«آرزو داشتم راننده کامیون بشم»؛ چگونه جنگ اوکراین شغل زنان را تغییر داد؟

یکی از جنبه‌های زندگی در اوکراین که در پی جنگ دگرگون شده، مشاغلی است که در این کشور به طور سنتی، «حرفه‌های مردانه» محسوب می‌شدند.

به خاطر جنگ، مردان بیشتری برای خدمت در ارتش به جبهه فرستاده می‌شوند و در نتیجه زنان در نقش‌های جدید راننده کامیون، مدیران کارخانه، نگهبان و ماموران محافظ، قدم به صحنه می‌گذارند.

لیلیا شولا راننده کامیون یکی از بزرگترین سوپرمارکت‌های زنجیره‌ای اوکراین به نام «سیلپو» است.

لیلیا برای سال‌ها آرزو داشت که راننده کامیون بشود، اما بچه‌هایش خیلی کوچک بودند و شوهرش هم مخالف انجام چنین کاری بود.

او اکنون طلاق گرفته است و مادرش در مراقبت از کودکان به او کمک می‌کند.

«رویا» به حقیقت می پیوندد

به مدت پنج سال قبل از تهاجم تمام عیار روسیه، لیلیا به عنوان کارمند انبارداری کار می‌کرد و عصرها با رانندگی تاکسی درآمد بیشتری کسب می‌کرد.

او می‌گوید که همیشه فکر رانندگی وسایل نقلیه سنگین او را به خود جذب می‌کرد و از این فرصت برای یادگیری رانندگی کامیون استفاده ‌کرد.

وقتی سال گذشته پس از موفقیت در آزمون رانندگی کامیون، متوجه شد که مادربزرگش هم آرزوی این شغل را داشته است.

او می‌گوید: «مامانم به من گفت تو هم داری به آرزوی مادربزرگت می‌رسی.»

لیلیا می گوید دیدن طبیعت و سفر بهترین بخش این کار است.

لیلیا می‌گوید: «مردم وقتی می‌بینند که از این خودرو عظیم خارج می‌شوم، شوکه می‌شوند. حتی گاهی در جاده از من عکس می‌گیرند.»

لیلیا می‌گوید راندن یک کامیون مدرن اصلا سخت نیست.

او می‌گوید: «وقتی خودرو را به درستی پارک کردید، دیگران همه بار را تخلیه می‌کنند. اگر ماشین خراب شود، می‌توانم برای کمک با تلفن تماس بگیرم، یا از افرادی که در اطراف هستند بخواهم کمک کنند.»

اخیرا او کامیونش را تا اتریش هم رانندگی کرد – این اولین رانندگی او به خارج از کشور به عنوان راننده بین‌المللی یک خودرو سنگین بود.

در حال حاضر، لیلیا و یکی از همکارانش به نام ناتالیا، راننده سابق ترولی‌بوس، تنها رانندگان زن خودروهای سنگین در شرکت‌های خود هستند، اما به گفته لیوبوف اوکراینتس، رئیس بخش نیروی انسانی سیلپو، تلاش‌ برای مشارکت بیشتر زنان از طریق اجرای برنامه‌های آموزشی در حال انجام است.

نشانه تغییر زمان

دو سال و نیم پس از تهاجم تمام عیار روسیه، حالا بسیاری از صنایع تحت سلطه مردان در اوکراین در تلاش برای یافتن تعداد کافی نیروی کار هستند.

ده‌ها هزار مرد در آغاز جنگ داوطلبانه به ارتش ملحق شدند و از آن زمان ده‌ها هزار نفر دیگر به خدمت سربازی اعزام شده‌اند.

در ماه مه، اوکراین قانون جدید بسیج عمومی جدید را برای گسترش جذب نیروی نظامی و فراهم کردن امکان چرخش نیروهایی که در حال حاضر در جبهه حضور دارند، تصویب کرد.

حتی قبل از تغییر در قانون، برای مردان غیرعادی نبود که اوراق احضار به خدمت در خیابان یا در یک پست ایست بازرسی معمولی به آنها ابلاغ کنند.

شرکت‌ها و کسب و کارها به طور دایم در معرض خطر از دست دادن کارکنان خود هستند.

کسب و کارهای خصوصی می‌توانند معافیت کارکنان خود را درخواست کنند اما قانون آنها را به داشتن حداکثر ۵۰ درصد از نیروی کار مرد محدود می‌کند.

برای بسیاری از زنانی که مشاغل سنتی مردانه را انتخاب می‌کنند، این لحظه‌ای تلخ و شیرین است – تحقق رویاها و جاه‌طلبی شغلی آنان در پس‌زمینه یک جنگ ویرانگر برآورده می‌شوند.

این اولین بار در تاریخ نیست که زنان نقش‌هایی را برعهده می‌گیرند که به کار آنها نیاز دارند.

در طول جنگ جهانی دوم در ایالات متحده، بریتانیا و سایر کشورهایی که با آلمان نازی می جنگیدند، زنان به نیروی مهمی در ادامه فعالیت‌های اقتصادی تبدیل شدند.

