اوکرایین: له ښارونو د ملکي خلکو ایستلو لپاره پر ۹ خوندي لارو 'هوکړه' شوې

ژوندی پوښښ

ګوربت ننګيال

1. ۳ وری ۱۴۰۱ - ۲۳ مارچ ۲۰۲۲زیلینسکي له بورېس جانسن څخه د ملاتړ ډاډ ترلاسه کړی

   د اوکرایین ولسمشر ولودمیر زیلینسکي وايي، په بروکسل کې یې د ناټو له بېړنۍ غونډې وړاندې د بریتانیا له لومړي وزیر سره خبرې کړي او د ملاتړ ډاډ یې ورکړی دی.

   زیلینسکي په یوه ټویټ کې لیکي"اوکرایین کې پر روانې دوښمنۍ او دفاعي مرستو په تړاو مو خبرې وکړي".

   جانسن کابینه کې خپلو همکارانو ته ویلي" لوېدیځ باید پر روسیې د بندیزونو زیاتولو او اوکرایین ته د لازیاتو پوځي دفاعي مرستو چمتو کولو په برخه کې سستي و نه کړي"

   تمه کېږي چې په پروکسل کې د پنجشنبې په ورځ جوړېدونکې غونډه کې کيېف ته د اضافي مرستو استولو په ګډون اوکرایین سره د کیمیاوي، بیولوژیکې، راډیولوژیکي او اټومي ګواښونو پر وړاندې خوندیتوب کې مرسته وکړي.

   

   د عکس سرچینه، EPA

2. ۳ وری ۱۴۰۱ - ۲۳ مارچ ۲۰۲۲زیلینسکي پر فرانسوي شرکتونو غږ وکړ چې له روسیې ووځي

   د اوکرایین ولسمشر ولودمیر زیلینسکي د ویډيویې لېنک له لارې فرانسې پارلمان ته په وینا کې ویلي خپل شرکتونه دې له روسیې وباسي.

   هغه ویلي"رنو، اوشان، لروی، مرلین او نور شرکتونه باید د روسيې له جنګي ماشین مالي ملاتړ بند کړي"

   لوموند ورځپاڼه کې راغلي چې زیلینسکي په خپلو څرګندونو کې پر فرانسې غږ کړی چې"د ښځو او ماشومانو د قاتل له مالي ملاتړه دې لاس واخلي"

   رنو ورستیو کې په مسکو کې د خپل شرکت د تولید بیا پیلولو له امله نیوکو سره مخ شو.

   د رویټرز د رپوټونو له مخې د موتر جوړولو دې شرکت پرېکړه کړې چې په روسیه کې پاتې شي او په ورته وخت کې له نړیوالو بندیزونو ملاتړ وکړي.

   

   د عکس سرچینه، EPA

3. ۳ وری ۱۴۰۱ - ۲۳ مارچ ۲۰۲۲پر اوکرایین د روسیې د برید ورستي پرمختګونه

   د ناټو عمومي منشي وايي، پوځي ایتلاف به په خپلو ختیځو څنډو سلواکیا، هنګري، بلغاریا او رومانیا کې د خپلو ځواکونو د زیانېدو منظوري ورکړي.

   اوکراییني ځواکونه د هېواد په ځینو برخو کې د روسي ځواکونو پر وړاندې په جګړه بوخت دي، راپوټونه ښیي چې هغوی د پلازمیني کیېف په لوېدیځ څنډه کې ځای پر ځای شوي دي.

   د امریکا دفاع وزارت یوه ویاند ویلي، اوکراینیان هم په ځینو جنوبي سمیو کې شا تګ کوي.

   خو روسي ځواکونه لا هم بندري ښار ماریوپول تر بریدونو لاندې کړی چې اوسېدونکي یې د اوبو او خوړو له نشت سره مخ دي او اټکل شوی چې د دغه ښار ۹۰ سلنه ودانۍ زیانمې یا بشپړې ویجاړې شوې دي.

