لیگ ملت‌های والیبال؛ عملکرد ناامیدکننده ایران و وعده المپیک پاریس

پیش‌بینی بهروز عطایی، سرمربی تیم ملی والیبال ایران، درست از آب درنیامد. در شرایطی که او دو پیروزی در هر هفته از رقابت‌های لیگ ملت‌های والیبال را برای تیمش پیش‌بینی می‌کرد، در نهایت کل رقابت‌ها را با دو پیروزی به پایان برد.

بهروز عطایی به خبرگزاری فارس گفته است که او و بازیکنانش تصور می‌کردند در پایان هفته سوم با ۶ یا ۷ پیروزی، همچون سال گذشته به مرحله نهایی صعود کنند.

اما نه تنها ایران صعود نکرد بلکه بدترین عملکردش در سال‌های اخیر را به ثبت رساند.

سال ۲۰۲۱، زمانی که هدایت تیم ملی بر عهده ولادیمیر آلکنو بود، ایران با ۵ برد و ۱۰ باخت در رده دوازدهم قرار گرفت. دستاورد این مربی سقوط ایران از جایگاه پنجم سال ۲۰۱۹ به رتبه دوازدهم ۲۰۲۱ بود. سال ۲۰۲۰ به دلیل شیوع کرونا رقابت‌ها برگزار نشد.

تیم ملی والیبال ایران برای اولین بار سال ۲۰۲۲ با یک مربی داخلی و در شرایطی که ستاره‌های سابق را نداشت، جوان‌گرایی کرد و با تیمی متفاوت راهی این رقابت‌ها شد. این تیم نیز در نهایت در رده هفتم قرار گرفت.

اما بهروز عطایی در دومین سال حضورش نتوانست همچون گذشته عمل کند و با تنها دو برد و ۱۰ شکست با قرار گرفتن در رده چهاردهم، این رقابت‌ها را به پایان رساند.

جای خالی باتجربه‌ها، جوان‌گرایی بدون آینده‌نگری

تیم والیبال ایران در مسابقات امسال (۲۰۲۳) در ۷ بازی پشت سرهم شکست خورد که در هیچ دوره‌ای چنین اتفاقی برای ایران نیفتاده بود.

شاگردان آقای عطایی برابر فرانسه، ژاپن، اسلوونی، ایتالیا و آمریکا ۳ بر صفر مغلوب شدند. این تیم ۵ بازی را در ست پنجم واگذار کرد و برابر لهستان، کوبا، آرژانتین، بلغارستان و هلند ۳ بر ۲ شکست خورد و فقط مقابل چین ۳ بر یک و آلمان ۳ بر صفر به پیروزی رسید.

عملکرد ضعیف تیم ملی والیبال ایران بدون شک جای بررسی دارد؛ می‌توان بخشی از این نتایج را با تغییر بازیکنان و جوان شدن تیم مرتبط دانست.

جای خالی ستاره‌ها و بازیکنان باتجربه، به خصوص در دیدارهایی که ایران در ست پنجم بازی را به حریفانش واگذار ‌کرد، کاملا احساس می‌شد؛ در «ستی» که تجربه حرف اول را می‌زد، به نظر می‌رسید تیم ایران فاقد این فاکتور مهم بود.

بهروز عطایی بارها تاکید کرده است که باید از کادر فعلی تیم ملی والیبال بابت «شجاعت در جوان‌گرایی» تمجید کرد. جوان‌گرایی البته منحصر به تیم ملی والیبال ایران نیست ولی کمتر تیمی پس از آغاز پروسه جوان‌گرایی، تا این حد دچار لغزش، تزلزل و سقوط می‌شود؛ پروسه جوان‌گرایی جزیی از علم ورزش است اما در تیم ملی والیبال ایران چندان نشانی از «علم آن» دیده نمی‌شود.

نقاط ضعف فنی و روحی تیم ایران

نقاط ضعف تیم ملی والیبال ایران تا آخرین دیدار نه تنها رفع نشد که بازی به بازی بیش‌تر نمایان شدند.

ایران در «حمله و دریافت» عملکرد خوبی نداشت. کارشناسان می‌گویند جای خالی بازیکنانی همچون سعید معروف و میلاد عبادی‌پور در این دوره از مسابقات به خوبی حس می‌شد؛ دو بازیکنی که هم در حمله و هم در دفاع توازن تیم ایران را حفظ می‌کردند.

منتقدان همچنین از نبود «روحیه پیروزی» و «حس جاه‌طلبی» میان بازیکنان تیم ملی والیبال می‌گویند. امیر حسینی، پاسور سابق تیم ملی والیبال، هم معتقد است بازیکن‌های ایران از لحاظ تکنیکی در سطح قابل قبولی قرار دارند اما از لحاظ روحی و روانی در سطح پائین هستند.

علیرضا طلوع‌کیان، مربی تیم ملی، که در هفته سوم در غیاب بهروز عطایی هدایت تیم را بر عهده داشت به این نکته اشاره کرد و گفت: «مثل اینکه بازیکنان برد را فراموش کرده‌اند.»

