اسدالله شفايی

	مجله طروات، از سوی موسسه ای به همين نام، برای کودکان افغان منتشر می شود

اما در افغانستان هيچگاهی نه نويسنده‌ کودک و نوجوان داشته‌ايم و نه شاعری که برای آنها شعر بسرايد.

موسسه‌ طروات که يک موسسه‌ غيردولتی است، در کنار تاسيس مکتب‌هايی برای آموزش و پرورش کودکان مهاجر - که از تحصيل در مکتب‌‌های کشور ميزبان (ايران) محرومند - به توليد ادبيات کودک و نوجوان می پردازد.

اين موسسه، ابتدا به تاسيس مجله کودکانه طراوت پراخت و در ادامه، با در پيش گرفتن چاپ و انتشار کتابهای ادبيات کودک، کوشيد تا تلاشهای پراکنده به اين منظور را هماهنگ و ساماندهی کند.

محمد کريم مرادی مدير موسسه طراوت می گويد اين کتابها، با استفاده از تجربه چندين ساله اين موسسه در زمينه آموزش کودکان عرضه شده است.

وی معتقد است که ضرورت شديدی وجود دارد تا مراکز ويژه ای برای تأليف و انتشار کتابهای ويژه کودکان در افغانستان از سوی مراکز آموزشی اين کشور ايجاد شود.

اولين کتابی که اين موسسه اقدام به انتشار آن کرد، باباغورغوری و مادرکلان خيلی خيلی پير بود که به قلم محمد‌حسين محمدی و به تصويرگری علی مؤمنی تصويرگر باتجريه در زمستان ۱۳۸۳ از چاپ برآمد و در ميان کودکان افغان منتشر شد.

باباغورغوری و مادرکلان خيلی خيلی پير، قصه‌ مادر کلان (بزرگ) پيری است که با نواسه‌اش (نوه) در يک روستا زند‌گی می‌کند.

داستان اين گونه شروع می شود: "بابا‌غورغوری پير‌ است، خيلی خيلی پير ‌است. آن‌قدر پير‌است که موی‌هايش سفيد‌ شده‌است. موی‌هايش مثل برف سفيد شده‌است. بابا‌غورغوری فقط يک پسر دارد. او با پسرش زندگی می‌کند. خانه‌ بابا‌غورغوری بالای‌ ابر‌هاست. خانه‌اش خيلی بزرگ‌است. خيلی خيلی بزرگ‌است. ولی بابا‌غورغوری بيشتر وقت‌ها روی ابر‌های نزديک يک کوه بلند، زندگی می‌کند. کوه آن‌قدر بلند‌است که نوکش در ميان ابر‌ها گم شده‌است".

و با همين بيان ساده و کودکانه، اينگونه ادامه می يابد: "... مادر کلان خيلی خيلی پير، نواسه‌ کوچکش را دوست دارد و هر شب قبل از خواب برايش قصه می‌گويد. قصه‌ سبز‌پری و زرد پری، قصه‌ ماه و ستاره‌ها، قصه‌ بابا‌ تاريکی، قصه‌ يک ماهی تنها که با ماه دوست می‌شود. بعضی وقت‌ها هم قصه‌ بابا‌غورغوری را برايش می‌گويد. يعنی شب‌هايی که باران نم نم می‌بارد، مادرکلان خيلی پير قصه‌ بابا‌غورغوری را می‌گويد."

در ادامه انتشار اين مجموعه کتاب‌ها، در بهار ۱۳۸۴ دو کتاب بزک چينی و لی‌لی لی‌لی حوضک نيز به بازار آمدند.

بزک چينی همان افسانه‌ معروف افغانستان است که همگی در کودکی شنيده‌ايم اما محمد‌حسين محمدی با ارايه‌ يک روايت جذاب و ساده يک‌ با‌ر ديگر ما را به دوران کودکی‌مان می‌برد.