   د پوتین نړیوال استازي اناتولي چوبایس استعفا کړې ـ دا پر اوکرایین د یرغل له پیل راهیسې لومړنی لوړ پوری چارواکی دی چې له خپلې دندې استعفا کوي.

   پولنډ وايي چې دوی ۴۵روسي ډیپلوماټان وروسته له هغې وباسي چې دوی یې په جاسوسۍ تورن کړي دي.

4. ۳ وری ۱۴۰۱ - ۲۳ مارچ ۲۰۲۲پوتین ټینکار کړی چې د روسیې د ګازو لګښت به په روبلو ورکول کېږي

   د روسیې ولسمشر ولادمیر پوتین وايي، مسکو به پر دې ټینګار وکړي چې غیر متحدو هېوادونو ته د روسیې د ګازو ورکړه په روبلو وي.

   هغه د روسیې مرکزي بانک ته یوه اوونۍ وخت ورکړی چې روبلو ته د نورو اسعارو د تبادلې لار ومومي.

   پوتین وايي دا بدلون به یوازې پر تادیاتو اغېز وکړي او د ګازو ورکړه به د شته قراردادونو له مخې ترسره کېږي. تر دې دمه مالومه نه ده چې دا پرېکړه به څومره اغېزمنه تمامه شي.

   د ښاغلي پوتین په وینا د لوېدیځو هېوادونو له لوري د روسیې د شتمنۍ د بې باوریو د رامنځته کېدو لامل شوي او د هېواد اقتصاد یې د لوېدیځو بندیزونو له امله سخت زیانمن شوی.

   په بندیزونو کې د پیسو نړیوال سیسټم ته د روسیې د لاسرسي محدودل هم شامل دي.

   

   د عکس سرچینه، Reuters

5. ۳ وری ۱۴۰۱ - ۲۳ مارچ ۲۰۲۲زیلینسکي پر اټومي بټۍ د روسیې د احتمالي برید خبرداری ورکړ

   ولودمیر زیلینسکي جاپان پارلمان ته په یوه ژوندۍ ویډیویي وینا کې د هغو ګواښونو په تړاو خبرداری ورکړی چې هېواد به یې پر اتومي بټۍ د روسیې د احتمالي برید پایله کې ورسره مخ شي.

   روسي ځواکونو پر اوکرایین د یرغل په پیل کې د چرنوبل اټومي بټۍ کنټرول ترلاسه کړی و.

   مسکو ویلي چې د اوکرایین له ملي ګارډ سره یې په ګډه دغه سیمه نیولې ده، خو اوکرایین ویلي روسي ځواکونو د دغې کارخونې بشپړ کنټرول ترلاسه کړی دی.

   

   د عکس سرچینه، Ukrainian government

6. ۳ وری ۱۴۰۱ - ۲۳ مارچ ۲۰۲۲پولنډ ۴۵ روسي ډیپلوماټان د جاسوسۍ په تور وباسي

   د پولنډ د بهرنیو چارو وزارت ویلي"حکومت يې پرېکړه کړې چې ۴۵ روسي ډیپلوماټان د جاسوسۍ په تور له دې خاورې وباسي.

   د پولنډ د اطلاعاتو وزارت ویاند استانیسلاو رزین مخکې هم ویلي چې دا کسان د جاسوسۍ او یا جاسوسانو سره د اړیکو لرلو په تور ویستل کېږي.

7. ۳ وری ۱۴۰۱ - ۲۳ مارچ ۲۰۲۲د سومي شورا يوغړی: ښار نژدې کلابند شوی

   د اوکرايین په شمال ختيځ کې د سومي ښار د شورا يوه غړي بي بي سي ته ويلي، نژدې سل زره وګړي له دغه ښاره وتلي دي.

   اندري بارانوف ويلي، "زموږ ښار نژدې کلابند شوی دی، يوازې پولتاوا ته يوه لاره شته چې ماشومان او مېرمنې پرې وځي او روغتيايي توکي پرې راوړل کېږي".

