یک کامکار نقاش، «ارژنگ؛ ریتم و رنگ»

خانواده کامکارها را در ایران همه به خاطرآثار موسیقی‌شان می‌شناسند. اما یک نفر در این خانواده هست که بیشتر با نقاشی سر و کار دارد. ارژنگ کامکار نقاش است و آثارش در گالری‌های مختلفی به نمایش درآمده است. ارژنگ، در مستند «ارژنگ، ریتم و رنگ» این جنبه از از زندگی ارژنگ کامکار به تصویر کشیده شده است.

این فیلم محصول سال ۱۴۰۰ و ساخته هانا کامکار است. عضو دیگر خانواده که مدتی است در آلمان زندگی می کند.

خانم کامکار متولد ۱۳۵۹ در تهران، فارغ‌التحصیل سینما و پژوهش هنر است. او علاوه بر فعالیت‌های سینمایی، سابقه طولانی در موسیقی و بازیگری دارد؛ از نوازندگی دف و خوانندگی در گروه کامکارها تا حضور در نمایش‌های داخلی و بین‌المللی. کامکار همچنین در تولید موسیقی متن فیلم‌ها نقش داشته و در کنار این فعالیت‌ها، مستندسازی را به‌عنوان حوزه تخصصی خود دنبال کرده است.

اگر در موسیقی ریتم را به معنی نظم زمانیِ صداها در نظر بگیریم، در نقاشی، احتمالا باید رنگ را بخشی از نظم فضاییِ تصویر بدانیم. یعنی در موسیقی، ریتم، حرکت در زمان را شکل می‌دهد و در نقاشی، رنگ و ترکیب‌بندی، حرکت در فضا را. هر دو این نظم ‌های موجود در ساختار آثار نقاشی و موسیقی، بر پایه أصول تکرار، تضاد و تعادل شکل می‌گیرند. حالا اگر یک موسیقیدان، نقاش هم باشد، آیا نقاشی‌هاش ربطی به موسیقی‌اش پیدا می کند یا نه؟

«ارژنگ، ریتم و رنگ» مستندی پرتره است که زندگی ارژنگ کامکار، را از زاویه‌ای متفاوت به عنوان نقاشی که جهان درونی‌اش را با رنگ‌ها بیان می‌کند، به تصویر می‌کشد. در فیلم هانا کامکار، تلاش می‌کند با مرور مسیر زندگی او از کودکی تا میانسالی، مخاطب را با نگاه او در نقاشی آشنا کند. روایت فیلم بر پایه گفت‌وگو، آثار نقاشی و لحظاتی از زندگی شخصی شکل گرفته است.

فیلمساز سعی کرده با مروری بر زندگی شخصیت اش، تصویری از زندگی او را ثبت کند ، ما را با شخصیت نقاش و نوازنده بیشتر آشنا کند و به مخاطب درباره این شخصیت، جهان درونی و نگرش او به زندگی اطلاعاتی از نزدیک به دست بدهد. تنوع و گستردگی نماها و حفظ ریتم، از ویژگی های این فیلم هست. فیلم جزییات زیادی را در مورد نقاشی ها . شیوه نقاشی وتفکرات و جهان درونی شخصیت به دست میدهد و ما را با جهان یک نقاش بیشتر آشنا می کند . اما در عین حال این انتظار را هم می‌شد داشت که فیلمساز با توجه به نزدیکی‌اش به شخصیت اصلی و امکان دسترسی‌اش، تصویری نزدیک‌تر و عینی‌تر از حضور او در زندگی روزمره و واقعی به دست بدهد.