بزک چينی با نثری روان، ساده و مناسب کودکان ابتدايی، نوشته شده است و هر کودکی که تازه به مکتب رفته باشد، می‌تواند آن را به آسانی بخواند و لذت ببرد.

تصاوير اين کتاب نيز کار آعلی مؤمنی است.

آغاز روايت آقای محمدی از افسانه‌ بزک چينی اينگونه است: "بود نبود، بودگار بود. زمين نبود شوديار (shodoyar) بود. يک بزک چينی بود که سه تا چوچه (جوجه) داشت. بزک چينی چوچه‌ کلانش را انگک (angak)، چوچه دومش را بنگک (bangak) و چوچه‌ کوچکش را که گرد و چاق بود، کلوله سنگک (kololesangak) نام کرده بود.

انگک و بنگک، کلوله سنگک را که گرد بود و چاق بود، در بازيهايشان هيچ راه نمی‌دادند. آنها می‌گفتند: تو چاق هستی. تو تيز (تند) دويده نمی‌توانی.

کلوله سنگک هم هميشه در يک گوشه می‌نشست و بازی برادر‌هايش را تماشا می‌کرد و غصه می‌خورد.

بزک چينی که می‌ديد چوچه‌ کوچکش يک گوشه تنها نشسته و غمگين ‌است، می‌رفت چوچه‌اش را ناز می‌داد و با او بازی می‌کرد."

لی‌لی لی‌لی حوضک سومين کتاب از مجموعه کتاب‌های طراوت است.

اين کتاب، در بر گيرنده‌ ۱۲ شعر کودکانه از محمد‌‌حسين محمدی است.

تصوير‌گری اين کتاب را نيز هنرمندان شناخته شده، پروين پژواک و هژبر (Hozhabr) شينواری بر عهده داشته‌‌اند که به زيبايی کتاب بسيار کمک کرده‌است.

شعرها نيز با موازين شعر کودک در کشورهای ديگر مطابقت می‌کند و علاوه بر ساد‌گی زبان و بيان کودکانه و نظم متن، با تصاويری شاعرانه و هنرمندانه همراه است که هر کودکی قادر به خواندن آنها می‌باشد و لذت می‌برد.

آقای محمدی در شعرهای اين مجموعه، هيچگاه به ورطه‌ شعار و يا نظم‌سرايی نيفتاده و مخاطبش را نيز دست‌کم نگرفته است.

زبان بومی ای که اين شاعر در سرودن شعرها به کار برده، خواندن شعرها برای کودک را، بسيار لذتبخش کرده است، چرا که تا کنون چنين شعر‌هايی برای کودکان افغان منتشر نشده بود.

گدی گک (godigak: عروسک) نمونه ای از اشعار کتاب لی لی لی حوضک است:

تاز‌گی‌ها برای من از شهر
يک گدی ‌گک خريده مادرجان

خانه اين روز‌ها پر از شادی‌است
از صدای گدی‌گک خندان

دامنی سرخرنگ پوشيده
چشم‌های قشنگ او آبی‌است

اين‌ گدی‌گک چقدر شيرين‌است
نام زيبای او پريناز است

وقت بازی هميشه می‌خندد
خنده‌های گدی‌گکم ناز است

هيچ وقت او نمی‌شود خسته
صبح تا شب هميشه می‌خندد

چشم‌های قشنگ خود را او
موقع خواب هم نمی‌بندد

	محمد حسين محمدی، نويسنده کتابهای کودکانه طراوت

کتابهای طراوت، در قطع خشتی و با شکل و شمايلی زيبا و تمام مصور، در ۱۶ صفحه ارايه شده‌است.

تيراژ کتابها، ۳۰۰۰ نسخه و قيمت هر نسخه ۲۵ افغانی (معادل نيم دلار) است.

اين کنابها در افغانستان و ايران در دسترس خوانندگان قرار دارد.

بازگشت به صفحه افغانستان