   نوموړي همدارنګه د روغتيايي توکو او سون توکو د کموالي خبرداری هم ورکړ.

8. ۳ وری ۱۴۰۱ - ۲۳ مارچ ۲۰۲۲د امریکا دفاع وزارت: اوکرایینیان په ځېرکتیا سره دفاع کوي

   اوکرایيني چارواکو د یوې خبرپاڼې له لارې راپور راکړ چې ځواکونو يې له روسیې، د سیمو بېرته نیول پیل کړي دي.

   بل لور د امریکا د دفاع د وزارت ویاند جان کربي په وروستۍ خبري غونډه کې وویل، اوکرایین د خپل هېواد د ځینو برخو دفاع په "ډېره هوښیارۍ، ډېره ځیرکتیا او ډېر تخلیقي ډول کوي. "

   دی وايي، موږ داسې نښې لېدلي دي چې اوکرایینیان اوس یو څه نور هم پر یرغل برلاسي شوي دي:

   "موږ دوی په داسې ځایونو کې لیدلي، لکه سویل چې خیرسون ته نږدې دی، دوی هڅه کوي چې سیمې بېرته ونیسي."

   ښاغلي کربي وویل، اوکرايیني ځواکونو د ځوابي بریدونو پلان جوړ کړی او اوس "هغه لوري ته حرکت کوي".

   نوموی زیاتوي:'' اوکراینیان په ډېره کلکه دفاع کوي. روسیانو هیڅ یوې ستراتیژیکې موخې ته نه دي رسېدلي او له زیان پرته خو هیڅ یوه ته هم دي رسېدلي.''

   

   د عکس سرچینه، EPA

9. ۳ وری ۱۴۰۱ - ۲۳ مارچ ۲۰۲۲روسۍ ورځپاڼې د اوکرایین جګړې خبره نه کوي، خو د کیېف شاوخوا کې د نښتې یادونه کوي

   سټېو روزینبیرګ

   بي بي سي روسیه ایډیټر

   د روسیې ولسمشرۍ ماڼۍ په اوکرایین کې جګړه برید نه بولي او روسي رسنیو ته ویل شوي، چې د یرغل په نامه یې یاد نه کړي.

   خو نن روسي ورځپاڼو 'کیېف ته نژدې د نښتې' یادونه کړې، او دغه راز یې د 'لومړۍ کرښې' نوم لیکلی.

   په دې رسنیو کې د ټانکونو او پوځیانو تصویرونه هم شته، چې مسکو یې 'اتلان' بولي.

   حکومت پلوه رسنۍ غواړي روسیان داسې فکر کړي، چې د هېواد پوځیان یې په اوکرایین کې هغه څه کوي، چې د دویمې نړیوالې جګړې پر مهال سرو لښکرو کړي وو، له نازیانو، فاشستانو سره یې جګړه کوله او د هېواد دفاع یې کوله.

   کریمیلین هڅه کوي، هلته د واقعیت تر څنګ له له خپل لوري هلته د پېښو په تړاو یو بدیل دریځ رامنځته کړي.

   بل لور د نوایا ګازیتا ورځپاڼې مسوول مدیر دیمتري موراتوف پرېکړه کړې، چې د اوکراییني کډوالو مرستې لپاره د نوبل جایزې هغه مډال لیلام کړي، چې ده ته ورکړل شوی و.

10. ۳ وری ۱۴۰۱ - ۲۳ مارچ ۲۰۲۲د کیېف لوېدیځ کې د اوکراییني ځواکونو ځوابي بریدونو رپوټونه ورکړل شوي

    لیزدوسېت - بي بي سي کیېف

    ځايي اوسېدونکي له ځمکتلونو او پناه ځایونو څخه په ډېر احتیاط سره له ځايي وخت سره سم پر اووه بجې رابهر شول. احتمالاً، دوی د یرغل له پیل راهيسې یو له شور او غوغا ډک سهار کې، چې د دوامداره توپونو غږ ورسره مل و راڅرګند شول.

