سفر رئیس موساد به دوحه تازه‌ترین نشانه قوت گرفتن تلاش‌های آتش‌بس در غزه

بنابرگزارش‌ها داوید برنع، رئیس سازمان جاسوسی اسرائیل (موساد)، برای دیدار با محمد بن عبدالرحمان آل ثانی نخست وزیر قطر تنها به دوحه رفته است که نشانه دیگری از قوت گرفتن تلاش‌ها برای دست یافتن به توافقی بر سر آتش‌بس و گروگان‌ها میان اسرائیل و حماس است.

به نظر می‌رسد این یک گام مقدماتی در روندی باشد که بار دیگر می‌تواند به یک رشته مذاکرات پیچیده با هدف پل زدن بر شکاف میان دولت اسرائیل و و حماس منجر شود.

مقام‌های اسرائیلی گفته‌اند که باید انتظارات را پایین آورد.

تازه‌ترین جرقه امید برای توافق بعد از آن زده شده که حماس پاسخ خود به پیشنهاد سه مرحله‌ای که جو بایدن، رئیس جمهور آمریکا، چند هفته پیش تشریح کرده بود را ارائه کرد.

آن پیشنهاد حل آنچه از دیرباز مانع اصلی پذیرش توافق به نظر می‌رسید را به آینده موکول می‌کرد؛ یعنی درخواست حماس برای یک آتش‌بس دائمی و درخواست متقابل اسرائیل دایر بر اینکه باید حق ازسرگیری نبرد در غزه در صورت لزوم را داشته باشد.

اینکه پیشنهاد حماس چیست هنوز علنی نشده است. اما به نظر می‌رسد واکنش اسرائیل خیلی مثبت‌تر از موارد قبلی دیگر باشد. یک منبع آگاه در تیم مذاکرات اسرائیل گفت که پیشنهاد حماس شامل یک «گشایش خیلی قابل توجه است.»

نشانه‌هایی وجود دارد که ممکن است حماس یک نکته کلیدی پیشنهاد توافق را پذیرفته باشد. اینکه اجازه خواهد داد هدف مذاکرات برای دستیابی به یک پایان دائمی برای جنگ، از طریق مرحله اول آتش‌بس به طول شش هفته‌ دنبال شود، نه اینکه از همان ابتدا خواستار آن باشد.

حماس همواره این موضع آمریکا که این گروه مانع اصلی رسیدن به یک توافق است را رد کرده است. اگر معلوم شود که حماس واقعا چنین امتیازی داده باشد، در آن صورت توپ کاملا در زمین بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، قرار خواهد گرفت.

او هرگز شخصا حتی ذره‌ای از تعهد علنی خود نسبت به ریشه‎‌کنی کامل حماس و حق اسرائیل برای ادامه نبرد در غزه بعد از هرگونه آتش‌بس عقب ننشسته است. او در برابر کلیه فشارها از داخل و خارج برای اصلاح موضع خود مقاومت کرده است. اما فشار بر او از همه طرف درحال افزایش بوده.

تازه‌ترین فشار ظاهرا از طرف ارتش اسرائیل وارد شده است. مقاله‌ای در روزنامه نیویورک تایمز اخیرا به نقل از مقام‌های امنیتی سابق و کنونی اسرائیل می‌گفت که ژنرال‌های ارشد اسرائیل «خواهان شروع آتش‌بسی در غزه هستند حتی اگر به معنی در قدرت ماندن حماس در مقطع فعلی باشد.»

آقای نتانیاهو این موضع را شکست‌گرایانه خواند و رد کرد. اما ممکن است نتواند برای همیشه در برابر چنین فشاری طاقت بیاورد - یا در برابر خشم فزاینده معترضان در خیابان‌های اسرائیل که خواهان بازگشت گروگان‌ها هستند.

از آن طرف هم نشانه‌هایی هست که ادامه جنگ باعث کلافگی روزافزون غیرنظامیان غزه نسبت به تصمیم‌های حماس شده است. در سطح بین‌المللی هم صبر میانجیگران، مثل مصر و قطر، ممکن است رو به اتمام باشد.

گزارش می‌شود که کشورهای منطقه که تمام و کمال از آرمان فلسطینی‌ها دفاع می‌کنند هم درحال افزایش فشار بر حماس برای پذیرش توافق باشند. رهبری این گروه ممکن است احساس کند که ادامه بقای آن، هرچند بعد از تضعیف شدید سیاسی و نظامی، خود یک پیروزی نسبی باشد.

و برای جامعه بین‌المللی، نیاز به یافتن راهی برای پایان جنگ با توجه به بزرگتر شدن شبح وقوع جنگی تمام عیار میان اسرائیل و حزب الله، فوریت بیشتری پیدا کرده است. یک آتش‌بس در غزه می‌تواند تنش‌ها را کاهش دهد.

همچنین دولت بایدن - که بعد از مناظره هفته پیش جو بایدن با دونالد ترامپ همچنان تلولو می‌خورد - به یک موفقیت دیپلماتیک برای تقویت خود نیاز دارد.

همه این عناصر حاکیست که شاید این بار دو طرف علیرغم فاکتورهای منفی که قبلا مذاکرات را ناکام گذاشته بود، به توافق برسند.