زنی که انگلیس را دو بار قهرمان اروپا کرد؛ چرا سارینا ویگمن این قدر موفق است؟

«فراتر از ورزش» بخشی از مطالب ورزشی بی‌بی‌سی هستند که داستان‌های شگفت‌انگیز ورزشکاران یا مسابقاتی را روایت می‌کند که کمتر شنیده‌اید. فهرست مطلب‌های فراتر از ورزش را دنبال کنید.

رسیدن به فینال یک تورنمنت بزرگ (جام جهانی و یورو) کار خاصی است؛ اما رسیدن به فینال هر پنج تورنمنتی که مربیگری کرده‌ای، خارق‌العاده است.

کاری که فقط سارینا ویگمن از عهده آن برآمده است.

روز یکشنبه و در دیدار نهایی یورو ۲۰۲۵ زنان، این مربی هلندی توانست با پیروزی مقابل اسپانیا، تیم ملی انگلیس را برای دومین بار پیاپی به مقام قهرمانی اروپا برساند.

ریوکا، خبرنگار هلندی، می‌گوید: «وقتی هلند از تورنمنت حذف شد، ماندم تا بازی‌های انگلیس را دنبال کنم. این نشان‌دهنده جایگاه ویگمن است، شخصیتی جذاب که همه می‌خواهند همه‌چیز را درباره‌ او بدانند.»

ویژگی‌های شخصیتی ویگمن: آرام، دلسوز و صادق

ویگمن در شهر لاهه هلند متولد شد و همزمان با بازی فوتبال معلم ورزش دبیرستان بود. او کاپیتان تیم ملی هلند شد و ۹۹ بازی ملی انجام داد، پیش از آنکه در سال ۲۰۰۳ و در دوران بارداری دوم خود بازنشسته شود.

الن وایت، مهاجم سابق انگلیس، می‌گوید: «از همان اولین دیدار با او فهمیدم که چقدر دوست‌داشتنی‌ است. روابط عمومی‌اش عالی بود و می‌دانست چطور با هر کس صحبت کند. صداقتی به سبک هلندی دارد. به ما حس ایمان، عشق و اشتیاق می‌دهد. به همین دلیل همه خواستار پیروزی سارینا بودند.»

مشهور است که او صراحت لهجه دارد، اما تندخو نیست و همیشه در کنار زمین آرام است. البته گاهی پس از شکست‌ها، در کنفرانس‌های خبری تند و تیز ظاهر شده و گاهی هم طنزآمیز و راحت صحبت کرده است.

با گذشت زمان و کسب تجربه بیشتر، ویگمن کمی آرام‌تر شده است. او در رقابت‌های امسال یورو گفت که «انگار در فیلم بودم» و به شوخی گفت که «بازیکنان دو بار نزدیک بود من را بکشند».

این مربی ۵۵ ساله حتی در هفته گذشته آهنگی هلندی برای بازیکنان تیم خواند.

کیرا والش، هافبک انگلیس، می‌گوید: «حالا بعد از بازی‌ها هیجان بیشتری نشان می‌دهد، می‌رقصد و آواز می‌خواند. اولش این‌طور نبود. احتمالا یکی از بهترین مربیانی‌ است که تا حالا برایش بازی کرده‌ام.»

«کار سختی است که همه بازیکنان حاضر در یک تورنمنت‌ احساس کنند محبت و توجه یکسانی به آنها می‌شود. او به جنبه انسانی خیلی اهمیت می‌دهد. آرامشش در دقیقه ۹۵ وقتی یک بر صفر عقب هستیم، مثال‌زدنی است و اینجا است که آن تفاوت بزرگ رقم می‌خورد.»

الکس گرینوود، مدافع تیم، نیز گفت: «ویگمن ترکیبی از ویژگی‌های شخصیتی گوناگون است که به‌خوبی آنها را مدیریت می‌کند.»

بث مید، مهاجم تیم، می‌گوید: «او همیشه مثل یک مادر از ما حمایت می‌کند. به گفته خودش ما مثل دخترانش هستیم. خیلی مراقب ماست و این نشان‌دهنده شخصیت او است.»

«هر چه سارینا بگوید، همه گوش می‌دهند»

او هلند را به قهرمانی یورو ۲۰۱۷ و فینال جام جهانی ۲۰۱۹ رساند. سپس همین مسیر را با انگلیس در ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ تکرار کرد.

ویویانه میدما، مهاجم هلند، می‌گوید: «او و مربی فعلی هلند، آندریس یونکر، دیوانه فوتبال‌اند. اگر ساعت ۳ صبح بخواهم درباره فوتبال حرف بزنم، می‌توانم به آنها زنگ بزنم و صحبت کنم. هرچند سبک‌های متفاوتی دارند، اما هر دو فوتبال زیبا را می‌خواهند.»