راه دشوار المپیک و وعده سرمربی برای رسیدن به پاریس

اما اتفاق بد برای ایران در این تورنمنت مشخص‌شدن عیار واقعی‌‌اش برابر تیمی همچون ژاپن بود، رقیبی آسیایی که تا چند سال پیش حرف زیادی مقابل ایران برای گفتن نداشت، در این رقابت‌ها آماده نشان داد و با ۱۰ برد پس از آمریکا در رده دوم جدول قرار گرفت.

آمادگی این حریف باید باعث نگرانی مجموعه والیبال ایران شده باشد. قدرت ژاپن به عنوان یک رقیب آسیایی از یک سو و افت آشکار والیبال ایران از سوی دیگر می‌تواند زنگ خطر را به صدا دربیاورد، اما بهروز عطایی سرمربی تیم ملی در مصاحبه با رسانه‌های ایران قول داده است که این تیم را راهی المپیک کند:

«من به شما قول می‌دهم که این تیم بی‌شک به المپیک خواهد رفت. ما در مسیری هستیم که با اضافه شدن بازیکنانی مثل میلاد عبادی‌پور و بچه‌هایی که مصدومیت‌شان به حداقل می‌رسد، می‌توانیم در المپیک آینده حضور داشته باشیم. شاید در مرحله اول المپیک نباشیم ولی در مرحله دوم قطعا انتخاب خواهیم شد.»

او همچنین گفته است: «با تمام قوا در قهرمانی آسیا هم شرکت خواهیم کرد. قطعا در مسابقات آسیا تمام انرژی خود را برای قهرمانی می‌گذاریم، حتی در حضور ژاپن و بقیه تیم‌ها، کیفیت واقعی خودمان را بروز می‌دهیم. در ادامه هم بازی‌های آسیایی و انتخابی المپیک را پیش رو داریم.»

بهروز عطایی در حالی این صحبت‌ها را مطرح می‌کند که راه رسیدن به المپیک کمی سخت‌تر از گذشته شده است.

در مسابقات انتخابی المپیک پاریس، ۲۴ تیم برتر بر اساس آخرین رده‌بندی جهانی سال ۲۰۲۲، در سه گروه هشت تیمی به صورت دوره‌ای به مصاف یکدیگر خواهند رفت (مردان ۲۱ شهریور و زنان ۲۵ مهر ۱۴۰۲). دو تیم برتر هر گروه سهمیه المپیک را کسب خواهند کرد.

پنج سهمیه دیگر هر گروه مردان و زنان نیز پس از پایان مرحله مقدماتی لیگ ملت‌ها ۲۰۲۴ مشخص می‌شوند، بر اساس دو اولویت: اول اینکه همه قاره‌ها نماینده در المپیک پاریس داشته باشند و اولویت دوم برای تیم‌های برتر هر قاره که تا پایان مرحله مقدماتی لیگ ملت‌های ۲۰۲۴ به المپیک صعود نکرده باشند.

والیبال ایران پیش از شروع لیگ ملت‌های ۲۰۲۳، دارای ۲۶۷ امتیاز بود و با این امتیاز در رده دهم جهان قرار داشت. پس از عملکرد ضعیف ایران در هفته نخست لیگ ملل، ایران یک پله سقوط کرد و با امتیاز ۲۵۰/۰۸ در رده یازدهم ایستاد.

به لطف تصمیم فدراسیون جهانی و به دلیل صادر نشدن ویزای آمریکا برای برخی بازیکنان اصلی تیم همچون امین اسماعیل‌نژاد، آرمان صالحی، محمد طاهر وادی و همچنین بهروز عطایی سرمربی تیم، امتیازات ایران «فریز» شد. یعنی این نتایج در رنکینگ نهایی محسوب نمی‌شود.

به این ترتیب، تیم ملی والیبال به لطف شکست هلند در رنکینگ جهانی یک پله صعود داشت و به رده دهم جهان بازگشت.

بهروز عطایی درباره این تصمیم گفته است: «فدراسیون جهانی امتیازات ما را فریز کرد و این موضوع فقط برای رنکینگ فدراسیون جهانی است، نه رنکینگ لیگ ملت‌های امسال. اگر از مسابقات خارج می‌شدیم تمام امتیازاتی که کسب کرده بودیم منفی می‌شد و برای انتخابی المپیک هم دچار مشکل می‌شدیم.»

آقای عطایی همچنین به رسانه‌ها گفته است که محمدرضا داورزنی، رئیس فدراسیون والیبال ایران، به او گفته فدراسیون جهانی اعلام کرده اگر ویزای اعضای تیم صادر نشود، امتیازات ایران در هفته سوم را لحاظ نکنیم. به گفته او، «این موضوع به اختیار ما بود و ما هم در نهایت به این نتیجه رسیدم که صلاح نیست تا نتایج محاسبه شود و بهتر است که امتیازات ایران حفظ شود.»

حال باید دید بهروز عطایی که خودش به عملکرد تیم ملی نقد دارد چطور این تیم را برای مسابقات مهم انتخابی المپیک و قهرمانی آسیا آماده می‌کند.