    داسې ښکاري چې د وړو وسلو د ډزو دوامداره غږ له شمال لویدیځه راځي.

    دا غږونه نږدې دي. موږ داسې راپورونه ترلاسه کړي چې د روسیې پوځ د کیېف په شمال لوېدیځ کې پر دوو سیمو ډزې کوي.

    لومړني راپورونه ښيي چې شخصي کورونه، د استوګنې اپارتمانونه، بلاکونه او یو لوی پلورنځی /مارکيټ زیانمن شوی دی.

    د تیرې شپې په وروستیو کې، داسې رپوټونه هم خپاره شول چې اوکراییني ځواکونه په ځوابي ډزو بوخت دي او کېدای شي په ماکاریېف کېبیرغ پورته کړي.

    ماکاریېف سیمه د کیېف لویدیځې خواته په ۴۰ کیلومتره کې پرته ده.

    موږ له لندن او واشنګټن څخه اوریدلي وو، پلازمېنه کیېف چې لاهم نیول یې د ولسمشر پوتین له موخو څخه شمېرل کېږي، جګړیز پرمختګ په کې یو ځل بیا درېدلی.

    خو د شپې په پای کې بیا کیسه بیخي بدله وه.

    دا په حقیقت کې جګړه ده چې تېره میاشت په څو مورچلونو کې پیل شوه.

    د جګړې ډګر او رپوټونه یې بدلېږي، را بدلېږي، ځینې ورځې واړه ګامونه اخلي، او ځینې ورځې لکه لویې څپې داسې تېریږي.

11. ۳ وری ۱۴۰۱ - ۲۳ مارچ ۲۰۲۲جرمني: پر اوکرایین د روسیې یرغل په ټپه ولاړ حالت کې دی

    د جرمني صدراعظم 'چانسلر اولاف شولز وايي، سره له دې چې پر ښارونو درنه بمباري کوي، روسي ځواکونه نه دي توانېدلي په اوکرایین کې پرمختګ وکړي.

    نوموړي په جرمني کې سیاستوالو ته وویل: ''له هرې ورځې ویجاړۍ او وراني رامنځته کولو سره سره د پوتین یرغل ځای پر ځای ولاړ پاتې دی.''

    نوموړي زیاته کړه، د روسیې مشر باید ''رښتیا ته غوږ ونیسي، جګړه ودروي او په دیپلوماتیک حل پسې وګرځي.''

    ښاغلی شولز وايي، ''جګړه نه یوازې اوکرایین ویجاړوي'' بلکې په وینا یې ''د روسیې راتلونکی هم خرابوي.''

    نوموړي پر روسیې د بندیزونو په هکله وویل، ''موږ یې پرلپسې سختوو، خو (دا اقدامات) باید د روسي مشرتابه پرتله اروپايي هېوادونو ته زیات زیان و نه رسوي.''

    نوموړی وايي، ''اوکرایینیان پر جرمني تکیه کولای شي'' او په خبره یې ''موږ کډوالو ته هرکلی وایو.''

12. ۳ وری ۱۴۰۱ - ۲۳ مارچ ۲۰۲۲د اوکرایین لومړي وزیر مرستیاله: د ملکي خلکو ایستلو لپاره پر نهو لارو هوکړه شوې

    د اوکرایین لومړي وزیر مرستیاله ایرینا ویریچوک وايي، د هېواد په بېلا بېلو ښارونو کې د ایسار پاتې ملکي خلکو رایستلو لپاره د نهو لارو پر پرانیستلو هوکړه شوې ده.

    خو نوموړې په یوه فېسبوک پیغام کې ویلي، له محاصره شوي ښار ماریو پوله د ملکي خلکو ایستلو لپاره له روسیې سره د خوندي لارې پر رامنځته کولو هوکړه نه ده شوې.