ویگمن سپتامبر ۲۰۲۱ به انگلیس پیوست و هدف کاملا مشخص بود: کسب جام.

ویگمن در این باره گفت: «کاملا به این هدف آگاهم و آمده‌ام که تیم را به سطح بالاتری برسانم.»

و او توانست تنها در عرض ۱۰ ماه این هدف را محقق کند.

در یورو ۲۰۲۵، فشارها و انتظارات بیشتر شد و در مقابل رقبا هم قوی‌تر شده بودند. در نتیجه سخنرانی‌های انگیزشی‌ ویگمن نقش مهمی داشتند.

الا تون، هافبک انگلیس، می‌گوید: «قبل از بازی نیمه ‌نهایی با ایتالیا، سخنرانی خیلی خوبی داشت. وسط بازی‌ها بیشتر بحث تاکتیکی داریم، اما حرف‌های قبل از بازی‌اش باعث می‌شود انگیزه بگیریم. حتی اگر عقب باشیم، به یاد صحبت‌های او قبل از بازی میافتیم و روحیه می‌گیریم. هر چه سارینا بگوید، همه گوش می‌دهند.»

مربی‌ عملگرا با برنامه‌ای روشن

به گفته آندریس یونکر که روزگاری مربی ویگمن بود، سازماندهی امضای کار ویگمن در تیم‌هایش است.

کارن باردسلی، دروازه‌بان سابق انگلیس، او را یک مربی «عملگرا» توصیف می‌کند. لوسی برنز هم معتقد است ویگمن در طول زمان تکامل یافته است.

ویگمن به ترکیب اصلی وفادار است و خیلی آن را تغییر نمی‌دهد، اما با استفاده از بازیکنان تعویضی‌، که خودش آنها را «تمام‌کننده» می‌نامد، روند بازی‌ها را عوض می‌کند.

او همیشه ترکیبی را انتخاب می‌کند که به توانایی بازیکنانش بخورد. مثلا خیلی زود فهمید لورن جیمز کجا بهتر عمل می‌کند و الا تون را در ترکیب قرار داد.

ویگمن معمولا از نظر تاکتیکی مورد انتقاد قرار می‌گیرد که چرا به اندازه کافی از سیستم چرخشی برای بازیکنان مختلف استفاده نمی‌کند و یا اینکه تعویض‌هایش دیرهنگام هستند.

اما روش او در یورو ۲۰۲۵ به خوبی جواب داد. پس از شکست برابر فرانسه، او جیمز را به کناره زمین فرستاد و تون را وارد کرد. در بازی با ایتالیا، به دفاع سه نفره روی آورد و کاپیتان لیا ویلیامسون را بیرون کشید تا بازیکن ۱۹ ساله، میشل آگی‌مانگ، را وارد کند. بازیکنی که با گل او، بازی به وقت اضافه رفت.

الن وایت می‌گوید: «او بعد از بازی با ایتالیا گفت که تعویض‌هایم را دقیقا سروقت انجام دادم. او اتفاقات را می‌بیند. گاهی ما می‌خواهیم سریعا کاری کند و تغییری دهد، اما با آرامش می‌گوید که صبر داشته باشید، هنوز زمانش فرا نرسیده است.»

فرن کربی، هافبک سابق انگلیس، می‌گوید: «ساختار در تیم ویگمن بسیار مهم است و همه نقش خود را می‌دانند. موفقیت در تورنمنت فقط مربوط به استفاده از فرصت‌ها نیست، بلکه به ساختار و انسجام هم مرتبط است.»

گفت‌وگوهای سخت: صادقانه، همدلانه یا بی‌رحمانه؟

ویگمن بی‌رحم هم هست. او در سال ۲۰۲۲ استف هوتون، کاپیتان سابق انگلیس، را خط زد و در یورو ۲۰۲۵ هم به مری ارپس گفت دروازه‌بان اول نخواهد بود.

برخی صداقت او را تحسین می‌کنند و برخی نه.

جورجیا استنوی، هافبک، می‌گوید: «او همیشه رک و بی‌پرده می‌گوید همین است که هست. شاید خوشت نیاید، ولی باید بپذیری.»

فرن کربی که در ۲۰۲۲ بازیکن ثابت بود، در سال ۲۰۲۵ خط خورد و پیش از تورنمنت بازنشستگی‌اش را اعلام کرد. به گفته او، ویگمن به‌سرعت فهمید که هر بازیکنی چه نوع بازخوردی را بهتر می‌پذیرد.

کارن باردسلی که نتوانست به تیم بازگردد، با ویگمن تماس گرفت و او با همدلی درباره‌ دوران حرفه‌ای‌اش صحبت کرد.

