شما در حال مشاهده نسخه متنی وبسایت بیبیسی هستید که از داده کمتری استفاده میکند. نسخه اصلی وبسایت را که شامل تمام تصاویر و ویدیوهاست، مشاهده کنید.
بازگشت به وبسایت یا نسخه اصلی
اطلاعات بیشتر درباره نسخه لایت که برای مصرف کمتر حجم دادههاست
مناظره اول نامزدهای انتخابات ۱۴۰۳؛ بحث تحریمها دوباره باز شد
- اولین مناظره نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری ایران با سوالهایی اقتصادی برگزار شد
- به فاصله کمی از آغاز مناظره، بحث به تحریمهای نفتی و بانکی و اثر آنها بر اقتصاد کشید
- مسعود پزشکیان و مصطفی پورمحمدی بر پیامدهای منفی تحریمها برای اقتصاد ایران تاکید داشتند
- سعید جلیلی، علیرضا زاکانی و امیرحسین قاضیزاده هاشمی تاکید داشتند که نباید حل مشکلات اقتصادی را به رفع تحریمها گره زد
- به نظر میرسید محمدباقر قالیباف نه میخواهد منکر اهمیت تحریمها شود و نه آنها را به عنوان مساله اصلی مطرح کند
اولین مناظره انتخابات ریاست جمهوری ایران با حدود نیم ساعت تاخیر نسبت به زمان اعلامشده قبلی آغاز شد و در آن شش نامزد تایید صلاحیتشده دیدگاههای خود را درباره رشد اقتصادی و مهار تورم بیان کردند.
پیش از آغاز مناظره چند پسر نوجوان با لباسهایی از مردمان مختلف ایران آوازی با مضمون ملیگرایانه خواندند که در آن به جز فارسی از زبانهای دیگر رایج در ایران نیز استفاده شده بود.
سرود ملی جمهوری اسلامی ایران، قرائت قرآن و یک قطعه موسیقی دیگر برای گرامیداشت ابراهیم رئیسی نیز پیش از صحبتهای نامزدها پخش شدند.
نامزدها با تشریفات نظامی و ادای احترام به مقبره سربازان گمنام وارد مجموعه صدا و سیما شدند.
برخلاف مناظرههای چند دوره گذشته انتخابات ریاست جمهوری، مجری سوالی از نامزدها نپرسید و به جای آن این شش نفر به سوالهای ضبطشده چند کارشناس و مقام سابق اقتصادی پاسخ دادند؛ داوود دانش جعفری و طهماسب مظاهری، وزیران سابق اقتصاد و دارایی جزو پرسشکنندگان بودند.
از همان آغاز روشن شد که تحریمهای اقتصادی کلیدیترین بحث مورد اختلاف میان نامزدها است.
در طول مناظره علیرضا زاکانی و امیرحسین قاضیزاده هاشمی حملاتی به دولت حسن روحانی کردند و از جمله به ستایش دولت ابراهیم رئیسی در واردات واکسن کرونا پرداختند و آقای روحانی و دولتش را مقصر مرگومیر بالای همهگیری کووید-۱۹ دانستند. سعید جلیلی نیز انتقادهای مشابهی را درباره دوران ریاست جمهوری حسن روحانی مطرح کرد.
بحث مسعود پزشکیان و علیرضا زاکانی درباره اقتصاد ترکیه یکی از نکات قابل توجه مناظره بود.
آقای زاکانی معتقد بود ترکیه با وجود عضویت در ناتو و سازمان تجارت جهانی همچنان با تورم بالا دست به گریبان است و بنابراین نمیتوان مشکلات اقتصادی ایران را از طریق سیاست خارجی حل کرد.
در مقابل آقای پزشکیان معتقد بود وضعیت اقتصادی ترکیه بهتر از ایران است.
در بخش دیگری از مناظره مسعود پزشکیان از علیرضا زاکانی خواست تا جزئیات قرارداد جنجالی شهرداری تهران با چین را روشن کند.
مسعود پزشکیان در صحبتهایش تاکید داشت که مشکلات اقتصادی بدون انسجام داخلی و بدون بهبود روابط خارجی ممکن نخواهد بود.
او به تندی از تاثیر منفی تحریمها انتقاد کرد و گفت: «تحریمها فاجعه است.»
آقای پزشکیان با اشاره به وضعیت منفی ایران از نظر فساد و شفافیت مالی، گفت «دور زدن تحریم» ممکن است، اما در حاشیه آن «بخور بخور» میشود.
او با انتقاد از سیاستهای «پوپولیستی» و تشبیه تحریم به «جنگ»، گفت قربانیان این جنگ فقیران هستند.
آقای پزشکیان گفت ایران در شرایط کنونی نمیتواند شریک تجاری پایداری داشته باشد و حتی چین هم بدون رفع مشکل FATF در ایران سرمایهگذاری نخواهد کرد.
مسعود پزشکیان در بخشی از صحبتهایش از نامزدهای اصولگرا خواست تا او را به دولت حسن روحانی منتسب نکنند.
