'سه قاپ' در آپارات

۱۶ شهریور ۱۴۰۳ - ۶ سپتامبر ۲۰۲۴

این هفته در آپارات فیلم 'سه قاپ' ساخته زکریا هاشمی به نمایش در‌می‌آید.

پس از آن در بخش «تحلیل آپارات» با زکریا هاشمی کارگردان فیلم و همچنین فرید اسماعیل پور مستند‌ساز و پژوهشگر سینما از پاریس درباره فیلم و موضوعش گفت‌و‌گو خواهد شد.

درباره فیلم 'سه قاپ'

قاپ بازی یکی از بازی‌های قدیمی است که روزگاری اسباب سر گرمی بوده و در هر گوشه و کناری بازی‌اش می کردند. در روزگارانی خیلی قدیم‌تر ظاهرا این بازی در بین زنان هم رواج داشته است. اما با گذر روزگار قاپ بازی بدل به بازی مردانه‌ای شد و بعد هم به نوعی قمار تبدیل شد. محل بازی هم از خانه‌ها و کوچه‌ها به جاهایی متروک و حاشیه‌ای کشیده شد. قاپ بازها هم به تدریج تبدیل به آدم‌هایی حاشیه‌ای و خلافکار شدند. آدم‌هایی غالبا بیکار و غیر مولد که همه کار و زندگی‌شون شده بود قاپ بازی و قمار و اتلاف وقت در این مسیر. این آدم‌ها اغلب پایگاه اجتماعی درست و حسابی نداشته و ندارند و معمولا حکومت‌ها فقط وقتی به افراد بزن بهادر و اوباش نیاز پیدا می کنند سراغ این آدم ها می‌روند. اما چطور میشود که نا گهان در یک دوره ای در سینمای ایران این تیپ آدم‌ها در سینمای ایران جا باز می کنند و فیلم‌هایی حول محور این آدم‌ها اینقدر پر طرفدار می‌شود؟

فیلم سه قا پ تصویر خیلی نزدیک و روشنی از این شیوه و روال زندگی و این تیپ آدم‌های حاشیه ای به دست می دهد. در روزگاری که سینمای عامه پسند ایران، که عده ای به اون فیلم فارسی هم می گفتند، پر شده بود از فیلم هایی درباره لات‌ها و کلاه مخملی‌ها و یکه بزن‌ها، فیلم سه قاپ با استفاده از المان‌های آشنای همین نوع سینما شکل دیگری به الگوی شناخته شده و عامه پسند در سینمای ایران می دهد. این فیلم ساخته زکریا هاشمی است که خودش به عنوان بازیگری شناخته شده تا سالیان سال درگیر همان نوع سینما بود.

پوستر فیلم سه قاپ — توضیح تصویر، پوستر فیلم 'سه قاپ'

ویژگی فیلم 'سه قاپ'

این فیلم بیش از نیم قرن پیش در سال ۱۳۵۰ ساخته شده و متناسب با تماشاچیان آن زمانه و در گستره سینمای عامه پسند دوران خودش است. فیلم یک خرده فرهنگ از لات بازی و جاهل بازی های آدم های حاشیه ای که گوشه و کنار شهرمی پلکیدند و کاری نداشتن جز قمار و دعوا را به تصویر کشیده است.

سه قاپ از بیشتر عناصر سینمای عامه پسند گذشته که به فیلم فارسی معروف است، بهره می برد. اما به وضوح فیلم به لحاظ ساختاری وجه تمایزهای روشنی دارد با همتایان خودش در این سینما. همچنین آگاهی فیلمساز ازاین خرده فرهنگ و تاکید بر جزییات، فیلم را تبدیل به سندی تصویری از یک دوره و یک تیپ اجتماعی می کند.

توضیح تصویر، زکریا هاشمی، کارگردان، نویسنده و بازیگر

درباره کارگردان

آقای هاشمی متولد سال ۱۳۱۵ در شهرری است. او از جوانی با کار در استودیوهای فیلم‌سازی و بازی در نقش‌های منفی و سیاهی لشگری کارش را شروع کرد. اما آشنایی با فرخ غفاری و ابراهیم گلستان او را به عرصه نویسندگی و کارگردانی کشاند. بازی در فیلم خشت و آینه و کارگردانی فیلم سه قاپ و طوطی او را در سینمای غیر تجاری ایران هم شکوفا کرد. او که به بازی در نقش‌های منفی شهرت پیدا کرده بود، یعد از انقلاب هم در چند فیلم بازی کرد و بعد که ممنوع شد به جبهه‌های جنگ رفت که حاصل اش بعدها نوشته هایی درخشان درباره جنگ شد. از او داستان های دیگری هم منتشر شده است.