در مقابل، استف هوتون در کتابش نوشت که برخورد ویگمن با او «بی‌رحمانه» بود. ویگمن با تلفن خبر خط خوردن را داد، در حالی که هوتون معتقد بود باید حضوری به او گفته می‌شد.

تحت فشار شکوفا می‌شود

رویارویی با سختی‌ها برای ویگمن چیز تازه‌ای نیست. او در یورو ۲۰۲۲ به ویروس کرونا مبتلا شد و یک بازی را از دست داد. در جام جهانی ۲۰۲۳ چند بازیکن اصلی را به‌دلیل مصدومیت در اختیار نداشت. قبل از یورو ۲۰۲۵، ارپس و کربی بازنشسته شدند و میلی برایت از فهرست کنار رفت.

باخت در بازی اول مقابل فرانسه تیم را تحت فشار قرار داد. با این حال، در ضربات پنالتی مقابل سوئد پیروز شدند و با درخشش در وقت اضافه، ایتالیا را در نیمه‌نهایی شکست دادند.

الن وایت می‌گوید: «خانواده فوق‌العاده‌ای پشت او هستند، برای همین می‌تواند از فوتبال فاصله بگیرد و آرامش خود را باز یابد. این برای همه ما لازم است. او همچنین از کادر فنی قوی برخوردار است که وظایفشان به خوبی تعریف شده است و همه چیز بر دوش ویگمن نیست.»

یونکر، مربی هلند، می‌گوید: «با تجربه است و می‌داند همیشه نمی‌توان پیروز شد. نمی‌ترسد و در سکوت و آرامش راه درست را پیدا می‌کند.»

باردسلی هم می‌گوید: «او در شرایط سخت، مستقیما با افراد درگیر در مسئله صحبت می‌کند. اگر با کسی مشکل داشته باشد، پشت سرش حرف نمی‌زند و اجازه نمی‌دهد حاشیه‌ها تیم را منحرف کنند. احساساتش را پنهان نمی‌کند، اما هر مسئله‌ای را با فرد مناسب آن در میان می‌گذارد.»

پیوندی در غم و دلتنگی برای دختران تیم

گاهی خونسردی ویگمن می‌شکند. مثلا هنگام گل‌های لحظه آخری یا بحث با داور چهارم، اما در هتل و رختکن آرام است.

الن وایت می‌گوید: «وقتی در تمرینات و رختکن خواسته‌ای داشته باشد، آن را با صدای بلند مطرح می‌کند و هیچ چیز مبهمی باقی نمی‌گذارد. همچنین رفتار او نه خیلی تند است و نه خیلی آرام.»

اکنون ویگمن از وقت گذراندن با بازیکنان بیشتر لذت می‌برد. به گفته او، گاهی که می‌گویند «دخترها»، نمی‌داند منظورشان بازیکنان‌اند یا دختران واقعی‌اش.

او می‌گوید: «من مربی‌ام، ولی گاهی مثل مادر هم رفتار می‌کنم. دلم برایشان تنگ می‌شود، اما تنها وقتی که لازم باشد با آنها تماس می‌گیرم.»

این نقش مادری در سال‌های اخیر بسیار مهم بوده است. به ویژه وقتی که الا تون و بث مید و ریچل دیلی والدین خود را از دست دادند.

ویگمن هم خواهرش را سه هفته پیش از یورو ۲۰۲۲ از دست داد و در فینال با بوسه بر دستبندی یادش را گرامی داشت.

مید می‌گوید: «ما پیوندی عمیق در غم‌ها با یکدیگر داریم، به‌ویژه پس از آنکه برخی از ما عزیزمان را از دست دادیم. من و سارینا درک بالایی از یکدیگر داریم. امیدوارم همه این را حس کنند و در زمین هم دیده شود.»

به گفته کربی، ویگمن در زمین و تمرینات بسیار حرفه‌ای است اما در عین حال، بیرون از زمین بسیار با بازیکنان خود همدل و دوست‌داشتنی است.

او با بازیکنان غذا می‌خورد، حتی همراه دستیارش، آریان فیورینک، در پینگ‌پنگ و بازی‌های گروهی شرکت می‌کند.

ویگمن معمولا اشیای شخصی به اردو می‌آورد. برای مثال در جام جهانی ۲۰۱۹ مدال یورو را با خود آورده بود و از بازیکنان هم خواسته بود اشیایی با خود بیاورند که انگیزه‌بخش باشد. او همین کار را برای نیمه‌نهایی یورو ۲۰۲۵ هم کرده، ولی فعلا رازش را نگه داشته است.

ویگمن از لحظه‌های خود در کنار بازیکنانش در این تورنمنت لذت برد و نشان داد که اگر قرار باشد زنی از عنوان قهرمانی خود دفاع کند، کسی نیست جز سارینا ویگمن.