مصطفی پورمحمدی هم گفت اقتصاد تنها راه حل اقتصادی ندارد و باید برای حل مشکل اقتصادی مسائل فرهنگی، سیاسی و بینالمللی نیز حل شود.
آقای پورمحمدی از اصولگرایانی چون آقایان جلیلی، زاکانی و قاضیزاده هاشمی انتقاد کرد که «هنوز میگویند که تحریم مهم نیست.»
او همچنین با انتقاد از عدم استقلال بانک مرکزی ایران و عدم تخصیص تسهیلات به صنایع، گفت اقتصاد ایران نیازمند کنار گذاشتن «اقتصاد دستوری» و پذیرش اصول اقتصاد بازار است.
مصطفی پورمحمدی با تاکید از ضرورت جلب اعتماد مردم به حاکمیت گفت.
سعید جلیلی رشد اقتصادی را نیازمند «استفاده از فرصتها» دانست و مشارکت جامعه را مهمترین عامل رشد اقتصادی بیان کرد.
او گفت نباید رشد اقتصادی را به جذب سرمایه خارجی منوط کرد.
سعید جلیلی انتقادهایی را از دولت حسن روحانی مطرح کرد و گفت دولت او به مجمع تشخیص مصلحت نظام نامه نوشته بود که بدون یک توافق بینالمللی نمیتواند حقوق ماه آینده کارمندان را بدهد، اما این توافق انجام نشد و هنوز هم حقوق کارمندان پرداخته میشود.
سعید جلیلی همچنین گفت برای آوردن سرمایه و استفاده از دانشمندان جوان برنامه دارد.
آقای جلیلی خواهان حضور همه «پای کار» شد.
او گفت اکنون «فرصتهای تاریخی» وجود دارد که با تکیه به آنها اقتصاد ایران باید به یک اقتصاد مولد تبدیل شود تا جایگاه خود را در اقتصاد جهان پیدا کند.
علیرضا زاکانی گفت اعتقاد ندارد که «تحریمهای ظالمانه آمریکا» مشکل ایران است، بلکه «تجویزهای اقتصادی آمریکا» مشکل اصلی است.
او گفت باید قدرت پول ملی تقویت شود.
آقای زاکانی در انتقاد از پزشکیان گفت که او «همه چیز را به همه چیز گره زد» و «آخرش هم نتیجه گرفت که نمیتوانیم.»
آقای زاکانی انتقاد مشابهی را هم علیه مصطفی پورمحمدی مطرح کرد.
او با پیش کشیدن مشکلات اقتصادی ترکیه، گفت روابط بین المللی گستردهتر ضامن حل مشکلات اقتصادی نیست.
او پیشنهاد کرد تا «اقتصاد خود را مستقل از ارز طراحی کنیم» و پیشنهادی برای اعطای «اعتبار طلا» به جای یارانه نقدی را مطرح کرد.
آقای زاکانی همچنین با طرح ادعاهایی درباره واکسن کرونا به دولت حسن روحانی حمله کرد.
امیرحسین قاضیزاده هاشمی گفت اجرای درست قانون هدفمندی یارانهها مهمترین کاری است که باید انجام شود.
آقای قاضیزاده هاشمی تنها نامزدی است که در سوگ ابراهیم رئیسی سیاه پوشیده است.
او گفت سیاستهای دوران حسن روحانی رشد منفی برای اقتصاد ایران به دنبال داشته است.
امیرحسین قاضیزاده هاشمی در دفاع از وعده پیشین خود برای حل «سه روزه» مشکلات بورس اوراق بهادار، گفت اگر قدرت در دستش باشد حتی در مدتی کوتاهتر قادر به حل مشکل است؛ ادعایی که انتقاد مسعود پزشکیان را به دنبال داشت.
آقای قاضیزاده دولت حسن روحانی را متهم کرد که بورس را به وضعیت بحرانی کشانده بود.
او درباره تورم هم گفت که در علم اقتصاد درباره چگونگی برخورد با تورم اتفاق نظر وجود دارد اما اجرای آن، راهحل و مهار تورم «اقتصاد سیاسی» میخواهد، در حالی که نامزدهای طرف مقابل میگویند باید برای هر کاری «با بیرون سازش کنید.»
محمدباقر قالیباف تاکید داشت که باید از فرصتهای موجود استفاده بهینه شود، اما برخلاف سه نامزد دیگر تحریمها را کماهمیت قلمداد نکرد.
آقای قالیباف گفت یک «مدیر قوی» لازم است تا ظرفیتهای هدر رفته در کشور را به درستی استفاده کند.
او همچنین وعده داد که دستمزدها را متناسب با تورم افزایش دهد.
آقای قالیباف در عین حال گفت تحریم هم مهم است، اما ظرفیتهایی، از جمله در رابطه با چین و روسیه موجود است که از آنها استفاده نمیشود.
محمدباقر قالیباف خواهان آن شد که برای جذب سرمایهگذاری خارجی به ظرفیتهای بریکس و سازمان شانگهای توجه شود.
بریکس و پیمان شانگهای دو مجموعه بینالمللی هستند که چین و روسیه قدرتمندترین اعضای آنها هستند.