    دا وايي، هیله منه ده، چې هغه کسان چې غواړي ووځي، نژدې سیمې بیردیانڅک ته به ځانونه ورسوي چې د دارو درملو په ګډون یې بشري مرستې هلته ورته چمتو شوې دي.

    نوموړې زیاتوي د خلکو لېږدولو لپاره ۲۴ بس ګاډي چمتو ساتل شوي. له دې مخکې له موقت اوربند هوکړې سره سره د روسي ځواکونو بریدونو له کبله ګڼ شمېر ملکي خلک و نه توانېدل له ماریو پوله ووځي.

    

    د عکس سرچینه، Getty Images

13. ۳ وری ۱۴۰۱ - ۲۳ مارچ ۲۰۲۲بریتانیا: روسيه د اوکرایین ختیځ کې اوکراییني ځواکونو محاصره کوي

    د بریتانیا دفاع وزارت د تازه استخباراتي معلوماتو له مخې وايي، روسي ځواکونه په اوکرایین کې له شمال او سویله د دې هېواد په ختیځ کې د اوکراییني پوځیانو محاصره کولو لپاره پرمختګ کوي.

    دا ځواکونه د خارکایېف او ماریو پول له لوري راځي.

    خو له دې سره د بریتانیا دفاع وزارت وايي، د پلازمېنې کیېف شاوخوا کې تر ډېره بریده جګړه 'په ټپه ولاړ وضعیت کې ده.'

    د وزارت له لوري په دې هکله ویل شوي: ''روسي پوځونه ښايي په پراخه کچه د بریدونو له پیلولو مخکې د بیا راټولېدو هڅه کوي.''

14. ۳ وری ۱۴۰۱ - ۲۳ مارچ ۲۰۲۲د اوکرایین کې څه تېرېږي؟

    که همدا اوس له بي بي سي پښتو وېبپاڼې سره یو ځای شوي یاست، هرکلی درته وایو او دلته د اوکرایین جګړې په هکله وروستي معلومات وړاندې کوو.

    له سي این این سره د پوتین مهم ویاند په یوه مرکه کې د اتومي وسلو کارولو احتمال نه دی رد کړی، خو په وینا یې دا به یوازې په هغه صورت کې کېږي، چې ''د روسیې خپل وجود له خطر سره مخامخ شي.''

    • د امریکا دفاع وزارت پینټاګان بیا دا څرګندونې غندلې او په وینا یې ''دا د یوه اتومي طاقت د څرګندونو تګلاره نه ده.''
    • د لوېدیځوالو استخباراتي ادارو په رپوټونو کې ویل شوي، چې په اوکرایین کې د روسي پوځونو پرمختګ لا هم په ټپه ولاړ حالت کې دی او دې ځواکونو د اوکراییني ښارونو محاصره کولو لړ کې دفاع دریځ خپل کړی دی.
    • په ماریو پول ښار کې بیا چې روسي ځواکونو یې د نیولو لپاره سختې هڅې پیل کړې، نژدې ۱۰۰ زره ملکي کسان لا هم ایسار پاتې دي.
    • تېره شپه ولسمشر ولودیمر زېلنسکي په خپله وینا کې چې پر فېسبوک خپره شوه وویل، پرون سې شنبه له دې ښاره ۷۰۰۰ ملکي کسان ایستل شوي دي.
    • بل لور د امریکا ولسمشر جو بایډن پر پنجشنبه د ناټو او جي – ۷ هېوادونو له مشرانو سره د لیدنې لپاره بروکسل ته ځي او په پام کې ده، چې امریکا به له دې مخکې پر روسیې نور بندیزونه ولګوي.
    • په پام کې ده، چې ولسمشر زېلینسکي به هم دې غونډې ته ټیلیفوني وینا وکړي. اوکراییني چارواکي وايي، نوموړی به له دې فرصته په ګټه اخیستنې سره د هوايي دفاع لړ کې د نورو مرستو غوښتنه وکړي.

