نگاهی به وضعیت تیم ملی والیبال ایران؛ شروع خوش و پایان تلخ بهروز عطایی

بهروز عطایی از سرمربیگری تیم ملی والیبال ایران استعفا کرد، مردی که شروعی مطبوع با این تیم داشت، اما به تلخی با تیم ملی والیبال ایران خداحافظی کرد.

مرداد ۱۴۰۰ پس از اینکه تیم ملی والیبال در لیگ ملت‌ها در رده دوازدهم ایستاد و در المپیک هم نتوانست عملکرد خوبی داشته باشد و از صعود بازماند، مسئولان فدراسیون تصمیم به تغییر گرفتند. ولادمیر آلکنو، سرمربی روس تیم ملی، نه در لیگ ملت‌‌ها به موفقیت مورد نظر رسیده بود و نه توانسته بود بعد از شکست‌های لیگ جهانی، پیروزی در المپیک را برای ایران بسازد.

هدف، حضور در المپیک پاریس با تغییر نسل

پس از آن کادر فنی تیم ملی ایران بعد از ۱۱ سال به یک ایرانی سپرده شد، بعد از حسین معدنی، خولیو ولاسکو سرمربی تیم ملی شد و بعد از او اسلوبودان کواچ، رائول لوزانو، ایگور کولاکوویچ و آلکنو هدایت تیم ملی را برعهده داشتند تا نوبت به بهروز عطایی رسید.

همان زمان عطایی در مصاحبه با روزنامه ایران گفته بود که هدف از حضور او اولاً حضور والیبال ایران در المپیک پاریس است و بعد از آن به دنبال حضوری موفق در این رقابت‌ها هستند تا با نتایجی قابل قبول مردم را خوشحال کنند.

حالا پس از گذشت ۲ سال از آن صحبت‌ها، تیم ملی والیبال ایران در رقابت‌های انتخابی المپیک با قبول شکست برابر تیم‌هایی همچون آلمان، اوکراین، جمهوری چک و کسب تنها یک پیروزی برابر قطر صعودش به المپیک پاریس به خطر افتاده. پس از شکست برابر تیم جمهوری چک بود که بهروز عطایی سرانجام رفتن را به ماندن ترجیح داد و استعفا کرد.

مهم‌ترین اتفاقی که در زمان سرمربیگری بهروز عطایی در تیم ملی والیبال رخ داد، متحول شدن ترکیب ایران بود. والیبال ایران بعد از المپیک توکیو با وجود ستاره‌های پا به سن گذاشته افت کرده بود و وظیفه تغییر نسل به عطایی رسید که سعی کرد با پایین‌آوردن میانگین سنی، نسلی جدید برای والیبال ایران بسازد.

شروع خوب با قهرمانی در آسیا

بهروز عطایی را می‌توان از آن دست کسانی دانست که پله‌های ترقی را یکی یکی طی کرده است. او در سه رده نوجوانان، جوانان و بزرگسالان در تیم‌های ملی والیبال بازی کرده و در هر ۳ رده هم مربی ملی بوده است. سال ۲۰۱۱ با تیم ملی در مسابقات نوجوانان جهان حضور داشت و با تیم ملی جوانان هم به قهرمانی آسیا و جهان رسید. در رده باشگاهی هم با کاله آمل به قهرمانی آسیا رسید و با متین ورامین هم در جام باشگاه‌های جهان پنجم شد.

عطایی در تیم ملی بزرگسالان هم شروع خوبی داشت و در اولین رویداد پس از المپیک توکیو که تیم ملی به واسطه نتایجی که کسب کرده بود وضعیت وخیمی داشت آقای عطایی با ترکیب متفاوت نسبت به ۱۰ سال گذشته، تیم ملی را به مصاف تیم‌های آسیایی فرستاد و در شرایطی که انتظار کسب نتیجه از این تیم نمی‌رفت، ملی‌پوشان والیبال ایران موفق شدند راهی فینال آسیا شوند و با شکست تیم ژاپن به قهرمانی آسیا رسیدند.

در لیگ ملت‌ها هم عملکرد تیم ملی به لحاظ فنی و کسب نتیجه قابل قبول بود و با صعود به مرحله نهایی در نهایت در رتبه هفتم قرار گرفت و صعودی ۵ پله‌ای نسبت به دوره گذشته را تجربه کرد.