انتقاد از تحریم بدون اشاره به خامنهای
کسری ناجی، خبرنگار ارشد بیبیسی فارسی
با بازشدن نسبی فضای سیاسی کشور در آستانه انتخابات ریاست جمهوری معمولا نامزدها برای جلب رای مردم حرفهایی میزنند که پیشتر در فضای عمومی بیانش نمیکردند.
در اولین مناظره امشب کاندیداها نتوانستند به مسئله تحریمها اشاره نکنند، موضوعی که در کنار سوء مدیریت بزرگترین عامل فلج کننده اقتصاد ایران است.
اما تحریمها نتیجه سیاستهای کلان کشور است که آیتالله علی خامنهای تعیین کننده آن است. در مناظره کسی از او انتقاد نکرد. اما روشن هم نشد که نامزدهای ریاست جمهوری چگونه میخواهند مسئله تحریمها را حل کنند - تحریمهایی که در کنار تحریمهای روسیه وسیعترین تحریمهای بینالمللی علیه یک کشور به شمار میرود و مهمترین علت آن فعالیتهای هستهای ایران است.
یکی گفت دستگاه دیپلماسی برود تحریمها را حل کند. کاندیدای دیگری هم گفت وقتی میدان موفق بود، دیپلماسی هم موفق خواهد بود - اشاره به فعالیتهای نظامی ایران در منطقه - یکی دیگر از علل تحریمها علیه ایران.
به نظر نمیرسد این مناظره او توانسته باشد کسی را چندان نسبت به آینده دلگرم کند.
تحریم یا سوءمدیریت، مسأله کدام است؟
بهرنگ تاجدین، خبرنگار اقتصادی بیبیسی فارسی
بعد از تقریباً دو دهه، همچنان بحث سیاستمداران ایران این است که تحریمها کاغذپاره است یا نه.
اگر کسی امیدوار بود با دیدن اولین مناظره بفهمد برنامه اقتصادی شش نامزد ریاستجمهوری چیست، به این خواسته نرسید. با وجود این، چند ساعت بگومگوی آنها، یک تفاوت جدی را در نگاهشان به مسأله تحریم تصویر کشید.
در یک جبهه، جلیلی، زاکانی و قاضیزاده هاشمی قرار دارند که عمیقاً معتقدند تحریمهای آمریکا مهم نیستند و با «مدیریت» بهتر، میشود نرخ رشد اقتصادی را به هشت درصد رساند، سرمایهگذاری خارجی جذب کرد، صادرات را بالا برد و تورم را مهار کرد.
در سوی دیگر، پزشکیان و پورمحمدی بودند که بر ضربه اقتصادی تحریمها و موانع بینالمللی دیگر مثل حضور ایران در لیست سیاه «افایتیاف» تأکید میکردند. قالیباف هم کموبیش با هر دو طرف موافق بود.
فرای این، مابقی مناظره به فهرست کردن مشکلات اقتصادی کشور و انتقاد از عملکرد دولتهای پیشین جمهوری اسلامی گذشت (زاکانی که معتقد است از ۱۳۶۹ راه را کج رفتهاند) و جر و بحث بر سر اینکه حل مشکلی مثل وضعیت بورس «سهروزه» شدنی است یا نه.
ولی نکته چشمگیر دیگر این است که همچنان همه نامزدها معتقدند که همزمان میشود هم کسری بودجه، رشد نقدینگی و نرخ تورم را کاهش داد و هم حقوق کارکنان دولت، یارانهها و نیز سرمایهگذاری دولت و بخش خصوصی را بالا برد تا رشد اقتصادی شتاب بگیرد.
به عبارت دیگر، هیچکس حاضر نیست قبول کند که سیاستگزار اقتصادی (مخصوصاً بدون حذف موانع خارجی) مجبور به انتخاب است و رفع همه مشکلات به طور همزمان ناممکن است.
همین هفته پیش بود که بانک جهانی در گزارش سالانهاش، کمبود سرمایهگذاری داخلی و خارجی، دشواری انتقال فناوری برای افزایش بهرهوری نیروی کار، ناترازی انرژی و کمبود برق و گاز صنایع، وابستگی هر چه بیشتر به چین، و نیز تغییرات اقلیمی را از جمله موانع درازمدت رشد پایدار اقتصاد ایران برشمرد.
منادیان بیاهمیتی تحریمها که قطعاً چنین ارزیابیهایی را هم نادیده میگیرند. گروه مقابل هم که حاضر نیستند از هزینه سیاسی لازم برای کاهش یا رفع تحریمها صحبت کنند و اینکه تصمیمگیری در این باره در نهایت به عهده رئیسجمهوری نیست.
ولی موضوعی که اقتصاد تکتک کشورهای جهان از جمله ایران را برای سالها و دهههای تحت تأثیر میگذارد، تغییرات اقلیمی و تلاشها برای کاهش تولید گازهای گلخانهای به «صفر خالص» است؛ موضوعی که همین حالا هم ایران را دچار کمبود آب کرده، ولی هیچ کدام از نامزدها حتی اسمش را هم نیاورند.
*تصاویر استفاده شده در گرافیکها از آژانس عکس اروپا و رویترز