15. ۲ وری ۱۴۰۱ - ۲۲ مارچ ۲۰۲۲

    

16. ۲ وری ۱۴۰۱ - ۲۲ مارچ ۲۰۲۲بريتانيا وايي، اوکرایين ته يې د ټانک ضد څلور زره توغندي ورکړي دي

    د بريتانيا د دفاع وزارت اعلان کړی، چې د روسيې بريد سره د مقابلې لپاره يې اوکرایين ته تر څلور زره ډېر د ټانک ضد توغندي ورکړي دي.

    ياد وزارت ټویټ کړی چې په دې کې د ټانک ضد سپک توغندي شامل دي.

    

    د عکس سرچینه، Reuters

17. ۲ وری ۱۴۰۱ - ۲۲ مارچ ۲۰۲۲یو شمېر نور اوکراییني پناه غوښتونکي جرمني ته ورسېدل

    د وروستيو راپورونو له مخې یو شمېر نور اوکراینیان چې د روسیې له یرغل څخه پناه غواړي د جرمني پولې ته رسېدلي دي.

    د ملګرو ملتونو په وینا، جګړې تر اوسه شاوخوا لس میلیونه اوکرایینیان بې ځایه کړي، چې ډېری یې د هېوادنه د ننه ځای پرځای شوي دي. خو په ورته وخت کې د دوی شاوخوا يو پر درېیمه برخه کډوال شوي دي. جرمني تر اوسه شاوخوا ۲۰۰ زره اوکراینیان چې دې هېواد ته ورغي راجسټر کړي دي.

    

    د عکس سرچینه، Reuters

18. ۲ وری ۱۴۰۱ - ۲۲ مارچ ۲۰۲۲

    

19. ۲ وری ۱۴۰۱ - ۲۲ مارچ ۲۰۲۲اوکرایین: د روسیې بریدونو کې ۱۱۷ ماشومان وژل شوي

    اوکرایین وايي، د فبرورۍ په ۲۴ مه د روسیې د برید له پیل راهیسې لږ تر لږه ۱۱۷ ماشومان وژل شوي او تر ۱۵۵ ډېر ټپیان شوي دي.

    اوکرایین وايي چې پلازمېنه کیېف او شاوخوا کې (۵۸ماشومان) او د خارکیف په شمال ختیځ ښار (۴۰ماشومان) وژل شوي.

    

    د عکس سرچینه، Reuters

20. ۲ وری ۱۴۰۱ - ۲۲ مارچ ۲۰۲۲زېلینسکي: اوکرایین له روسیې سره له جګړې 'روغ وتلو' ته نژدې شوی

    د اوکرایین ولسمشر ولودیمرزېلنسکي ایټالوي پارلمان ته وینا کې وویل، هېواد له روسیې سره له جګړې وتلو ته نژدې شوی دی.

    د رویټرز خبري اژانس په رپوټ کې د نوموړي له قوله ویل شوي، چې په ورته مهال یې خبرداری ورکړی، روسي ځواکونو غواړي اروپا ته ننوځي او لوېدیځو هېوادونو له لخوا یې پر روسیې د نورو بندیزونو لګولو غوښتنه کړې.

    ښاغلي زېلینسکي د مسیحیانو له مذهبي مشر پاپ فرانسس سره هم غږیدلی او پر واټیکان یې غږ کړی، چې په دې بحران کې د منځګړي رول ولوبوي.

    ښاغلي زېلنسکي د ویډ‌یو لینک له لارې ایټالوي پارلمان غړو ته وینا کې وویل:

    ''د روسي ځواکونو لپاره اوکرایین د اروپا دروازه ده، چې دوی غواړي ورننوځي، خو بربرازم ته باید د تېرېدو اجازه ور نه کړل شي.''

    د ایټالیا لومړي وزیر ماریو دراګي وویل، غواړي اوکرایین په اروپايي ټولنه کې وویني او په وینا یې باید له دې هېواد سره پوځي مرسته وشي، چې د ډله ییزې وژنې مخه ونیول شي.

    

    د عکس سرچینه، EPA