جدایی خوش‌خبر و توتولو

پیش از حضور تیم ملی والیبال در لیگ ملت‌ها، عطایی تصمیم گرفت که امیر خوش‌خبر به عنوان سرپرست تیم ملی والیبال فعالیت کند اما پس از این رقابت‌ها و با بازگشت تیم ملی به کشور او تصمیم قبلی خودش را وتو کرد تا اکبر محمدی جایگزین خوش‌خبر شود.

توماس توتولو، مربی ایتالیایی، هم که در زمان آلکنو کمک مربی بود شرایطی همچون خوش‌خبر داشت. این مربی ایتالیایی هم با نظر عطایی به کادرفنی تیم ملی اضافه شده بود اما در اردوی صربستان اتفاقاتی افتاد که عطایی، عطای استفاده از توتولو را به لقایش بخشید.

درگیری میان توتولو و کادر فنی زمانی بالا گرفت که او تصور می‌کرد، تاثیر و نقشی که فیلیپ بلان، مربی فرانسوی، در تیم ملی ژاپن دارد او نیز در ایران خواهد داشت، تمام امور را در دست می‌گیرد و مربی ایرانی هم نظاره‌گر تصمیمات او خواهد بود. در حالی که عطایی و طلوع کیان، مربی و کمک اولش موافق با دادن این حد از اختیارات نبودند.

عطایی معتقد بود که سلایق و مدل کار آنها با هم تفاوت دارد و این اختلاف سلیقه شاید سبب شود که روند حرکتی تیم دچار چالش شود:« سبک تمرینی و نوع تحلیل بازی‌ ما دو نفر تفاوت ساختاری عمده داشت و امکان همسو شدن نبود به همین دلیل طی صحبتی که با توتولو داشتیم به این جمع‌بندی رسیدیم که قطع همکاری شود و مسیر را با دیگر افراد گروه ادامه دهیم.»

پس از این تغییر و تحولات ایران در رقابت‌های قهرمانی جهان عنوان سیزدهمی دوره قبل را تکرار کرد، نه صعودی داشت و نه سقوط. در دوره قبلی، نسلی که عنوان می‌شد «نسل طلایی» است با وجود اینکه خبری از فرمول جدید برگزاری رقابت‌ها نبود و می‌شد به راحتی به مرحله یک چهارم نهایی صعود کند، اما سیزدهم شده بود.

ناکامی در لیگ ملت‌ها

سال ۲۰۲۳ اما برای بهروز عطایی خوب شروع نشد و در لیگ ملت‌ها به عنوان دوازدهم رسید. صعود به دور نهایی که هیچ، دو پیروزی و ۱۰ شکست، بازی‌های نه چندان دلچسب عملکرد تیم بود و با یک لشکر مصدوم.

در این شرایط تصمیم آمریکایی‌ها برای عدم صدور ویزای سرمربی و امین اسماعیل‌نژاد ستاره ملی‌پوش ایران برای هفته سوم لیگ ملت‌ها، همراهی فدراسیون جهانی برای عدم محاسبه برد و باخت‌های ایران و رقبایش در رده‌بندی جدید، به داد تیم ملی رسید و زهر انتقادات را کمتر کرد.

اما همه اینها باعث نشد که عطایی در نشست کمیته فنی از مردم و جامعه والیبال به خاطر کسب نتایج ضعیف عذرخواهی کند.

او که قبل از رقابت‌ها پیش‌بینی کرده بود در هر هفته دو برد به‌دست می آورد و در پایان هفته سوم با شش تا هفت برد همچون سال گذشته به مرحله نهایی صعود می‌کند، در این جلسه با اشاره به انتقادها گفت:« سرمربی همه رده‌های سنی بودم و ۴۰ سال در این حوزه هستم اما هیچ گاه به اندازه یک ماه اخیر اذیت نشدم.»

«در ورزش شکست و پیروزی وجود دارد، اما آزار و اذیت آن نباید نامتناهی باشد. تیم والیبال فرانسه دوره قبل قهرمانی لیگ ملت‌ها شد و امسال هفت پله سقوط کرد، ایران هم همین قدر سقوط کرد، اما آیا فشار به دو تیم یکسان بود؟»

با وجود اینکه اعضای کمیته فنی خواستار تغییر کمک مربیان بودند اما عطایی اعلام کرد: «از گروه کاری‌ام راضی هستم.» اما بعد ار انتقادها، محمود افشاردوست دستیار بهروز عطایی با انتشار متنی خودش از کادرفنی کناره گیری کرد.

