محمد کاظم کاظمی شاعر و نويسنده افغان

نويسنده اين کتاب، بصيراحمد حسين‌زاده پژوهشگر و روزنامه‌نگار مهاجر افغان مقيم ايران است‌.

ظاهراً اين نخستين کتابی است که در اين رابطه در افغانستان منتشر می‌شود.

سيمای محتوايی کتاب را می‌توان با مروری بر عناوين فصلهای آن بازنمود: "ارتباطات پستی در افغانستان‌"، "راههای افغانستان‌" و "تلفن و تلگراف در افغانستان‌" که البته هر فصل‌، زيرمجموعه‌هايی نيز دارد.

افزون بر اينها، پيوستهای مفيدی هم در اين کتاب گنجانده شده است‌: "اصطلاحات پست و نامه‌رسانی"‌، "نامنامه (شامل نام جايها و نام افراد)" و "تصويرها".

در بخش‌ تصويرها، نقشه‌هايی از راههای زمينی و هوايی و تصويرهايی رنگی از جاده‌های اين افغانستان با يک مجموعه از تمبرهای اين کشور، از ديرباز تاکنون‌، ديده می‌شود.

مهم‌ترين و جذاب‌ترين فصل اين کتاب‌، ارتباطات پستی در افغانستان‌ است که حدود نيمی از کتاب را دربرگرفته است‌.

بصير احمد حسين‌زاده در اين بخش‌، پست و نامه‌رسانی در افغانستان را از دورترين عصرها (دوره هخامنشی‌) تا دوره اسلامی و هجوم مغول تا عصر حاضر بررسی کرده است‌.

بخش قابل‌توجهی از اين فصل نيز، بررسی تمبرهای پستی افغانستان است که اين نيز به نظر می‌رسد نخستين تحقيق در اين موضوع باشد.

به همين نسبت‌، فصلهای دوم و سوم کتاب (راهها، تلفن و تلگراف‌) قدری لاغرتر و اجمالی‌تر به نظر می‌آيند؛ گويا کمبود مدارک و منابع مکتوب در اين زمينه‌، نويسنده را ناچار کرده‌است که به يک سير گذرا در اين امور بسنده کند.

همچنين به نظر می رسد که نويسنده به هر دليلی نتوانسته است در اين فصلها، اطلاعاتی تازه و روزآمد فراهم کند. چنين است که درباره راهها و تلفن و تلگراف در دو يا سه دهه پيش تا امروز، مباحث کتاب تاحدی مجمل و مختصر است‌.

مثلا روايت نويسنده از تاريخ تلفن در افغانستان‌، فقط تا دوره حکومت محمد داوود خان ادامه می‌يابد. اين‌همه‌، شايد به واسطه نابسامانی وضعيت ارتباطات در کشور و تداوم جنگها بوده باشد که دسترسی محققان به منابع مکتوب و مستند را دشوار کرده است‌.

خاليگاه ديگری که باز به همين ترتيب‌، در کتاب به چشم می‌خورد، وضعيت ارتباطات نوين‌، به‌ويژه ارتباطات الکترونيکی در چندسال اخير است که نويسنده‌، فقط در اواخر فصل "تاريخ تلگراف و تلفن‌" به اجمال اشارتی به آن کرده است‌.

	بصير احمد حسين زاده، چند کتاب ديگر نيز آماده چاپ دارد

کتاب تاريخ ارتباطات افغانستان‌ از لحاظ فنون کتاب‌آرايی نيز اثری درخور توجه است‌. طرح جلد جذاب و صفحه‌آرايی ، چاپ و صحافت مرغوب و کامل‌بودن اطلاعات جنبی کتاب از قبيل شناسنامه، مقدمه و پيوستها، اين کتاب را از لحاظ معيارهای چاپ و نشر، اثری مطلوب نشان می‌دهد.

چنان که از آگهی آخر کتاب بر می‌آيد، بصيراحمد حسين‌زاده چند کتاب ديگر نيز آماده چاپ دارد، همچون "زنان‌، سنت و تجدد"، "ظهور و افول ايدئولوژی‌"، "دلتنگی‌ها" و "مهتاب‌رو".

اين کتاب ۱۵۰ صفحه‌ای‌، با طرح جلد و صفحه‌آرايی وحيد عباسی در شمارگان ۱۵۰۰ نسخه و قطع رقعی‌ منتشر شده است‌.

يک آغاز نيک

ناشر کتاب تاريخ ارتباطات در افغانستان، يک سازمان غير دولتی افغان به نام "موسسه خيریه شهدا افغانستان" است که بيشتر در ايران فعاليت دارد.

اين پديده جالب توجهی است که به تازگی بعضی از موسسات خيريه‌، در کنار امور خدماتی رايج‌، به چنين فعاليتهايی نيز می پردازند.

از اين گذشته‌، هزينه چاپ و نشر کتاب را يک خانواده نيکوکار (پسران زارع‌) تقبل کرده‌اند که نشان می دهد خیرين جامعه‌، کم‌کم به امور ماندگارتر و عميق‌تر هم راغب می‌شوند.