آنوهيتا موجومدار از کابل

	در افغانستان احتمال اين که دختران از تحصيل محروم باشند بيشتر است

دولت افغانستان و اهداکنندگان کمک می گويند دستيابی به اين آمار نقطه عطفی در روند دشوار بازسازی اين کشور بوده است.

با اين حال برخی اين آمار را نگران کننده می دانند. حنيف اتمر، وزير آموزش و پرورش افغانستان، از جمله افرادی است که آمار پنج ميليونی دانش آموزان دبستانی کشور را مايه نگرانی می داند.

وی می گويد: "رسيدن به اين رقم در تاريخ افغانستان بی سابقه است اما پنج ميليون فقط شامل 50 تا 55 درصد از کودکانی می شود که به سن مدرسه رسيده اند."

پيش از آنکه دولت افغانستان بودجه سال جاری خورشيدی را اعلام کند آقای اتمر ابراز نگرانی کرده بود که عليرغم چالش های بزرگی که در پيش روست، بودجه در نظر گرفته شده برای آموزش و پرورش خيلی کمتر از ميزان لازم است.

وزير آموزش و پرورش افغانستان گفته است اين وزارتخانه فقط 24 درصد بودجه ای را دريافت می کند که تقاضا کرده است.

مشکلات برنامه ريزی

بخش عمده کمک مالی به وزارت آموزش و پرورش افغانستان همچنان از منابع غيردولتی تامين می شود.

اهداکنندگان کمک مالی اغلب به اين موضوع اشاره دارند که ادارات دولتی ظرفيت مصرف وجوهی که دريافت می کنند را ندارند. آنها همچنين استدلال می کنند که بخش بزرگی از پولی که به وزارتخانه ها داده می شود به خاطر فساد مالی برخی مقامات تلف می شود.

عدم حمايت مالی از سوی دولت باعث شده برنامه ريزی برای آينده به کاری دشوار تبديل شود.

يکی از مشاوران ارشد وزير آموزش و پرورش افغانستان می گويد اين وزارتخانه به روشنی نمی داند که هنگام برنامه ريزی ساليانه اش چه مقدار از بودجه خارجی دولت دريافت خواهد کرد چون جدول زمانی کمک های مالی خارجی با سال مالی افغانستان متفاوت است.

وی همچنين می گويد با اين که اکنون اين وزارتخانه برنامه ای پنج ساله دارد وقتی نمی داند حمايت مالی خواهد شد يا نه، اجرای آن دشوار است.

آقای اتمر استدلال می کند که پولی که توسط سازمان ها و نه وزارت آموزش و پرورش صرف تحصيل در افغانستان می شود، عموما به هدر می رود.

اين بحثی است که بسياری از اهداکنندگان بين المللی نيز تائيد می کنند.

بنابه تخمين وزارت توسعه بين المللی بريتانيا، پولی که به دولت افغانستان داده می شود و مستقيما توسط آن مصرف می شود هشت بار بيش از زمانی که توسط سازمان های غيردولتی مصرف می شود، بازدهی دارد.

وزير آموزش و پرورش افغانستان می گويد صرف پول توسط سازمان های غيردولتی، باعث تضعيف طرح دولت برای بازسازی اين کشور می شود و دولت مشروعيت خود را از دست می دهد.

فضای مطلوب

استراتژی آقای اتمر با چالش های عديده ای روبروست.

به گفته وی فقط 40 درصد از دانش آموزان "فضای مناسبی" برای تحصيل دارند. 60 درصد بقيه در چادر يا مکان های مخروبه درس می خوانند. اين وضعيت به ويژه تاثير بدی بر نام نويسی دختران دارد چون والدين آنها می خواهند که آنها در فضايی امن درس بخوانند.

بنابه سازمان خيريه بريتانيايی آکسفم فقط يک چهارم آموزگاران افغانستان زن هستند.

در مناطق سنتی تر افغانستان والدين حاضر نيستند دخترانشان را به مدرسه بفرستند مگر اين که آموزگار زن باشد.

در حالی که در دوره دبستان در ازای هر دختر دو پسر درس می خواند در دوره متوسطه اين نسبت به يک دختر در برابر پنج يا شش پسر می رسد.

آقای اتمر همچنين می گويد که 80 درصد از 143 هزار آموزگار در افغانستان از دانش و تجربه لازم برای اين کار برخوردار نيستند.

وی اميدوار است تا پنج سال آينده آمار معلمان زن به پنجاه درصد کل نيروی آموزشی افزايش يافته باشد و دست کم هفتاد درصد کل آموزگاران نيز آزمون معلمی را پشت سر گذاشته باشند.

وزير آموزش و پرورش افغانستان می گويد در کشورهای جنگ زده، مانند افغانستان، بر خلاف کشورهايی که شرايط "عادی" دارند، مهم است که دولت و نه بخش خصوصی مسئوليت تامين حقوق اوليه مردم مانند آموزش را برعهده بگيرد تا کشورسازی انجام بگيرد .

وی در پايان گفت اکنون برخی از اهداکنندگان کمک بيش از گذشته وجوه نقدی را از طريق بودجه ملی در اختيار افغانستان قرار می دهند اما با توجه به نيازهای اين کشور اين مقدار جزئی است و هنوز کافی نيست.