علی یاور سلیمی در کابل

	دولت افغانستان از مدتها پیش خواستار چنین هماهنگی بوده و لازم بود که این خواسته به نحو مناسبی برآورده شود

قرار است آقای آیده وظیفه هماهنگی کمک های جامعه جهانی به افغانستان را به عهده بگیرد و از این طریق به روند سیاسی جدید این کشور شتاب بیشتری بخشد.

در حالی که شماری از کارشناسان معتقدند که دفتر هیات نمایندگی سازمان ملل در افغانستان –یوناما- نتوانسته در سالهای گذشته نقش خود را در این کشور به درستی بازی کند، مقامات دولت این کشور و سازمان ملل متحد، فعالیت یوناما را موفق ارزیابی می کنند.

اما در مورد این که این سازمان تا چه حد توانسته است از عهده نقشی که به آن سپرده شده بود، برآید و آیا نیازی به ادامه فعالیت یوناما در افغانستان وجود دارد؟ افغانها نظرات گوناگونی دارند.

حضور سیاسی

حضور یوناما در افغانستان را می توان در واقع نماد حضور سیاسی و غیرنظامی جامعه جهانی در این کشور دانست.

در حالی که مقامات دولت افغانستان و مسئولان دفتر یوناما در کابل فعالیت این نهاد در طول سالهای گذشته را مهم و ثمربخش می دانند، شماری براین باورند که یوناما نتوانسته انتظاراتی را که از این نهاد می رفت برآورده کند.

نصر الله استانکزی، استاد دانشگاه کابل و کارشناس مسائل سیاسی، می گوید: "متاسفانه انتظاری که مردم افغانستان و جامعه جهانی از سازمان ملل داشتند، برآورده نشد. درعرصه سیاسی زمانی که اخضر ابراهیمی این دفتر را رهبری می کرد، صریحاً در امور دولت افغانستان مداخله کرد."

داد نورانی، روزنامه نگار و تحلیلگر مسائل افغانستان، براین باور است که نهاد یوناما در این سالها بیش از حد دنباله رو سیاست های آمریکا بوده و به همین دلیل نتوانست از عهده نقشی که به این نهاد سپرده شده بود، برآید.

آقای نورانی می گوید: "دفتر سازمان ملل متحد به دلیل حضور قوی ایالات متحده آمریکا در افغانستان، بیشتر خواست که سیاست های خود را با آنها (آمریکایی ها) هماهنگ سازد."

اما مقامات افغان با این گفته ها موافق نیستند و کارکرد یوناما در شش سال گذشته را موفق و موثر ارزیابی می کنند.

موثر؟

	'هدف ایجاد یوناما کمک کردن به اجرای توافقنامه بن بود که (براساس آن باید) این سازمان در ایجاد نهادهای ملی و دولتی افغانستان کمک کند'

آقای حمیدزاده گفت: "هدف ایجاد یوناما کمک کردن به اجرای توافقنامه بن بود که (براساس آن باید) این سازمان در ایجاد نهادهای ملی و دولتی افغانستان کمک کند. در این راستا و در انسجام کمک های بین المللی و رهبری موسسات ملل متحد نقش بسیار خوب و موثری داشت."

در این حال علیم صدیق، از سخنگویان دفتر یوناما در کابل، نیز بر دستاوردهای مثبت این نهاد در طول سالهای گذشته در افغانستان تاکید می کند. او معتقد است که یوناما نقش مهمی در روند بازسازی، استقرار دموکراسی و تقویت دولت افغانستان داشته است.

آقای صدیق می گوید: "اگر نگاهی به افغانستان پیش از سال ۲۰۰۱ بیندازیم، این را کشوری می یابیم که بر اثر جنگهای دو دهه گذشته درهم شکسته بود؛ نه جاده ای وجود داشت، نه مکتبی و نه دولتی."

به گفته آقای صدیق، در آن زمان یوناما "نقش مرکزی در ساختن دولت دموکراتیک در افغانستان داشته است."

سخنگوی یوناما، برگزاری انتخابات ریاست جمهوری و پارلمانی در افغانستان را از دستاوردهای این دوره می داند که یوناما در آن نقش داشته است.

فراز و فرود

نگاهی به روند فعالیت های یوناما در سالهای گذشته نشان می دهد که کارکرد این نهاد در سالهای اول حاکمیت نظام جدید در افغانستان بیش از سالهای اخیر بوده است.

ناظران اوضاع افغانستان براین باورند که یوناما در دوران ریاست احضر ابراهیمی براین نهاد بیشترین فعالیت را داشت؛ اما در سالهای اخیر این نقش به تدریج کم رنگ شده و سازمان ملل متحد در حاشیه قضایای افغانستان قرار گرفت.

