افغان-ترک با 'ماهیت تروریستی' یا نهاد برتر آموزشی؟

بازداشت چهار آموزگار مکاتب افغان-ترک در کابل از سوی امنیت ملی افغانستان به تازگی خبرساز شد. سه نفر آنها آزاد شدند و یکی از آنها هنوز در بازداشت خانگی است. پرونده‌ای که مقامات در موردش توضیحی نداده‌اند.

مدارس افغان-ترک در افغانستان از موفق‌ترین مکاتب این کشور شناخته می‌شوند. مکاتبی مجهز و با سیستم تدریسی مدرن.

شامل شدن در این مکاتب برای همه امکان پذیر نیست. همانطور که شاگردان این مکاتب می‌گویند تحصیل در این مکاتب از آروزهای‌شان بوده است.

اما این مکاتب در ۲۳ سالگی با چالشی بزرگ رو برو شدند. جنجالی سیاسی که سایه بر فعالیت این نهادهای علمی انداخت و بی‌سرنوشتی را به بار آورد که هم مسئولان را نگران ساخت و هم دانش آموزان را.

پس از کودتای ۲۰۱۶ در ترکیه، دولت آن کشور فتح الله گولن را متهم به طراحی کودتا کرد و با این استدلال که مکاتب افغان - ترک هم زیر نظر و تحت حمایت اوست، خواهان مسدود شدن آن شد.

آژانس توسعه و همکاری جهان ترک (تیکا) در افغانستان، فعالیت مکاتب/مدارس افغان-ترک در این کشور را دارای ماهیت "تروریستی" خواند و از کابل خواست که این مدارس را ببندد.

اما خانواده‌ها و مسئولان این مکاتب به این اظهارات اعتراض کردند و خواهان تحقیق جدی در مورد شدند تا اگر ثابت نشد، مدعیان مورد پیگرد قانونی قرار گیرند.

از اولین دور فراغت تا آخرین دور فراغت

لایزر حساس یکی از انگشت شمار دکترانی است که در بخش جراحی لاپراسکوپی در کابل تخصص دارد.

او می‌گوید زمانی که جنگ در افغانستان به اوج خود رسیده بود و کسی امیدی به آینده خود نداشت، مکتب افغان - ترک در مزار شریف زمینه تحصیل را برای او فراهم ساخت.

دکتر حساس گفت:"در پنج سال شرایط متفاوت آمد. احزاب متفاوت بر سر قدرت آمدند و از قدرت پایین آمدند. جنگ‌ها به شدت جریان داشت. در یک سال چهار پنج بیرق/پرچم را بالا کردیم ... اما ما به تحصیل خود ادامه دادیم و شرایط تحصیل برای ما فراهم بود."

او به این باور است که اگر در مکاتب افغان -ترک در آن شرایط تحصیل نمی‌کرد، شاید امروز در جایگاه کنونی نمی‌بود و در مشاغلی دیگر چون کارگری و سربازی جنگ مصروف می‌شد.

اما این سالهای بی فراز و فرود در فعالیت مکاتب افغان - ترک حالا به پایان رسیده است.

سید حمیدالله در سال جاری از مکتب افغان ترک کابل فارغ شده است.

او تاکنون پنج مدال در رقابت‌های بین‌المللی فیزیک و ریاضی به دست آورده است. آخرین مدال طلا را در هند میان دوازده کشور از آن خود کرده است.

او می‌گوید تحصیل در این مکتب آرزویش بود و برای کامیابی در آن بسیار تلاش کرده است.

حمیدالله گفت جنجال‌های سیاسی‌ای که در یک سال گذشته در مورد مکتب‌شان جریان داشت، تاثیرات منفی روی روحیه تمام دانش‌آموزان داشته اما آنها از تلاش دست برنداشتند.

افتخارات افغان - ترک برای افغانستان

اکنون دوازده مکتب افغان - ترک در افغانستان فعال است. حدود هشت هزار دختر و پسر در این مکاتب مشغول تحصیل هستند. داوطلبان باید از سه مرحله امتحان بگذرند تا در این مکاتب شامل شوند.

هزاران دانش آموز از این مکاتب فارغ شده و به گفته مسئولان مکتب به جایگاه‌های علمی عالی رسیدند.

مکاتب افغان - ترک تاکنون بیش از هزار مدال در رقابت‌های بین‌المللی علمی را برای افغانستان کسب کردند.

امکانات تدریسی که در این مکاتب فراهم است در کمتر مکاتب افغانستان فراهم است، به خصوص لابراتوارهای رشته‌های مختلف.

تدریس در مکاتب افغان - ترک به زبان‌های فارسی، پشتو و انگلیسی صورت می‌گیرد.

نتایج کنکور نشان می‌دهد که درصد کامیابی دانش آموزان این مکاتب تقریبا صد در صد است.

فتح الله گولن و مکاتب افغان - ترک

فواد حیدری، معاون عمومی مدارس افغان - ترک می‌گوید آنها قانونا مجوز فعالیت از وزارت‌های اقتصاد و آموزش و پرورش افغانستان را دارند.

او تاکید دارد که مکاتب آنها نهادهای غیرسیاسی، غیردولتی و غیروابسته هستند.

آقای حیدری می‌گوید: "فتح الله گولن عضو هیات رهبری این موسسه نیست. آقای گولن تمویل کننده این مکاتب نیست. مکاتب مطابق قوانین نافذه کشور با فیسی که از شاگردان جمع آوری می‌شود، تمویل می‌شود و یک نهاد مستقل است."

او در پاسخ به سوال دلایل حساسیت دولت ترکیه در مورد این مکاتب گفت: "من نمی دانم اگر تعدادی از استادها گرایشی به فردی یا نظریه و عقیده‌ای داشته باشند، من آن را جزو عقیده آنها می‌دانم. در کار تعلیم و تربیه ما افراد را به اساس گرایش‌شان استخدام نمی‌کنیم و تبعیض قائل نیستیم. آزادی‌های مدنی که قانون اساسی افغانستان به هر فرد داده ما هم به کارمندان خود قائل هستیم، مشروط به این که فضای تعلیم و تربیه عاری از هر گونه فعالیت‌های سیاسی باشد."

فیس شمولیت در مکاتب افغان ترک پس از امتحان ورودی، سالانه از ۳۰۰ دلار تا حدود ۳۰۰۰ دلار است و این مکاتب ۱۶۰ استاد ترک دارد.

وزارت آموزش و پرورش افغانستان مدارس افغان ترک را تجربه موفق و موثر می‌خواند. ادامه کار، بسته شدن یا سپرده شدن به دولت ترکیه؛ سه گزینه برای تعیین سرنوشت این مدارس اکنون از سوی دولت افغانستان به هیاتی سپرده شده است، موضوعی که هنوز مشخص نیست.

آقای حیدری می‌گوید بی‌سرنوشتی این مکاتب تاثیرات منفی را روی روحیه تک تک شاگردان، والدین آنها و کارمندان مکاتب داشته است.

به گفته وی، تاثیرات منفی این جنجال‌ها به خصوص در برنامه‌های توسعه‌ای این مکاتب به وضوح معلوم است.

اداره مکاتب افغان - ترک افتتاح یک مکتب دخترانه در جلال آباد و یک مکتب افغان _ ترک در خوست را روی دست داشتند که به دنبال این جنجال‌ها به تعلیق افتاده است.