به خطر افتادن سهمیه المپیک و استعفا

در حالی‌که فدراسیون ایران روی مدال طلای تیم ملی در مسابقات قهرمانی آسیا حساب باز کرده بود و برای اینکه به سهمیه المپیک برسد میزبانی این رقابت‌ها را هم برعهده گرفته بود، تیم ایران در فینال این رقابت‌ها برابر ژاپن به یک شکست خورده تمام عیار تبدیل شد و با نتیجه ۳ بر صفر بازی را واگذار کرد و راه برای رسیدن به المپیک سخت شد.

در پایان این دیدار تماشاگران ارومیه‌ای با شعارهای خود خواستار برکناری بهروز عطایی شدند اما از آنجایی‌که زمانی تا شروع بازی‌های آسیایی هانگژو و انتخابی المپیک باقی نمانده بود به نظر می‌رسید که فدراسیون ترجیح داد در این شرایط دست به تغییر نزند و با همان کادر راهی هانگژو شد.

ایران در بازی‌های آسیایی عملکرد خوبی داشت و از آنجایی‌که تیم‌هایی همچون ژاپن با بازیکنان اصلی خود نیامده بودند به راحتی به فینال صعود کرد و با شکست چینی‌ها به قهرمانی این بازی‌ها هم دست یافت.

اما شیرینی این قهرمانی خیلی زیر زبان والیبالی‌ها مزه نکرد. تیم بلافاصله از هانگژو راهی برزیل شد و پس از بالغ بر ۵۰ ساعت سفر، در ریودوژانیرو مقابل حریفان خود به میدان رفت.

در حالی‌ که محمد رضا داورزنی، رییس فدراسیون، اظهار امیدواری کرده بود که با پیروزی برابر تیم‌هایی همچون اوکراین و چک رتبه ایران در رنکینگ جهانی را حفظ و یا حتی چند پله صعود خواهند کرد، این تیم نتوانست عملکرد خوبی داشته باشد و تا به اینجا با ۳ شکست و یک پیروزی از رده دهم به رده چهاردهم سقوط کرده است.

در چنین شرایطی بهروز عطایی که پیش از این گفته بود:«از روزی که آمدم، شمارش معکوس برای رفتن من شروع شد و هر روز به روزی که باید بروم، نزدیک‌تر می‌شوم.» استعفا داد.

مظفری: بضاعت والیبال ایران همین است

حالا از یک طرف گفته می‌شود فدراسیون والیبال به دنبال مذاکره با مربیان خارجی است و از طرف دیگر شنیده می‌شود که احتمال سرمربیگری سعید معروف وجود دارد و عده‌ای به دنبال این هستند تا کاپیتان سابق هدایت تیم را به دست بگیرد.

ایرج مظفری بازیکن و مربی سابق تیم‌های ملی درباره آینده تیم ملی والیبال به بی‌بی‌سی فارسی گفت:«به نظر من فرقی نمی‌کند در حال حاضر سرمربی تیم ملی چه کسی باشد، خارجی و ایرانی ندارد و هر کسی بیاید تیم ما به یک دوره حداقل ۴ ساله نیاز دارد تا بتواند دوباره به اوج بازگردد. حرف من یک چیز است؛ بضاعت والیبال ما الان همین اندازه است و مربی دیگری هم بود شاید ۱۰ درصد فرق می‌کرد.»

محمد وکیلی هم باید کنار رود

آقای مظفری معتقد است همراه با بهروز عطایی، محمد وکیلی سرمربی تیم ملی نوجوانان هم باید استعفا دهد:« ما الان مشکل بازیکن داریم و این به تیم‌های پایه برمی‌گردد و آقای وکیلی هم باید الان پاسخگو باشد، او چند دوره است سرمربی نوجوانان است و چرا الان نباید بزرگسالان از بازیکن خوب تغذیه شوند؟ وقتی بازیکن نیست عطایی چه می‌تواند بکند؟ ظلم است که همه تقصیرها را به گردن یک نفر بیاندازیم و بقیه جوابگو نباشند.»

«ولاسکو همیشه می گفت مسیر نوجوانان و جوانان به بزرگسالان ایراد دارد و درست می‌گفت و تا آن را تصحیح نکنیم با این مشکلات مواجه خواهیم بود. کاش ولاسکو را حداقل به عنوان مشاور تیم‌های ملی نگه می‌داشتیم و آن موقع دیگر ۸ سال فقط با ۹ بازیکن در تمام مسابقات به میدان نمی‌رفتیم و الان هم با مشکل کمبود بازیکن مواجه نمی‌شدیم.»