جمال خاشقجي: جو بایډن د سعودي پاچا سره خبرو کې د بشري حقونو موضوع راپورته کړه

د امریکا ولسمشر جو بایډن د سعودي عربستان پاچا سلمان بن عبدالعزیز سره تلیفوني خبرو کې دغه هېواد کې پر بشري حقونو غږېدلی دی.

سپینې ماڼۍ ویلي د امریکا نوي ولسمشر په خپلو خبرو کې د امریکا لپاره "د بشري حقونو او قانون د رعایتولو په اهمیت" ټینګار وکړ.

ښاغلي بایډن د سعودي پاچا سره د خبریال جمال خاشقجي د وژل کېدو د څرنګوالي په اړه د امریکا د استخباراتي ادارو د رپوټ تر لوستلو وروسته دا تلیفوني خبرې کړې دي.

ویل کېږي دغه رپوټ به چې احتمالآ د جمال خاشقجي د وژلو امر کې د سعودي عربستان د ولیعهد محمد بن سلمان د مستقیم نقش په اړه مالومات به هم پکې افشاء شوې وي، لنډ وخت کې د عام لاسرسي لپاره خپور شي.

جو بایډن چې د ټاکنیز کمپاین پر مهال یې د دغه رپوټ د خپرولو ژمنه کړې وه، ویلي واشنګټن به ریاض سره د اړیکو نوی باب پرانځي.

د امریکا مخکني ولسمشر ډونلډ ټرمپ او د هغه ادارې سعودي عربستان سره تاوده اړیکي پالل او په همدې لړ کې یې د جمال خاشقجي د وژلو په اړه د امریکا د استخباراتو د رپوټ له خپرولو هم ډډه کړې وه.

خو بایډن واک ته له رسېدو سره سم ریاض سره د یمن جګړه کې د امریکا پوځي مرستې ودرولې او پر سعودي عربستان او متحدو عرب اماراتو یې د وسلو د پلور تړونونه وځنډول.

د امریکا نوې ادارې د یمن حوثي یاغیان هم د ترهګرو ډلو له نوملړه وایستل.

د سعودي عربستان ولیعهد محمد بن سلمان د ښاغلي خاشقجي وژلو کې خپله هر ډول ښکیلتیا رد کړې ده.

د نوموړي د قتل قضیه کې پنځه کسان په اعدام محکوم شول، خو د خاشقجي د کورنۍ د "رضایت" پایله کې یې سزا ۲۰ کلونو بند ته راټیټه شوه.

جو بایډن دقیقآ څه وویل؟

سپینې ماڼۍ لخوا د دغو تلیفوني خبرو د محتوا په اړه د خپرې شوې اعلامیې له مخې، جو بایډن د سعودي پاچا سره خبرو کې نیغ په نیغه د جمال خاشقجي نوم نه دی مطرح کړی.

په اعلامیه کې راغلي: "ولسمشر د څو سعودي- امریکايي فعالانو او د الجین الهذلول (د ښځو د حقونو فعالې) د خوشې کېدو هرکلی او د امریکا لپاره په نړیواله کچه د بشري حقونو او د قانون د حاکمیت د رعایتېدو پر اهمیت ټینګار وکړ."

الجین الهذلول څو ورځې وړاندې له ۳ کلن بند وروسته خوشې شوه خو تر اوسه له سعودي عربستان څخه د وتلو او رسنیو سره د خبرو اجازه نه ده ورکړ شوې.

سپینه ماڼۍ زیاتوي "دواړه مشران د دغو هېوادونو ترمنځ د اړیکو پر تاریخي ماهیت وغږېدل او هوکړه یې وکړه چې د ګډو ګټو او اندیښنو په تړاو به سره همکاري کوي."

په دغو تلیفوني خبرو کې سعودي عربستان ته د ایران له ملاتړه د برخمنو ډلو لخوا پر پیښو ګواښونو هم خبرې شوي او د امریکا ولسمشر ریاض سره د اړیکو د پیاوړتیا ژمنه کړې ده.

د رپوټ محرمه برخه

رویټرز خبري اژانس ویلي، تمه ده چې د امریکا د استخباراتي ارزونو یوه محرمه نسخه - چې ویل کېږي ډېره برخه یې سي ای اې چمتو کړې ده - د پنجشنبې په ورځ (فبروري ۲۵مه) خپره شي.

۵۹ کلن خبریال جمال خاشقجي چې د "واشنګټن پوسټ" ورځپاڼې لپاره یې لیکنې کولې، د سعودي ولیعهد محمد بن سلمان له ټینګو نیوکګرو و.

جمال خاشقجي د ۲۰۱۸ کال د اکتوبر میاشتې پر دویمه له خپلې ترکۍ کوژدنې سره د ترکیې استانبول کې د سعودي عربستان کونسلګرۍ ته ورغلی و.‌

کوژدنه یې د کونسلګرۍ مخې ته په انتظار وه، خو خاشقجي بیا هېڅکله له کونسلګرۍ راونه وت.

د ترکي چارواکو د رپوټ له مخې،‌ لومړی هغه زندۍ شوی او بیا یې بدن ۱۵ کسانو د سعودي کونسلګرۍ کې دننه ټوټه-ټوټه کړی او له هغه ځایه ایستلی دی. د هغه د بدن غړي لا تر اوسه ونه موندل شول.

د سعودي عربستان حکومت د ښاغلي خاشقجي په وژل کېدو کې د محمد بن سلمان هر ډول ښکېلتیا رد کړې ده.

د نوموړي د قتل قضیه کې پنځه کسان په اعدام محکوم شول، خو د خاشقجي د کورنۍ د "رضایت" پایله کې یې سزا ۲۰ کلونو بند ته راټیټه شوه.