نصر الله استانکزی، با تقسیم بندی فعالیت یوناما به دو دوره مشخص معتقد است که سازمان ملل بعد از پایان یافتن دوره ریاست اخضر ابراهیمی بر یوناما به حاشیه مسائل افغانستان رانده شد.

این استاد دانشگاه کابل می گوید: "به نظر من در شرایط موجود، سازمان ملل متحد کاملا در حاشیه قضایای افغانستان مانده و یوناما فقط نقش گزارشدهی به سازمان ملل را برعهده دارد و بس."

در این حال احمد بهزاد، نماینده مردم هرات در مجلس نمایندگان، بر این باور است که شاید دلیل این امر، نبود زمینه های لازم برای ادامه کار یوناما پس از تشکیل پارلمان در افغانستان باشد.

ولی مسئولان یوناما در کابل می گویند که در شش سال گذشته نه تنها تغییری در نقش سازمان ملل در افغانستان به وجود نیامده، بلکه نقش آن در این سالها در افغانستان افزایش قابل ملاحظه ای یافته است.

علیم صدیق، می گوید:"تنها در یک سال گذشته ما شمار دفاتر نمایندگی خود را در کشور دو برابر کردیم و در حال حاضر ۱۷ دفتر نمایندگی یوناما در سراسر افغانستان فعال هستند. در واقع نقش ما در شش سال گذشته افزایش یافته است."

هماهنگی بیشتر

نه مکتبی و نه دولتی  اگر نگاهی به افغانستان پیش از سال ۲۰۰۱ بیاندازیم، این را کشوری می یابیم که براثر جنگهای دو دهه گذشته در هم شکسته بود؛ نه جاده ای وجود داشت، نه مکتبی و نه دولتی علیم صدیق

آقای آیده گفت: "یکی از مسائلی که در جلسات شورای امنیت نیز مورد تأکید قرار گرفته، نیاز به هماهنگی بیشتر است. دولت افغانستان از مدتها پیش خواستار چنین هماهنگی بوده و لازم بود که این خواسته به نحو مناسبی برآورده شود."

آن گونه که از سخنان آقای آیده برمی آید، به نظر می رسد جامعه جهانی از نقش سازمان ملل متحد در این زمینه راضی نبوده و هماهنگی بیشتر میان دولت آقای کرزی و جامعه جهانی بیش از پیش مورد تأکید قرار می گیرد.

اما برخی از کارشناسان مسائل افغانستان نیز یوناما را در هماهنگ کردن فعالیتهای جامعه جهانی با نیازها و شرایط افغانستان ناکام می دانند.

داد نورانی، تحلیلگر مسائل افغانستان می گوید:"من هرگز چنین باوری ندارم. ببینید، یکی ارزیابی سیاستهای یک اداره و یا یک فرد است، یکی نتایجی که از این سیاستها به بار می آید. در افغانستان در تمامی بخشهایی که به نفع مردم این کشور نیستند، رکورد قایم شده. از جنگ سالاری گرفته تا فساد اداری و مواد مخدر و تمام این چیزها."

اما علیم صدیق می گوید هماهنگی همیشه بین دولت افغانستان و همکاران بین المللی آن وجود داشته است. ولی تاکید جامعه جهانی برضرورت هماهنگی بیشتر به این معنی است که آنها می خواهند شتاب بیشتری به پیشرفتها در افغانستان داده شود.

آینده؟

ماموریت یوناما پس از امضای معاهده بن در سال ۲۰۰۱ آغاز شد. وظیفه این نهاد براساس توافقنامه بن پس از تشکیل پارلمان افغانستان به پایان رسید؛ اما شورای امنیت سازمان ملل متحد با توجه به ضرورتی که احساس می شود، هرساله ماموریت آن را در افغانستان تمدید کرده است.

با توجه به این که اعتراضاتی نسبت به عملکرد این نهاد در طول سالهای گذشته در افغانستان ابراز شده، آیا واقعا ضرورتی به ادامه فعالیت یوناما در این کشور وجود دارد؟

نصر الله استانکزی، استاد دانشگاه کابل، معتقد است که ادامه فعالیت یوناما در افغانستان ضرورتی است که نمی توان آن را نا دیده گرفت.

آقای استانکزی می گوید:"طبیعی است که این ضرورت احساس می شود."

با توجه به ضرورتی که نسبت به ادامه فعالیت یوناما در افغانستان وجود دارد، پس از این باید منتظر ماند و دید که نماینده تازه دبیرکل سازمان ملل متحد برای افغانستان تا چه اندازه موفق به پر رنگ تر کردن حضور سازمان ملل متحد در قضایای این کشور خواهد شد.

بازگشت به صفحه افغانستان