان تجمعات اعتراضی برپا کرده‌اند. آنها در بیانیه‌هایی از جامعه جهانی خواستند تحریم و فشار به طالبان را افزایش دهند.

گروهی از زنان معترض در این روز از سازمان ملل، آمریکا و کشورهای دیگر خواستند «دست از حمایت و همکاری طالبان بردارند» و در کنار زنان و نیروهای دموکراتیک افغانستان بیاستند.

در اعلامیه زنان معترض آمده: «ما بر این باوریم که طالبان از حل مشکل افغانستان عاجزند و علاقه‌ای برای ارائه خدمات رفاهی و تامین حقوق اساسی بشری ندارد. ما بر این باوریم که گفتگو و تعامل با یک گروه تروریستی باج‌دهی برای تروریسم است و فاجعه را بزرگتر می‌سازد.»

در عین حال علی‌میثم نظری، مسئول روابط خارجی «جبهه مقاومت ملی افغانستان» که چریک‌های آن‌ها در مواضعی با طالبان می‌جنگند در گفتگو با بی‌بی‌سی فارسی می‌گوید که حملات آن‌ها به طالبان در شهرهای مختلف ادامه دارد.

او مدعی شد که مبارزه آن‌ها علیه حکومت طالبان «گسترش» یافته است.

همچنین جبهه آزادی، گروه دیگری که علیه طالبان می‌جنگد در بیانیه‌ای گفته است که بر تداوم و گسترش مبارزه «آزادیبخش میهنی در برابر امارت طالبانی کابل» متعهد است. در بیانیه این جبهه آمده است:‌«جبهه آزادی افغانستان از آوان شکل گیری تا به امروز باور راسخ به این امر دارد که طالبان جز با قدرت و زور به هیچ معیار دیگری تمکین نخواهند کرد و از آنجایی که این گروه دارای خود ارادیت نبوده و به گونه آشکار دست‌نشانده خارجیان است، بناءً، جبهه راهی جز جنگ در برابر طالب و گفتگو با حامیان اصلی آن در پیشرو ندارد.»

همزمان شماری از زنان در افغانستان به هدف «نه گفتن به حکومت طالبان» و در اعتراض به تصامیم آن‌ها در یک حرکت اعتراضی دور پرچم ملی سه رنگ دولت‌های پیشین افغانستان جمع شدند و از تعهد شان برای به اهتزار درآوردن آن گفتند.