نزدیک شدن به شخصیت‌های واقعی و ثبت آنها در یک مستند پرتره یا شخصیت نما، گرچه ممکن است در ظاهر کار ساده ای به نظر برسد، اما در عالم مستندسازی یکی از سخت‌ترین کارهاست. چون معمولا شخصیت‌ها اگر خود در فیلم حضور داشته باشند اجازه واکاوی همه جانبه در مورد خود را غالبا به فیلمساز نمی‌دهند و اگر هم حضور نداشته باشند، نظرات دیگران در آن فیلم مستند ممکن هست با سوگیری‌های خاص همراه باشد. این کار بخصوص وقتی سخت‌تر می‌شود که پای رابطه شخصی و خانوادگی هم در میان باشد. حساسیت رابطه شخصی، حفظ حریم خانوادگی، خود سانسوری در نپرداختن به برخی جنبه‌های شخصیتی و مساله رعایت فاصله حرفه‌ای از سوژه یا شخصیت از مهم‌ترین مسایلی هست که در موارد مشابه یک مستند ساز با آن روبرو هست. همین مساله فیلم ارژنگ؛ ریتم و رنگ بوده و سبب شده فیلم‌ساز نتواند فراتر از نگاه رسمی به سوژه اش، گامی پیش‌تر برود.

از زمانی که خود را می‌شناختم، عموی سوم‌ام؛ ارژنگ کامکار، شخصیت ویژه‌ای داشت.

یکی از آرام‌بخشی‌های کودکی‌ام این بود که بروم به اتاق یا آتلیه‌ی کوچک عمو ارژنگ و به تماشای نقاشی کردنش بمانم تا خوابم ببرد.

ارژنگ کامکار تنها عضو نسل دوم و گروه کامکارهاست که به‌جز موسیقی به هنرهای تجسمی نیز مشغول بوده و تا پیش از انقلاب فرهنگی ایران، دانشجوی نقاشی دانشکده‌ی هنرهای زیبای دانشگاه تهران هم بوده است.

ارژنگ نه تنها به کار هنری مشغول است که علاقمند به فلسفه و دیالکتیک است و بارها در زندگی تئوری‌هایی ازش شنیدم که زنگوله‌ای را در ذهنم تکان داده و چشم‌اندازی تازه به رویم گشوده.

فرزند پنجم استاد حسن کامکار(نسل نخست خانواده‌ی موسیقی ما)، هرگز در عرصه‌ی نقاشی و کولاژهایش در پی شناخته شدن و خودنمایی نبوده و همیشه برای دل خودش کار می‌کرد.

تا آنجا که نمایشگاه‌هایی که از آثارش بر پا نمود به تعداد انگشتان دست هم نمی‌رسد.

این مهم باعث شد تا او از بازار نقاشی ایران با وجود استعداد، نوآوری، استفاده از تکنیک‌هایی چون غلتک در آفرینش آثارش، استفاده از ریتم‌های دیدنی و کارهای بسیار که از خود به‌جا گذاشته، عقب بماند و کمتر کسی بداند که نوازنده‌ی تمبک گروه موسیقی پرآوازه‌ی کامکارها یکی از نقاش‌های پر تجربه‌ی ایران است.

احساس دین به او، مرا واداشت تا با ساخت مستندی از زندگیِ هنری و شخصی، در این شصت و پنج سال عمرش، تلاش به آشناسازی هر چه بیشتر همگان با ارژنگ کامکار نمایم.

گفت‌وگوی آپارات با هانا کامکار کارگردان فیلم درباره فیلم «ارژنگ؛ ریتم ورنگ» را اینجا ببینید.

جمعه ۹ شب

شنبه ۱۱ صبح

یکشنبه ۶:۳۰ عصر

سه‌شنبه ۳:۳۰ بعدازظهر

چهارشنبه ۱۲ شب

تکرار جمعه ۲:۳۰ بامداد

این فیلم در ساعات اعلام شده در جدول فوق از طریق کلیک بر روی اینجا، لینک پخش زنده تلویزیون وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی

و یا اینجا، لینک پخش زنده تلویزیون بی‌بی‌سی فارسی در کانال بی‌بی‌سی فارسی در یو‌تیوب نیز قابل مشاهده است.

برای دسترسی به صفحات برنامه‌های گذشته آپارات رویاینجا کلیک کنید.

می توانید از طریق راه‌های ارتباطی زیر با ما تماس بگیرید:

- آدرس پست الکترونیک برنامه آپارات:[email protected]

- آدرس فیس بوک برنامه آپارات:https://www.facebook.com/bbcpersiantv