همانطور که کاترین جی اتوود، نویسنده «زنان قهرمان جنگ جهانی دوم» نوشته است: «آنها به ندای وجدان خود پاسخ دادند، کاری را دیدند که باید انجام می‌شد، و آن را انجام دادند.»

ارتقای به رهبری

ناتالیا اسکایدانوویچ که شیمی‌دانی تحصیل‌کرده است، اخیرا برای کار در شغل کارشناس فناوری در شرکت بودمیکس درخواست استخدام داد. این شرکت در غرب اوکراین مستقر است و گچ، چسب و فیلر تولید می‌کند.

در عوض، به او یک شغل بسیار بالاتر به عنوان رئیس بخش تولید پیشنهاد شد تا جایگزین مردی از کارکنان شرکت شود که یک ماه پیشتر به عنوان داوطلب به ارتش ملحق شده بود.

ناتالیا قبلا تجربه مدیریت یک تیم کوچک را داشت، اما با توجه به مقیاس کار در شرکت جدید، با چالش روبرو شد.

ناتالیا می‌گوید: «پسرهای خط تولید خیلی بهتر از من جنبه‌های عملی کار را می‌دانند، اما اگر چیزی باشد که من ندانم همیشه به کمک من می‌آیند و من را مسخره نمی‌کنند. من مصمم هستم که تمام مراحل را یاد بگیرم.»

اما ناتالیا می‌گوید از «آنجایی که در سال ۲۰۱۷ اوکراین میراث باقیمانده از اتحاد جماهیر شوروی سابق شامل ممنوعیت اشتغال زنان در مشاغل خاص را لغو کرد، تعجبی ندارد که‌ این فرصت به او داده شده است.»

در گذشته، زنان به طور قانونی از اشتغال در حدود ۵۰۰ شغل عمدتا در صنایع سنگین، کشاورزی و معادن منع می‌شدند. این کارها یا از نظر فیزیکی بیش از حد سنگین بودند یا با مواد سمی سروکار داشتند.

برخی از مشاغل هرگز در لیست ممنوعه قرار نگرفتند، اما به طور سنتی به عنوان «مشاغل مردانه» در نظر گرفته می‌شدند، به عنوان مثال، مشاغلی در صنعت ساختمان، حمل و نقل، و بعضی کارهای فنی مانند برق یا لوله کشی، یا مشاغل نگهبانی و امنیتی.

«حل تعارض»

والنتینا تانیچ، پرستار آموزش دیده، اکنون به عنوان نگهبان در یک سوپرمارکت در زنجیره مشهور «ای تی بی» کار می کند. او تا یک سال پیش در همان شعبه به عنوان فروشنده کار می‌کرد.

او می‌گوید وقتی کوچک بود دوست داشت «کارآگاه» بازی کند. زمانی که او فروشنده بود، با کنجکاوی کار نگهبانان را نگاه می‌کرد. وقتی یک شغل نگهبانی خالی شد، او با هیجان زیاد برای آن درخواست داد.

والنتینا می‌گوید: «هیچ کاری در شغل نگهبانی وجود ندارد که یک زن نتواند انجام دهد؛ هیچ سلاحی در کار نیست و نیازی نیست که دست کسی را بپیچانید. اگر مشکلی پیش بیاید، یک دکمه را فشار می‌دهیم و یک گروه پشتیبانی وارد می‌شود. باید حواستان جمع باشد و بدانید که چگونه باید با مردم ارتباط برقرار کنید.

ممکن است با انواع و اقسام مراجعان سروکار داشته باشم و برخی هم ممکن است گاهی اوقات پرخاشگر باشند، اما باید همه موقعیت‌ها را بدون درگیری حل و فصل کنم.»

آیا زن‌ها می‌توانند جای همه مردها را بگیرند؟

اوکراین با میلیون‌ها نفر آواره و بیجا شده، چه در داخل و چه در خارج، دستخوش تغییرات بزرگ شده است. بازار کار نیز در حال تغییر است و تعداد فزاینده‌ای از مشاغل خالی می‌مانند و این کمبود به ویژه در مناطقی از اوکراین که به خط مقدم نزدیک‌تر هستند شدیدتر است.

به عنوان مثال، شهر کریوی ریه در جنوب شرق اوکراین که زادگاه ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهوری است، مرتبا هدف بمباران روس‌ها قرار می‌گیرد.

در این شهر، کارخانه سیمان محلی کوشیده است تا رانندگان کامیون زن را به عنوان کارآموز استخدام کند و این کار به یک چالش دشوار تبدیل شده است.

ویکتوریا بیلیاکوا، کارمند وب‌سایت کاریابی وورک دات یو ای، که یکی از پرطرفدارترین مراکز کاریابی اوکراین است، می‌گوید: «به دلیل مهاجرت، تعداد کافی زن برای مشاغل زنانه هم وجود ندارند و حتی با وجود فرصت‌های آموزشی و امکانات ترفیع فراوان، گرایش لازم در میان زنان برای پر کردن همه مشاغل وجود ندارد.»

کارشناسان بازار کار می‌گویند که کارفرمایان اوکراینی اکنون به افراد مسن و بازنشستگان روی آورده و آنان را بخشی از جمعیت می‌دانند که می‌توان برای مشاغل مختلف استخدام کرد.